Bruno Tersago (Bruno Tersago)
Boekrecensie -

“Groeten uit Griekenland”, onthullend portret van het echte Griekenland

Sinds 2000 woont en werkt Bruno Tersago in Griekenland. Het begon met een blog, enkele artikels op deze site en Bruno werd VRT-verslaggever ter plaatse. "Groeten uit Griekenland" weerlegt de mythes en beschrijft het menselijke drama dat de EU aanricht, ten bate van Franse en Duitse banken, terwijl de Griekse elite ongemoeid wordt gelaten

maandag 22 juni 2015 08:00

Reeds op de tweede
pagina komt Tersago tot de kern van zijn motivatie voor dit boek:
“Dat het grootste deel van de financiële noodhulp naar Duitse en
Franse banken gaat, is hier en daar misschien bekend. Dat slechts 11
procent van de grootste noodlening aller tijden naar de Grieken zelf
vloeit, is dat veel minder.” 

Tersago schreef met ‘Groeten uit Griekenland’ een bundel verhalen van
gewone mensen, bedelaars en taxichauffeurs, gepensioneerde artsen die
hun praktijk heropenen, zwervers die vijf jaar eerder nog een eigen
handelszaak hadden, en van oligarchen die rijker dan ooit
worden, van corrupte politici en hun medeplichtigen in Brussel en
andere Europese hoofdsteden… “een tableau vivant van een
bevolking die gewurgd wordt”.

Ceci n’est pas un derdewereldland

In Griekenland zijn
werkloosheidsuitkeringen goed voor 360 euro per maand en beperkt tot
twaalf maanden, daarna verval je naar niets, zero. Bovendien, twee
jaar nadat je je werk verliest heb je ook geen ziekteverzekering
meer.




Cijfers en statistieken, ze komen
telkens weer terug, niet in saaie lijsten en droge analyses, maar in de verhalen van
mensen als wij, zoals de gepensioneerde Dimitris. Die verzamelt tijdens het
seizoen elke dag olijven van de bomen in de stad. Daarmee
kan hij zijn pensioen van 450 euro wat verhogen, waarmee hij zijn
vrouw en zijn werkloze dochter onderhoudt, die terug thuis
is komen wonen.

Antonis heeft helemaal géén
werkloosheidsuitkering, nadat hij jaren voor de stad Athene heeft gewerkt. Die had echter ‘vergeten’ zijn sociale bijdragen te betalen.
Verhalen volgen van mensen die uit hun huizen worden gezet omdat ze de huur
of de hypotheek niet meer kunnen betalen.

“Een en ander is bijzonder cynisch
voor een generatie van Grieken die in de jaren 1960 en 1970 is
grootgebracht met het idee dat je zeker niet voor de communisten
mocht stemmen, omdat die toch alleen maar je huis in beslag nemen.”

Tragisch én cynisch is het verhaal van
Yiannis, die de gebouwen van de financiële
politie bewaakt, jawel, “de instantie die zwartwerk en
belastingontduiking opspoort”. Hij verdient er 520 euro per maand
mee en zijn werkgever betaalt géén sociale bijdragen. Dit is ook
het verhaal van Niki, die voor een supermarktketen werkt die
collectieve arbeidsovereenkomsten heeft afgeschaft.

Tersago vertelt het allemaal zeer sec en dat werkt. De feiten zijn voldoende sprekend. Zo heeft hij het over de vele duizenden
die in de winter geen brandstof voor verwarming meer kunnen betalen,
omdat de subsidies voor brandstof door de EU werden
afgeschaft. Je komt het werkwoord ‘afschaffen’ regelmatig
tegen doorheen alle verhalen in dit boek.

Een Griekse tragedie

In 2005 had Griekenland een van de
laagste zelfmoordcijfers ter wereld. Sinds het begin van de crisis is
dat compleet veranderd. Jongeren zien geen perspectief meer in hun
eigen land. “Schattingen gaan uit van ongeveer 120.000 nieuwe
migranten sinds 2010.

Studie na wetenschappelijke studie
toont ondertussen aan dat het austeriteitsbeleid uitsluitend focust
op sociale inleveringen en de economische elite van het land buiten
schot laat. Dit kon niet anders dan leiden tot de huidige
menselijke catastrofe. Toch blijft de EU onverminderd doorgaan
en dezelfde eisen stellen, die niet werken. Ondertussen verglijdt de
openbare gezondheidszorg in Griekenland naar die van een
derdewereldland, mét goedkeuring van ‘Brussel’.

De vorige Griekse regering reageerde ‘gepast’ op de nieuwe ellende en miserie in de openbare hospitalen. “De Griekse Raad voor
Radio en Televisie (beval) in januari 2013 aan de massamedia om geen
beelden van ellende meer te tonen op straffe van een boete”.

OK, dat is niet helemaal fair. Die regering heeft wel degelijk inspanningen gedaan om
de gezondheidszorg te verbeteren … voor buitenlanders met
financiële middelen. Privé-ziekenhuizen hebben immers veel Griekse
patiënten verloren, die zich dat niet meer kunnen veroorloven en
naar de slecht uitgeruste openbare ziekenhuizen moeten. Om de
privé-ziekenhuizen te ‘helpen’ heeft de regering dus beslist om het
medisch toerisme te stimuleren.

Politiek kliëntelisme en corruptie

Bruno Tersago schuwt ondertussen de
zelfkritiek niet. Er is inderdaad heel wat verkeerd gelopen in Griekenland in de
jaren voor 2008. Zo liep het platteland leeg omdat politici kwistig
banen uitdeelden bij de overheid in de hoofdstad.

De corruptie is een rot dat alle lagen
van de bevolking treft. Er zijn echter belangrijke morele
verschillen.Voor de mensen onderaan de sociale ladder – het
grootste deel van de bevolking – is corruptie een
overlevingsstrategie, het verschil tussen armoede en net nog
rondkomen.

Voor ‘Zij’ aan de top is corruptie
echter de brandstof van de machine, die hen al rijk maakte voor de
crisis. Sinds de crisis draait die machine even goed door,
soms zelfs sneller dan tevoren. Tersago vertelt ook het verhaal van
die andere Grieken, met hun cijfers, hun statistieken. Zij komen ruim
aan bod in het tweede deel van het boek, kortweg getiteld ‘Zij’.

Cadeau’s van de kolonels

De EU heeft nog steeds niet
geëist om de belastingvrijstelling van de scheepsreders af te schaffen. “De
overeenkomsten die zijn aangegaan in de periode van 21 april 1967 tot
23 juli 1974 (de periode van het fascistische kolonelsregime) en die de
scheepseigenaars vrijstelden van belastingen, blijven van kracht.”

De verwevenheid van politiek en
zakenwereld is zo innig dat je eigenlijk niet van aparte sferen kan
spreken. Tersago geeft er een uiterst gedetailleerd verslag van, dat
leest als het vlot geschreven rapport van een onderzoeksrechter.
Geen details daarover in deze recensie, lees hier slechts deze namen:
Melissanidis, Marinakis, Kyriakou, Vardinoyiannis, Bobolas,
Psycharis, Alafouzos en ontdek hun verhaal in het boek. Laat hun ‘cijfers’ bezinken. Dit is geschreven door iemand die Griekenland door
en door kent.

Belastingontduiking: een nationale
sport

In Griekenland is rondlopen met hopen
cash geld blijkbaar nog steeds normaler dan bankkaarten gebruiken. Eenvoudige
zaken zoals privé-zwembaden opsporen om zwartgeldcircuits en
belastingfraude te ontdekken, het lijkt een makkie. Niet in
Griekenland. Dit land heeft een kadaster van de grondeigendom dat
sinds 1970 niet meer is geactualiseerd. In feite heeft het land geen
kadaster die naam waardig.

Artsen geven 5000 euro inkomsten aan
bij de belastingen, maar wonen en werken wel in de dure wijken van de
stad en rijden er ostentatief met een Porsche Cayenne (de
goedkoopste versie kost je 86.000 euro).

Tussendoor haalt Tersago een politieke
mythe van een heel andere orde onderuit. De PASOK is een van de twee
traditionele partijen die samen met de conservatieve Nieuwe
Democratie (ND) alternerend aan de macht was sinds de val van de
dictatuur in 1974.

PASOK is de Griekse afkorting van ‘Panhelleense
Socialistische Beweging
‘. “Veel binding, laat staan voeling, had
Andreas Papandreou (oprichter van PASOK en vader van Georgos
Papandreou) niet met andere socialistische partijen in Europa.
Vele Griekse analisten beweren zelfs dat hij niet eens wist wat
socialisme precies betekende.”

Het privatiseren van hemel en aarde

Het hoofdstuk ‘Bezetting’ gaat
niet over de Tweede Wereldoorlog. “Dit is het verhaal van enkele
anonieme boekhouders die uit hun vliegtuig uit Brussel stapten en de
economie van een soeverein land overnamen … dit is ook het relaas
van politici die de tekst (van het Memorandum dat de voorwaarden van
de leningen vastlegt, nvdr) van meer dan vierhonderd pagina’s goedkeurden
zonder hem te lezen, van het privatiseren van hemel en aarde, en van
een bevolking die wordt uitgehold als een mergpijp.”

Dat van die politici mag je letterlijk
nemen: “Zo vertelde toenmalig minister van Openbare Orde
Chrysochoïdis, die het Memorandum mee moest uitvoeren, op televisie
dat hij de tekst had ondertekend zonder hem te lezen.”

Het resultaat van de Europese
‘besparingen’ is hallucinant. Dit boek lezen is zelf voor de reeds
geïnformeerde lezer confronterend. Hoe is dit kunnen gebeuren,
zonder dat wij daar hier tegen protesteerden?

Wat Tersago beschrijft
is niet meer of niet minder dan de afschaffing van de democratie en zijn grootste historische verwezenlijking, de sociale welvaartsstaat – ‘democratie’ en ‘sociaal’, ironisch genoeg zijn dat Griekse woorden (net als ‘ironie’).

Het is nochtans niet dat dit werd doodgezwegen.
De protesten van de Griekse bevolking op het Syntagmaplein en de
brutale repressie in Athene gingen de wereld rond.

In zijn boek neemt Tersago ook
de tijd om allerlei wilde verhalen over Griekenland en de
Grieken te weerleggen. Zo zouden Grieken massaal geen tol betalen op
de autostrades. Dat klopt. Alleen is er meer aan dat verhaal, die deze burgerlijke ongehoorzaamheid in een ander
daglicht stelt.

De Grieken moeten betalen voor
subsidies die de privé-bouwbedrijven krijgen om nieuwe wegen te
bouwen. Die tolwegen worden echter zo gebouwd dat er geen alternatieve wegen
zijn. Op heel wal plaatsen is de tolweg de enige verbindingsweg.

Mensen moeten dan zelfs tolwegen nemen voor korte lokale
afstanden, om naar de supermarkt te gaan of de kinderen van school
te halen. De opbrengst van de tol gaat bovendien niet eens naar het
onderhoud van die wegen. Het staat letterlijk in de
privatiseringscontracten dat de nieuwe eigenaars vrij beslissen wat
ze met de tolwinsten doen.

Wanneer de overheid beslist om
subsidies te geven aan de bedrijven om mensen aan te werven, gaan die
bedrijven vervolgens over tot het aanwerven van personeel zonder
loon. Dat hoeft niet, vinden ze, want ze hebben toch de
overheidssubsidie al. Dat wordt niet bestraft. Je aanwerving
weigeren om die reden daarentegen, dat kan niet. Dan verlies je alle sociale rechten, hoe
karig die ook zijn.

Syriza of extreem-rechts

Bij al die miserie blijven de Grieken
allerminst passief. Boerenmarkten, gemeenschappelijke keukens,
ruilbeurzen, herstelateliers, de Grieken zetten het systeem een neus
en behelpen zich. Er is zelfs een ‘time bank’ waar mensen ‘tijd’ die
ze voor elkaar aan iets besteden met elkaar kunnen uitwisselen.
Failliete bedrijven worden in zelfbeheer verder gezet.

Daar staat tegenover dat grote
buitenlandse mijnbouwbedrijven met Europese goedkeuring hun winsten
versluizen naar andere EU-lidstaten, waar ze minder of geen
belastingen betalen.

Het boek eindigt met een overzicht van
uiterst rechts in Griekenland en Tersago waarschuwt: als Syriza
mislukt, dan is de kans groot dat extreem-rechts de volgende
verkiezingen wint.

“Als dit boek bijdraagt tot het
creëren van een begin van begrip, dan is mijn opzet in ieder geval
geslaagd.”

Daar is Bruno Tersago met ‘Groeten uit Griekenland’ in
geslaagd. Wie dit boek leest kan niet langer onwetendheid veinzen over de humanitaire tragedie die de Griekse bevolking overkomt. Wie
dit boek leest en toch blijft vasthouden aan het neoliberale beleid
van de Europese instellingen bekent definitief kleur: meer voor ons,
niets voor de rest.

Heel veel zal afhangen van de steun en
solidariteit die de Grieken krijgen van onderuit, niet van de
EU-regeringen maar van de EU-burgers. Om die solidariteit te kunnen
mobiliseren is in de eerste plaatse andere informatie nodig dan wat
we dagelijks in de mainstream media lezen, horen en zien. Dit boek is een uiterst belangrijk wapen in die strijd voor een ander Europa.

Met Bruno Tersago ter plaatse hebben
Vlaanderen en Nederland de unieke inkijk van een ‘Griek’ in
Griekenland, die zelfs de meest ervaren ‘buitenlandcorrespondent’
niet kan evenaren. Hij schrijft bovendien heel vlot. Geen droge
analyse maar menselijke verhalen met cijfers en statistieken.

Dit boek dient vertaald te worden in
het Frans, het Engels, in alle talen van de EU. Ook in het
Grieks.   

take down
the paywall
steun ons nu!