Boer Tijs: “Ook in Europa staat de honger voor de deur”

Zijn woorden raken aan een diepere waarheid: als de situatie niet verandert, kunnen we op termijn allemaal met de gevolgen worden geconfronteerd.

De dreiging van voedseltekorten

“We moeten nu wakker worden,” zegt Tijs resoluut. Hij ziet de impact van klimaatverandering niet alleen wereldwijd, maar ook op zijn eigen land. Extreem weer, van aanhoudende droogte tot stortregens, maakt het steeds moeilijker om stabiele gewassen te telen. De opbrengsten dalen, terwijl de vraag blijft stijgen, een gevaarlijke combinatie.

Dit is geen verre dreiging meer; de impact is al voelbaar binnen Europa. Hoewel het continent traditioneel een grote speler is op de wereldvoedselmarkt, wordt het steeds afhankelijker van import. “Als de productie blijft dalen en de prijzen stijgen, wordt voedsel simpelweg onbetaalbaar voor veel mensen,” waarschuwt hij.

Een onhoudbare economische situatie

Naast de natuurelementen worstelt Tijs met een economisch systeem dat boeren steeds verder in het nauw drijft. “De prijs die we voor melk krijgen? Lachwekkend. Boeren kunnen nauwelijks hun kosten dekken,” vertelt hij. Het probleem is dat boeren al decennialang worden gedwongen om tegen steeds lagere prijzen te produceren.

Door beleid zoals het beruchte McSharry-plan van de Europese Unie zijn boeren gedwongen op te schalen om te overleven. “Meer koeien, grotere velden, maar de winst blijft uit,” verzucht hij. Dit schaalvergrotingsmodel heeft geleid tot het verdwijnen van veel kleine boeren, terwijl grootschalige bedrijven domineren.

Milieu-eisen zetten extra druk op boeren

Tijs begrijpt de noodzaak van milieu-eisen, maar benadrukt dat ze in de praktijk vaak onhaalbaar zijn. “Iedereen wil verduurzaming, ook wij boeren. Maar hoe kunnen we dat doen als we geen eerlijke prijs krijgen voor ons werk?” De combinatie van strenge milieuwetten en lage inkomens maakt het moeilijk voor boeren om te investeren in groene technologieën en duurzame landbouwmethoden.

Volgens Tijs wordt er te weinig gekeken naar de praktische uitvoering van verduurzaming. “Er zijn mooie plannen, maar op de boerderij staan we voor een muur van regels en kosten.” Hij wijst op de scheve verhouding tussen boeren en stedelijke milieugroepen. “We willen hetzelfde: een gezonde planeet. Maar de middelen om dat te bereiken, ontbreken.”

Schaalvergroting maakt boeren kwetsbaar

Schaalvergroting maakt boeren bovendien afhankelijk van grote afnemers, met wie ze nauwelijks onderhandelingsmacht hebben. “Hoe meer je produceert, hoe minder je vaak krijgt per liter of kilo. Je werkt jezelf de markt uit,” zegt Tijs. Dit leidt tot een vicieuze cirkel waarin boeren steeds grotere aantallen vee moeten houden om te overleven. Maar, benadrukt hij, deze massaproductie is verre van duurzaam.

De stille dragers van de landbouw: mensen zonder papieren

Een ander dringend probleem dat Tijs aankaart, is de afhankelijkheid van goedkope arbeidskrachten zonder papieren. In landen zoals Spanje worden gewassen zoals tomaten vaak geplukt door mensen die onderbetaald worden en zonder geldige verblijfsdocumenten werken. Deze werknemers houden de Europese landbouw draaiende, maar leven onder erbarmelijke omstandigheden. Tijs roept op tot een nieuwe handelspolitiek die zowel voedselzekerheid als fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden garandeert.

Hoe Europa een voedselcrisis kan voorkomen

Wat is de oplossing? Volgens Tijs is het duidelijk: de landbouw moet opnieuw gewaardeerd worden als een essentiële sector. “Boeren voeden Europa, maar we worden behandeld alsof we niet belangrijk zijn,” zegt hij. “We moeten landbouw uit de vrijhandelsakkoorden halen en zorgen dat we een eerlijke prijs krijgen voor ons product.”

De kern van het probleem, volgens Tijs, is dat landbouw wordt gezien als een gewone marktsector in plaats van een levensnoodzakelijke dienst. "Net zoals we onze gezondheidszorg beschermen, moeten we ook ons voedsel beschermen." Hij pleit voor een nieuw landbouwbeleid waarin boeren worden gesteund bij hun transitie naar duurzaamheid, zonder dat ze financieel kapotgaan. “Doen we dit niet, dan komt er een voedselcrisis die iedereen zal raken.”

Tijd voor actie

De toekomst van de Europese landbouw én de voedselzekerheid van het continent staan op het spel. Tijs doet een oproep aan Europese leiders om snel te handelen, voordat het te laat is. “Blijven we wachten, dan gaat het mis,” waarschuwt hij. En als dat gebeurt, zullen de gevolgen zichtbaar zijn in de supermarkten en op onze eettafels.

Tijs’ boodschap is duidelijk: boeren kunnen dit probleem niet alleen oplossen. Europa moet ingrijpen om de landbouw toekomstbestendig te maken—voor de boeren, en voor ons allemaal.

Zie ook ons interview met Tijs Boelens van mei 2023 “Vlaams stikstofplan zonder visie op landbouw en natuur biedt boeren en boerinnen geen leefbare toekomst”