Foto: Michael Vadon / Wikimedia Commons / CC-BY-SA-2.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/deed.en)
Bernie Sanders,

Bernie Sanders in Bozar: “Het is oké om kwaad te zijn op het kapitalisme”

Bernie Sanders was dinsdag 10 oktober in Bozar in Brussel, waar hij in een uitpuilende zaal sprak met Karl van den Broeck, hoofdredacteur van Apache, over zijn nieuwste boek: 'Het is oké om kwaad te zijn op het kapitalisme'. Wij waren erbij en noteerden zijn openingstoespraak. “Sociale ongelijkheid en de klimaatcrisis zijn de problemen waartegen we actie moeten voeren en tegen de superrijken die dit systeem in stand houden. Er is in feite maar één probleem: rijkdom en macht.”

vrijdag 13 oktober 2023 14:33
Spread the love

 

“Wat ik lang geleden heb geleerd en waar het boek[1] dat ik heb geschreven over gaat, is dat het veel belangrijker is om de juiste vragen te stellen dan de juiste antwoorden te geven. We kunnen de hele dag de juiste antwoorden geven, zonder in te gaan op de belangrijkste problemen waarmee de samenleving wordt geconfronteerd. Met mijn boek probeer ik de vinger te leggen op wat deze belangrijke problemen zijn, die vrijwel niet besproken worden in de VS, en ik vermoed ook niet in Europa.”

Bernie Sanders in Bozar in Brussel op 10 oktober 2023. Foto: Helenka Spanjer

3 personen hebben meer rijkdom dan onderste helft VS

“Bovenaan de lijst – zowel vanuit beleids- als vanuit politiek oogpunt – staat het feit dat de VS, en de hele wereld, verschuift naar een oligarchische samenlevingsvorm. Dat betekent dat nooit eerder in de geschiedenis zo weinig mensen zoveel in hun bezit hebben gehad en zoveel macht hebben gehad als vandaag.”

“In de VS hebben we de absurde situatie dat drie personen meer rijkdom bezitten dan de onderste helft van de Amerikaanse samenleving, die bestaat uit 165 miljoen mensen. In de VS zijn er drie Wall Street-bedrijven die samen de dominante aandeelhouders zijn bij 95 procent van de S&D-bedrijven (Supply & Demand, red.).”

“Dit betekent dat er een grotere concentratie van eigendom is dan ooit tevoren. Of het nu gaat om landbouw, transport, financiële diensten, media … Het zijn steeds minder, maar wel steeds grotere multinationale bedrijven die controleren wat er geproduceerd en verkocht wordt.”

“Deze rijkste mensen zijn geen aardige mensen”

“Als we de nodige veranderingen willen doorvoeren, is het in mijn ogen absoluut noodzakelijk dat we deze dynamiek begrijpen: namelijk dat de rijkste mensen in de VS en in de wereld het nog nooit zo goed hebben gehad. Sinds Covid-19 behoort twee derde van alle nieuwe welvaart die gecreëerd is op deze planeet, 26 biljoen dollar, tot de top één procent. Ondertussen raken arbeiders in de VS en over de hele wereld door inflatie steeds verder achterop. Dit probleem van enorme inkomens- en vermogensongelijkheid en de ongelooflijke concentratie van eigendom moet worden aangepakt als we de crisis, waarmee de wereld vandaag de dag wordt geconfronteerd, succesvol willen aanpakken.”

“Niet alleen vanuit economisch oogpunt zien we een enorme ongelijkheid, maar in de VS – nog meer dan in Europa – zien we dat die miljardairsklasse, die één procent, ook een grote macht heeft over het politieke proces. In de VS hebben we een politiek systeem dat miljardairs in staat stelt om onbeperkt geld te spenderen om kandidaten van hun keuze verkozen te krijgen, óf om kandidaten waar ze tegen zijn te verslaan. Met andere woorden, als een groep miljardairs een zogeheten ‘Super PAC’ vormt, een ‘Super Political Action Committee’, dan kunnen ze legaal honderden miljoenen dollars in die organisatie steken, die dat weer kan gebruiken voor bijvoorbeeld politieke video-advertenties van 30 seconden, …”

“En deze mensen bovenaan, zijn geen aardige mensen. Sommigen doneren grote bedragen aan een museum, een kunstgalerij of een liefdadigheidsorganisatie en sommigen geloven in vrouwenrechten of LGBTQIA-rechten of anti-discriminatie. Maar aan het einde van de dag, en ik spreek uit persoonlijke ervaring, zijn zij buitengewoon hebzuchtig. Het feit dat ze zoveel rijkdom en macht hebben vandaag, betekent enkel dat ze morgen nog meer willen.”

Hebzucht en leugens

“In de VS is verslaving een groot probleem. Deze mensen bovenaan hebben ook een verslaving en dat is de onophoudelijke hebzucht die hen in het leven motiveert. Door de jaren heen hebben we deze hebzucht in actie gezien.”

“Als kind herinner ik me hoe in het Congres[2] van de VS bazen van de tabaksindustrie hun rechterhand opstaken en zweerden dat ze de waarheid zouden vertellen. Maar toen Congresleden vroegen of er bewijzen bestonden die suggereerden dat het roken van sigaretten kanker veroorzaakt, antwoordden ze allen: ‘Nee’. Uiteraard logen ze dat ze barstten. Ze hadden bewijzen genoeg en wisten exact wat hun product doet. En toch gingen ze ermee door.”

“In 2008, voor de Wall Street-crash die de economie in de VS en over de hele wereld vernietigde, wisten hooggeplaatste Wall Street-bestuurders maar al te goed dat de hypotheken die ze verkochten totaal waardeloos waren. Zij logen over wat ze deden. Dit leidde tot de ineenstorting van Wall Street en een massale reddingsoperatie van de economie met geld van de belastingbetalers.”

“Wat deden de CEO’s van de fossiele brandstofindustrie? Ze logen”

“Vijftig à zestig jaar geleden wisten wetenschappers voor oliemaatschappijen exact wat CO2-uitstoot zou doen met onze planeet. Ze gingen naar die CEO’s en informeerden hen dat ze een stof vrij laten komen die de aarde zal opwarmen, wat op een zeker punt extreem gevaarlijk kan zijn.”

“Wat deden de CEO’s van de fossiele brandstofindustrie vervolgens? Ze logen. Ze spendeerden zelfs miljoenen dollars om te proberen het probleem te verdoezelen. Ze financierden organisaties die hen hierbij konden helpen en beweerden dat ze niet goed wisten wat de oorzaak van klimaatverandering is: ‘We zijn niet zeker of het door CO2-uitstoot komt, we zijn niet zeker of het door de mens veroorzaakt wordt, we weten het niet.’”

“Hun leugens en hun CO2-uitstoot veroorzaken nu een ongelooflijke verwoesting in de VS en over de hele wereld. De klimaatverandering is een duidelijk beleidsprobleem en de realiteit is dat als de hele internationale gemeenschap – China, VS, Europa, etc. – er niet samen uitkomt, het waarschijnlijk is dat de planeet die we aan onze kinderen en toekomstige generaties nalaten, steeds ongezonder en onbewoonbaarder wordt. Het gaat me dus niet alleen om de crisis, de existentiële bedreiging van klimaatverandering, maar ook om het feit dat de mensen die de bovengenoemde bedrijven leiden, precies wisten wat ze deden en dat ze toch hun kortetermijnwinsten boven het welzijn van miljoenen mensen op deze planeet stelden.”

“Als we het soort samenleving willen creëren, wat we volgens mij zouden moeten doen, namelijk een democratische levensvatbare samenleving, waar alle mensen een fatsoenlijke levensstandaard hebben, dan kunnen we hier niet van wegrennen. Dat zou gemakkelijk zijn. Er zijn al zoveel problemen: dakloosheid, vrouwenrechten, LGBTQIA-rechten, gezondheidszorg, … Maar uiteindelijk is er één ultiem probleem: wie heeft de rijkdom, wie heeft de macht?”

AI

“En deze vragen zijn ook erg belangrijk wegens nog een ander probleem: artificiële intelligentie (AI), robotica, en de explosie aan vernieuwende technologieën die werkplekken wereldwijd gaan transformeren. Waarschijnlijk zal de baan die je vandaag hebt, er binnen tien tot twintig jaar heel anders uitzien. Wie maakt die beslissingen? Wie beslist wat voor baan je hebt? Wie beslist wat er gebeurt als jouw baan verdwijnt, als je vervangen wordt door een robot of door AI?”

“Hoewel onze economie transformeert, moet onze opvatting toch niet zijn dat technologie slecht is. Technologie is niet goed en niet slecht. Het hangt ervan af wie er profijt van heeft en hoe het wordt benut.”

“In de geschiedenis van de mensheid hebben mensen altijd moeten worstelen om een dak boven het hoofd te hebben en eten op tafel voor de kinderen. Het is mogelijk dat deze nieuwe technologie de arbeidsproductiviteit en de welvaart in de wereld aanzienlijk kan vergroten. De vraag is: wie zal profiteren van deze technologie?”

“Ik ga een wetsvoorstel indienen voor een 32-urige werkweek met behoud van loon”

“Zullen de mensen die deze technologie ontwikkelen en de bedrijven die ze gebruiken nog rijker worden, of zal het de arbeidersklasse van de wereld ten goede komen? Daarom ga ik binnenkort in de Amerikaanse Senaat een wetsvoorstel indienen voor een 32-urige werkweek met behoud van loon.” (groot applaus, red.)

“Mensen in de VS leven onder ongelofelijke stress. En we weten dat stress vreselijke dingen doet met het lichaam. In de VS leeft momenteel 60 procent van de Amerikaanse arbeiders van loonstrookje tot loonstrookje. Mensen werken vaak meer uren voor in verhouding lagere lonen.”

“Achttien miljoen huishoudens in de VS – en dit is ook een groot probleem in Europa – geven 50 procent of meer van hun beperkte inkomen uit aan huisvesting. In tegenstelling tot in Europa, zijn in de VS 85 miljoen mensen onverzekerd of onvoldoende verzekerd op het gebied van gezondheidszorg. Dit ondanks het feit dat de VS per hoofd van de bevolking twee keer zo veel uitgeven aan de gezondheidszorg (als hier in Europa).”

“Als gevolg van al deze feiten – de economische transformatie, lage inkomens, hoge huisvestingkosten, de kinderopvang die een ramp is, de helft van de arbeiders die geen spaargeld heeft wanneer ze met pensioen gaan – leeft de gemiddelde Amerikaan onder ongelooflijke stress. En dat resulteert weer in een daling van de levensverwachting, terwijl Amerika hierin toch een lange weg had afgelegd. Daarom is het belangrijk dat we ons verenigen om te eisen dat de voordelen van die vernieuwende technologie ons allen ten goede komen en niet slechts enkelen.”

Goed nieuws

“Maar ondanks dat er enorme uitdagingen zijn in de VS en in de wereld, is er ook goed nieuws. De afgelopen jaren hebben we in de VS namelijk een aanzienlijke groei van de vakbondsbeweging gezien (opnieuw groot applaus), zowel onder fabrieksarbeiders als onder dokters, verplegers, universiteitsstudenten, etc. We zien niet alleen dat jonge mensen zich beginnen te organiseren in de vakbonden, we zien ook nieuw leiderschap op de voorgrond treden vanuit grote vakbonden als de Teamsters[3] en de United Automobile Workers (UAW).”

“De leden van de Teamsters wilden een democratische vakbond waar de leiding de arbeiders vertegenwoordigt. Dat was namelijk nog niet het geval. Toen zij die strijd wonnen, kozen ze voor een leider die onlangs het allerbeste sociaal contract voor hen heeft onderhandeld dat ze ooit hebben verkregen.”

Shawn Fain. Foto: 42-BRT, Wikipedia / CC BY-SA 4.0

“Bovendien is op dit moment de meest belangrijke staking gaande in de moderne Amerikaanse geschiedenis. Ook hier zie je nieuw leiderschap. Shawn Fain, een elektricien die recent hoofd van de UAW werd, heeft de drie grote autobedrijven[4] in de VS laten weten dat ze hun zakelijke hebzucht ziek en beu zijn. Zo blijkt dat de reële lonen in de auto-industrie met dertig procent gezakt zijn in de laatste twintig jaar.”

“Fain heeft van de UAW-staking succesvol een staking voor alle Amerikaanse arbeiders gemaakt. De strijd die hij voert, is de strijd die alle arbeiders van Amerika zouden moeten voeren. Vandaag is bijvoorbeeld het wekelijkse salaris van de gemiddelde Amerikaanse arbeider, inflatie meegerekend, láger dan vijftig jaar geleden, ondanks de grote explosie van technologische vernieuwing en arbeidsproductiviteit.”

“Als je je afvraagt waarom veel Amerikanen boos zijn? Dit is waarom. Ze werken meer uren voor minder loon, hun kinderen hebben een slechter toekomstperspectief dan zij, goede banen verlaten het land, bedrijfsleiders voeren massale anti-vakbondsactiviteiten … Shawn Fain gaat de strijd aan met de drie grote autobedrijven in Detroit[5] en ik geloof dat hij op een hele belangrijke wijze gaat winnen.”

 

Boekcover

‘Het is oké om kwaad te zijn op het kapitalisme’, Bernie Sanders, bot uitgevers, p. 368

Vertaling: Helenka Spanjer

Notes:

[1] Bernie Sanders. Het is OK om kwaad te zijn op het Kapitalisme. Bot Uitgevers, Amsterdam, 2023, pp. 368 pp. ISBN 978 9083 3005 80

[2] Hoorzittingen gaan door in het federale Huis van Afgevaardigden of in de Senaat, die samen ‘het Congres’ worden genoemd. Leden van het Huis worden ook ‘Congresleden’ genoemd, wat enigszins verwarrend is want de Senatoren zijn ook lid van het Congres van Huis en Senaat. Bernie Sanders was lid van het Huis van 1991 tot 2007 en sindsdien Senator voor de staat Vermont.

[3] Een ‘teamster’ is een menner van paardenkoetsen, van een ‘team’ paarden. De Teamsters (voluit International Brotherhood of Teamsters) waren oorspronkelijk de vakbond van vrachtvervoerders en personeel van warenhuizen. Vandaag zijn ze actief in zowat alle sectoren, privé en openbaar.

[4] General Motors (merken als Chevrolet, Cadillac, Pontiac, Hummer …), Stellantis (Chrysler, Dodge, Jeep, maken Europese merken in de VS o.a. Citroën, Fiat, Peugeot …) en Ford Motor Company (Ford, Lincoln, Troller).

[5] Detroit, Michigan, was ooit het industriële centrum van alle autofabrieken in de VS, sindsdien is dat uitgebreid naar andere steden en staten, maar ‘Detroit’ wordt als gemeenschappelijk begrip voor de autosector nog altijd gebruikt. Het is ook daar dat de onderhandelingen doorgaan.

Creative Commons

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!