Witte woede: de lente van de non-profitsector
Reportage, Nieuws, Economie, Samenleving, Politiek, België, Lokaal, Brussel -

Witte woede: de lente van de non-profitsector

De lente komt vanzelf, maar een sociaal akkoord voor alle non-profit werknemers niet. Voor duizenden mensen uit het hele land dé reden om op 21 maart, de officiële eerste lentedag, naar Brussel te komen en samen de druk bij de overheid op te voeren. “Wij eisen een akkoord, nu. Het wordt tijd dat de politiek over de brug komt”, klinkt het keihard door een speaker vanaf een rijdende wagen, waar de demonstranten in een grote massa achter stappen. De nationale non-profitbetoging kan in ieder geval niet worden genegeerd.

dinsdag 21 maart 2017 15:37

Massa’s mensen komen uit de treinen op station Brussel-Noord. De hal naar de hoofduitgang kleurt volledig groen, blauw en rood – de bekende kleuren van de verschillende vakbondshesjes – ballonnen zweven door de lucht en sommigen zijn – op geniale wijze – hun verkleedkist ingedoken. Al deze mensen zijn voor een keer niet op weg naar hun werk, maar hebben hun werk juist voor één dag neergelegd.



Foto: Karina Brys

Het gaat hier om werk in de non-profitsector – denk hierbij aan onder andere de ouderenzorg, de thuiszorg, verpleegkunde, gehandicapten- en jongerenzorg, maar ook ontwikkelingssamenwerking en straathoekwerk – waar geen nieuw sociaal akkoord voor bestaat, terwijl het oude akkoord al maanden verlopen is. Dat pikken de duizenden werknemers niet langer.

Eind 2016 pikten zij het ook al niet en hebben ze met massale non-profitacties de regering uit zijn winterslaap gewekt en om de tafel gekregen voor onderhandelingen. Die kwam toen zelfs met een onderhandelingskalender. Maar nu, drie maanden later, lijkt het enkel om een ontmoetingskalender te zijn gegaan. Er is nog geen vooruitgang, geen duidelijk mandaat en geen engagement in zicht.

“Nu moeten we de druk op de ketel houden, om vooruit te komen in de onderhandelingen”, klinkt de oproep vanuit LBC-NVK, de grootste centrale van de vakbond ACV, aan de non-profitwerknemers.

‘Flexibiliteit ? Gezondheid’

En deze oproep is dus gehoord. ‘Flexibiliteit ? Gezondheid’, ‘We laten ons niet voor het Block zetten’, ‘Sociaal werk is niet te koop’, ‘Commercialisering brengt de social-profit en de werknemers ernstige schade toe’, Geen leegloop, voldoende personeel: UZ Gent zal blijven zagen’ én: ‘Nieuwe sociale akkoorden, nu’, borden en vlaggen met deze slogans kleuren de straten en de omgeving van het Noordstation is volledig volgestroomd met demonstranten. 



Foto: DeWereldMorgen.be

‘De witte woede’ of ‘de lente van de non-profit’, wordt deze nationale betoging ook wel genoemd. Alle mensen hier aanwezig, uit de zorg-, welzijns- en cultuursector, zijn niet blij met de arbeidsomstandigheden waarin de overheid hen nu dwingt te werken. Een hoge werkdruk, toenemende zorgvragen en personeelstekorten: in alle non-profit deelsectoren worstelen ze met deze problemen.

Hun vraag: waar blijft de overheid om er iets aan te doen? Geert Bourgeois, Kris Peeters, Maggie De Block en Charles Michel stappen dan ook mee aan kop als de stoet vertrekt vanaf het kruispunt Koning Albert II laan. Ok, niet zijzelf in levende lijve dus, maar de demonstranten duwen gigantische kartonnen hoofden van deze politici vooruit. “Jullie zorgen elke dag voor mensen. Het wordt tijd dat zij, de politici, zorgen voor ons”, galmt het luidkeels door de speaker vanaf een rijdende gele wagen.



Foto: DeWereldMorgen.be

Wat de betogers precies willen? Een meerjarenakkoord voor zorg en welzijn die leidt tot meer jobs, werkbaar werk en kwaliteitsvolle loopbanen voor de honderdduizenden werknemers die de zorg elke dag weer opnieuw bieden.

Verlofdagen worden afgepakt

“Wij eisen werkbaar werk”, verklaart Rudi (50), die werkt in de gehandicaptenzorg in Turnhout. “Zo is de loopbaanregeling – die inhoudt dat bij voltijdse werknemers vanaf 45 jaar de arbeidsduur elke vijf jaar met 2 uur per week verminderd wordt – de enige manier om het werk langer vol te houden en nu wil de overheid hier een einde aan maken. Daarnaast is er in de gehandicaptenzorg ook een nieuwe financieringsvorm ingevoerd, namelijk het persoonsgebonden budget. In beginsel is dit een goed principe, iedereen heeft recht op het kopen van de zorg die die nodig heeft. Maar door een limiet te leggen op het budget, krijgen de gehandicapten niet alle zorg die ze nodig hebben en is deze nieuwe financieringsvorm gewoon een besparing.” Rudi verdwijnt weer in de massa. 



Foto: DeWereldMorgen.be

“Elke keer hebben we een sociaal akkoord bereikt. En ook dit keer gaat het lukken. Wij geven nooit op”, wordt nu geroepen door de speaker. “Nooit. Nooit. Nooit. Nooit”, galmt het als een echo vanuit de massa achter de wagen, die niet zal stoppen met betogen tot aan de Vismarkt in het centrum van Brussel.

Naast het afschaffen van de loopbaanregeling is het afpakken van verlofdagen, ofwel ADV/VAP-dagen, een ander punt dat de non-profitwerknemers hard raakt. “Jaren geleden is er een akkoord afgesloten dat wij in plaats van loonsverhoging extra verlofdaggen kregen”, vertelt een 27-jarige medewerkster van Het GielsBos, een instelling voor personen met een mentale beperking. “Nu neemt de overheid ons ook al die verlofdagen af.” En dat is niet het enige: “We krijgen extra bewoners, zonder de nodige extra middelen, enkel omdat de overheid wil besparen.” 

Onzekere toekomst van jongere collega’s

Christian Gilsen (61) ziet als medewerker bij het Multi Functioneel Centrum in Gent, een gehandicaptenzorginstelling voor jongeren onder de 21 jaar, zijn pensioen al dichterbij komen, maar maakt zich zorgen over de toekomst van zijn jongere collega’s: “Voor mij maakt het niets uit. Ik ben 61 jaar, en zie mijn pensioen al tegemoet. Maar ik zie voor de jongere werknemers dat de werkdruk enorm is verhoogd. Het aangename van de job wordt stilletjes aan afgekrabbeld.”

En ook de problematiek van de jongeren die bij hen komen is erg veranderd. Gilsen: “Vroeger kwamen jongeren naar ons die enkel een motorisch probleem hadden. Nu zijn het jongeren met daarnaast nog veel meer problemen die we moeten opvangen, zonder extra collega’s en voor dezelfde beloning. Hier zou eigenlijk heel veel geld ingepompt moeten worden. Maar in de plaats daarvan wordt er bezuinigd.” 

Samuel Bootsman (23), is nog maar net gestart in de zorg, namelijk bij de sociale werkplaats Blankedale in Tienen. Maar ook voor hem is de ernst van de situatie in de non-profitsector al helder: “In de zorgsector, zowel in de ouderenzorg als in de thuiszorg, de gehandicaptenzorg en de jongerenzorg, trekt iedereen aan de alarmbellen en daar is één reden voor: de besparingen moeten eens ophouden. Zeker als ze ADV en de loopbaanregeling beginnen te schrappen. De burn-outs op de werkvloer nemen toe. Tegelijkertijd wordt er zo bespaard dat er minder mensen kunnen worden aangenomen.”



Samuel Bootsman (23) en Nerima (23). Foto: DeWereldMorgen.be

“Mijn stiefmama werkt in een buurthuis in Antwerpen, en die merkt heel goed dat de overheid deze wil vermarkten”, vult Nerima (23) haar vriend Samuel aan. “Zo kon een tijd lang iedereen zich op het runnen van een buurthuis inschrijven, ook bedrijven die geen expertise hebben in het vakgebied. Die mogelijkheid is nu, na protest, gelukkig wel ingetrokken, maar hoe het dan wel zal worden georganiseerd is nog onbekend.” Ook de gevolgen van de hoge druk in de zorg heeft ze van dichtbij mogen ervaren: “Mijn ouders werken allemaal in sociale werk en hebben allemaal verschillende burn-outs gehad.”

“België is geen eiland”

Niet alleen in de zorg zijn de besparingen en het gebrek aan een sociaal akkoord goed merkbaar. Een medewerkster (34) van ontwikkelingsorganisatie 11.11.11: “We zien dat er keer op keer bespaard wordt op ontwikkelingssamenwerking en dat vinden we niet kunnen. Heel veel thema’s waarin we werken, zoals klimaat, migratie en vluchtelingen zijn onderwerpen die niet alleen het zuiden aangaan, maar ook ons. Daarom begrijpen we niet waarom de overheid hierop bespaart. Het is raar dat politici enkel op korte termijn denken. België is geen eiland. We moeten durven over grenzen heen te denken.” ‘Solidariteit stopt niet aan de grens’, is dan ook hun boodschap aan de overheid.



Jonas (27). Foto: DeWereldMorgen.be

“De besparingen leiden op de lange termijn juist tot kosten die keihard terugkomen in je gezicht”, voegt 11.11.11-collega Jonas (27) toe. Zo zijn de kosten van de negatieve gevolgen van het klimaatprobleem veel hoger dan de kosten die nu nodig zijn voor projecten ter verbetering van het klimaat. En als de overheid minder zou bezuinigen op ontwikkelingsprojecten, dan zouden bepaalde oorzaken die leiden tot het vertrek van mensen naar onder andere Europa wegvallen. Op de lange termijn zouden er dan minder mensen zijn die willen migreren.” 

“Investeer in non-profit in plaats van in F16’s”

André Crespin (34) werkt voor de ngo Geneeskunde voor de Derde Wereld en is ook fel verontwaardigd over de gigantische besparingen in de ontwikkelingssector: “Het probleem is dat voor het nieuwe ontwikkelingsprogramma 2017-2021 er twintig tot 25 procent besparingen wordt doorgevoerd. Ook voor België zelf is dit niet gunstig, want het land moet 0,7 procent van het bnp besteden aan ontwikkelingssamenwerking, terwijl we nu uitkomen op ongeveer 0,4 procent.” 



Foto: DeWereldMorgen.be

Daarnaast is Crespin hier om ook de mensen uit de andere non-profitsectoren te steunen, “want terwijl de overheid bij ons allemaal bezuinigt wil die wel nieuwe F16’s kopen om bommen te droppen. Dat is helemaal geen oplossing voor een oorlog en de overheid kan dat geld veel beter investeren in de sociale sector in België.” 

Dan komen, na iets langer dan een uur stappen, de demonstranten aan op de Vismarkt. Het plein bij Sint Katelijne blijft volstromen en binnen no time is het overwoekerd door picnic-kleden, lunchende, verklede en roepende mensen en protestborden, terwijl vanaf een podium verschillende mensen hun onvrede of persoonlijke getuigenis met iedereen delen.



De Vismarkt. Foto: DeWereldMorgen.be

“Het menselijke verdwijnt”

Zo vertelt Vanessa Wuyts (38), studente verpleegkunde, vlak voor ze met het Sint-Franciscusinstituut vzw het podium opgaat: “Wij zijn studenten verpleegkunde en wij zijn hier om te strijden voor het behoud van onze statuut. Wij volgen de HBO 5-opleiding en er bestaat bij de overheid een grote discussie over het behoud van de titel van volwaardig verpleegkundige voor studenten van deze opleiding. Dat terwijl zo’n 46 procent van het totaal aantal verpleegkundigen van deze opleiding komt. Een groot percentage, dus het zou goed zijn als zij hun titel mogen behouden.”



Studenten Verpleegkunde. Foto: DeWereldMorgen.be

“Daarnaast is het onze toekomst om in de zorg te stappen. De zorg, die nu sterk onder druk staat. Dat hebben we zelf al gemerkt tijdens onze stages. Zo zagen we overduidelijk dat er een tekort is aan personeel. Als een collega ziek wegviel, dan merkte je direct dat het moeilijk werd. Het werd dan moeilijk om totaalzorg te bieden.” Wat dan als eerste verdwijnt? “Een praatje maken met de mensen, een luisterend oor bieden, je merkt dat je iemand moet onderbreken, omdat je door moet naar de volgende.” 

Daarom: “Handen af van de zorg”, zo simpel is ook de eis van de medewerkers uit de thuiszorg aan de overheid. Ze zien er hilarisch uit met hun groene en grijze pruiken, gekke brillen en uithangborden, maar hun boodschap is niets minder serieus: “We moeten al genoeg inleveren”, legt thuiszorgmedewerkster Andrea Roegiers (55) uit. “De VAB-dagen worden afgeschaft, terwijl die tien jaar geleden waren ingevoerd als compensatie voor drie procent loon. Daarnaast krijgen we te horen dat wij, de werknemers, verouderen. Maar door de besparingen kan er geen nieuw personeel worden aangenomen.”

“Time is money”

Net als in andere deelsectoren merken Roegiers en haar collega’s dat als iemand met pensioen, ziekte- of zwangerschapsverlof gaat, alle druk op de schouders komt van de mensen die er nog werken. “En dan moet je denken aan zo’n 6 tot 7 gezinnen per dag, waar we in een uurtje tot 1,5 uur alle zorg moeten verlenen. Zo heb je ’s morgens een half uur tijd voor het ontbijt, daarna 1 uur om diegene te verzorgen en vervolgens nog een uur om te koken. Tijd om een babbeltje te maken met de persoon is er niet.” 



Andrea Roegiers (55) met haar collega’s uit de thuiszorg. Foto: DeWereldMorgen.be

Dat terwijl zij bijvoorbeeld op een maandag soms de eersten zijn die diegene na een heel weekend ziet. “Die heeft dan juist behoefte om een praatje te maken”, benadrukt Roegiers. “Maar time is money. Het menselijke aspect valt weg. Meneer of mevrouw moet een ontbijt hebben en punt, stop.”

Dat was vroeger wel anders. Rogiers: “Ik werk al 26 jaar in de thuiszorg en een tas koffie drinken of een wandeling met de mensen maken, was vroeger gewoon mogelijk. Zo’n vijftien jaar geleden kwam hier langzaam verandering in. En de werkgever kan hier niks aan doen, want we zijn volledig gesubsidieerd, wat inhoudt dat zoveel zorgaanvragen, exact zoveel uur werk betekent voor exact zoveel geld.” Ruimte voor meer, voor het menselijke, lijkt er niet te zijn. “Wij hopen dat de overheid naar ons wil luisteren. En anders zijn we hier weer terug.” 

Deadline

De demonstranten hebben de regering een deadline opgelegd. Als er voor de zomer geen sociaal akkoord gesloten is, dan zullen de straten in onze hoofdstad weer volstromen met betogende non-profitwerknemers. 

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!