Als deel van het VRT-Journaal was er op 1 augustus ’23 een pakkende documentaire van de BBC over een team van Snipers, (sluipschutters-scherpschutters) van het Oekraïense leger die nachtelijke actie ondernemen aan het front tegen de Russen ter hoogte van Bachmoet. De scherpschutter in oorlogstijd is een fenomeen. Het gaat om een welbepaald soort soldaat die je niet zonder het juiste talent kunt worden. Dat verdient even uitgediepte aandacht. Met inzet van persoonlijke expertise als grofwildjager in de jaren negentig en met inzet van boeken en films over het onderwerp.
Deze schutters camoufleren zich met zeer veel zorg. Zij werken soms alleen en soms dekken zij elkaar, maar altijd in volledige in stilte en met uren van aandachtig wachten. Een deel van de mythe is ook gelegen in het aangepaste karabijn en speciale, zware en lange kogel.
Geen gewone jager
Om een idee te geven: in onze tijd als jagers op grofwild midden jaren negentig in de wouden van Hertogenwald in Oost-België jaagden wij met een 7 x 64 wapen. Deze Europese standaardmaat voor jacht op everzwijnen en herten betekent dat de loden kogel 7 mm breed is, en dat de koperen huls die is gevuld met kruit 64 mm lang is . Onze buks was uitgerust met een telescoopvizier van 7 x . [Het telescoopvizier maakt dat je het doel veel beter ziet, en dat dus minder dieren gewond raken; het schot moet dodelijk zijn. Zo beperk je het lijden.] Met deze combinatie tracht de jager dieren om te leggen tot een maximale afstand van 200- 250 m. Ikzelf legde een minder gezond mannelijk hert om op 21 september 1994 in de avond in het woud ten noorden van Malmedy op 185 m. Dat was mijn verste schot ooit. In de wereld van de jacht is het Amerikaanse kaliber .300 een van de zwaarste; het wordt gebruikt voor groot wild zoals elanden en gevaarlijk wild zoals beren.Onnodig te vermelden dat raak schieten over een grote afstand de schutter m/v een aparte voldoening verschaft. Het fenomeen dringt door in het gewone taalgebruik - waar men in het Engels spreekt van "a long shot" voor een idee dat intelligentie en doorzicht vereist.
De Snipers in het leger gebruiken wapens en kogels die speciaal gericht zijn op schoten over de zeer lange afstand. Je doelwit is immers zelf gewapend en intelligent. Het kaliber (de doormeter) van de AX.338 Accuracy International - een hedendaags wapen - is van dezelfde grootte als het beschreven jachtkaliber, maar de kogels zijn echter heel wat langer. Zoals je kunt zien op de infofiche die ik aantrof op 21 juli in het kader van het militaire defilé te Brussel, is de werkzame afstand van dit soort wapen van Belgische makelij, niet minder dan 1200 meter! Meer dan een kilometer ver weg kan je doel zich bevinden. Daartoe zijn de kogels extra lang en breed en veel zwaarder dan gewone kogels, zodat ze meer energie kunnen bevatten en zo verder kunnen vliegen.
Ballistieke uitdaging
Bij zulke lange-afstandsschoten wordt rekening houden met de ballistische baan van het projectiel extra belangrijk. Na een bepaald punt, bijvoorbeeld op 250 m van de loopmond, begint de kogel immers te dalen. Daar moet de instelling van je vizier en je hoogte bij het mikken zo goed mogelijk rekening mee houden. Elke jager is gehouden zijn wapen met een bepaalde kogelsoort grondig in te schieten bij het begin van het jachtseizoen. Dat gebeurt in open lucht, zoals wij de proef deden op de Koninklijke Jachten, of bij een wapenmaker die beschikt over een ondergrondse tunnel van de juiste lengte.Psychologische uitwerking
De inzet van Snipers aan het front kan een belangrijke psychologische impact hebben op de eenheden van de vijand aan het front. Met sluipschutters in de buurt lijkt je leven nooit zeker. Merk daarbij op: het moreel van de troepen is altijd van groot belang om het initiatief te behouden dat tot de overwinning kan leiden.Het statuut in oorlogstijd
Niet los te zien van de angst die de scherpschutter, die vanuit het verborgene opereert, genereert bij infanteristen, is het feit dat in de tweede wereldoorlog deze soldaten op bepaalde slagvelden meteen werden afgemaakt wanneer ze werden gevangen genomen. Zij kregen dus niet de normale rechten van de krijgsgevangene (POW, Prisoner Of War).Dat is begrijpelijk als je beseft dat frontsoldaten zeer gehecht zijn aan hun makkers, vaak voor elkaar door het vuur gaan, en dat een Sniper vaak tientallen vijanden weet te doden. De Soldaat in de reportage gaf aan dat zijn team al een 250- tal Russische soldaten op de teller had, waarvan hijzelf er 76 had gedood. (Hierbij valt het op te merken dat de claims van soldaten niet altijd juist zijn; de claims van piloten van jachtvliegtuigen in WO II waren aan beide zijden vaak overdreven. Enkel "bevestigde" claims komen op het rapport.)
_____________________________________________________________________________________
Excursus: hoe win je een oorlog?
Het is duidelijk dat deze soort gespecialiseerde soldaten een wezenlijke bijdrage kunnen leveren aan de kansen tijdens een oorlog, al zal een leger natuurlijk de oorlog niet winnen door de bijdrage van deze verborgen schutters. In een oorlog zijn vele krachten nodig om te kunnen winnen. Veel genoemd zijn o.a. overwicht in de lucht; degelijke tanks; snel vurende, zware artillerie (houwitsers); paratroepen die uit de lucht kunnen ingezet worden (verwant aan de ook zeer fysiek getrainde Speciale Eenheden of Commando's); een performante industrie die voldoende voertuigen vliegtuigen en munitie aanmaakt; een efficiënte logistiek die voeding, brandstof en munitie ter plaatste brengt aan de fronten, liefst niet over al te grote afstanden; bekwame en talrijke medische equipes - de bekende Hospiks of Medics; desgevallend een performante militaire vloot; vandaag de dag krachtige cyber beveiliging en de middelen om op dit vlak ook offensieve acties te ondernemen. Daarnaast zijn goed opgeleide kaders (officieren) van groot belang en goed getrainde en dappere manschappen. Zoals in andere sectoren (ouderenzorg, gevangenissen...) is de laatste generaties een professionalisering doorgevoerd. Het principe van de milicien, de jonge man die zijn legerdienst moet doen, is afgevoerd. Het leger staat niet te springen om tienduizenden jongeren bezig te houden een jaar lang. De bediening van de wapensystemen is ook ingewikkelder geworden, werk voor specialisten met doorgedreven opleiding.Bovendien is het moreel en dus de motivatie van belang. Daarbij speelt het een grote rol wanneer soldaten m/v hun eigen land verdedigen, dan is de motivatie uiteraard groter. Schoolvoorbeeld is hoe de Vietnamese troepen (Vietkong) de veel beter uitgeruste Amerikanen versloegen eind jaren zestig. Een ander voorbeeld is de taaie weerstand die de Duitse troepen tijdens WOII opbrachten nadat na D-Day en Normandië de geallieerden naar het Oosten oprukten tot over de Duitse grenzen. Die duurzame vechtlust hadden zelfs de hoge generaals van de Britten en de Amerikanen niet zien aankomen. Ze hadden een instorting van het militaire verzet en van het moreel bij de troepen van de Luftwaffe en de Wehrmacht verwacht.
Met Geld maak je het goede weer
Tot slot is de financiering van een oorlog een niet onbelangrijke factor. Meestal gaan staten leningen aan om een langer durende oorlog te voeren. Na WO II heeft Groot-Britannië nog tientallen jaren schulden afbetaald aan Amerika. De laatste aflossing gebeurde zelfs pas enkele jaren na de eeuwwende en bedroeg enkele honderden miljoenen dollar. Engeland was door de uitputtingsslag van WO II, waarin het de eerste twee jaren alleen tegenover de vijand stond, niet alleen zijn wereldrijk kwijt; het was nog vele jaren na VE-Day (8 mei 1945) een arm land. Waar nog tot 1954 bepaalde stoffen en voedingsmiddelen enkel via rantsoeneringsbonnen te krijgen waren, op een moment dat in België voeding al lang weer normaal verkrijgbaar was.
______________________________________________________________________________________
Bovenaan het Sniper-geweer met kenmerkende lange loop & telescoopvizier;
standaard met knaldemper
Bekende namen
In WO II waren er tientallen beroemde sluipschutters bij de geallieerden, de Russen incluis, waaronder de Fin Simon Häyhä en Vasili Zajtsev bij de Russen, en bij de Duitsers iemand als Sepp Allerberger. Er waren in het Rode Leger ook vrouwelijke sluipschutters. De bekendste is Ljoedmila Pavlitsjenko. Rusland eert de laatste tijd haar nagedachtenis danig en er is dan ook een film over haar leven en inzet gemaakt.Boeken en films
Ironisch is dat die film in Oekraïne is gemaakt door de producenten KINOROB en NEW PEOPLE in 2018 "met de steun van het Urkaïnian State Film Agency. De titel is Red Sniper bij ons - met Nederlandse ondertitels - maar oorspronkelijk luidde hij The Battle for Sebastopol. Na de oorlog werd Pavlitsjenko naar de USA gestuurd voor promotiedoeleinden en zij raakte bevriend met de intellectuele reus Eleanor Roosevelt - de echtgenote van de president. Die president stierf zoals bekend in de laatste weken van de oorlog kort na de meeting met Churchill en Stalin in Yalta. Ljoedmila Pavlitsjenko zou 309 vijanden hebben gedood en zij zou in de slag om Odessa haar beste vriendin verliezen en zelf bijna de dood vinden.Over de Finse sluipschutter Häyhä die ongeveer 500 vijanden doodde en daarmee als de meest succesvolle sluipschutter ooit staat geboekstaafd, verscheen in 2023 bij uitgeverij Menlu een stripverhaal; het komt in drie sobere kleuren, wit, zwart en rood.
De sluipschutter werd bij het grote publiek bekend dankzij films als Enemy at the Gates, in Rusland uitgegeven als "Stalingrad" en met American Sniper.
De monografie Elk schot een treffer. De 10 dodelijkste sluipschutters van WO II, uitgave van Karakter Uitgevers, 2016, is diepgaand en verhelderend over het onderwerp.
Spoken
De sluipschutter eenheid in Oekraïne noemt zich De Spoken. Hun schouderbadge verbeeldt een doodshoofd met toegeknepen ogen en een “baard” die uit lange tanden lijkt te bestaan. Een griezelig logo voor een ontzagwekkend soort militairen.PS. Eleanor Roosevelt heeft een groot deel van de ideeën en de formuleringen die deel uitmaken van het charter van de Verenigde Naties - onder andere over de Mensenrechten - bedacht en geschreven. De VN die onder andere als doel hadden en hebben de wereld een veiliger plek te maken en zoveel mogelijk oorlogen te vermijden. Het huwelijk met de president, Franklin Delano Roosevelt, was geen geslaagd huwelijk wat de liefde betreft. We mogen echter stellen dat beide figuren zeer creatief en vruchtbaar werden op het wereldtoneel.
Illustraties
Eigen fotomateriaal gedeeld onder creative commons.
Deze blog werd 1540 keer gelezen op 15 juli 2024.
