Sp.a en Pvda houden congres: opluchting versus verbreding

Zucht van opluchting

De sp.a-leden konden gisteren eindelijk opgelucht een punt zetten achter de slopendste en misschien wel destructiefste voorzittersverkiezingen in de recente nationale geschiedenis. De winnaar, John Crombez, kon de avond voordien al gefeliciteerd worden, nadat De Morgen de uitslag (77,6 % van de stemmen) had gelekt.

In de congreszaal waar een kleine 800 leden verzamelden werd dan ook vooral met verlicht gemoed adem gehaald. “Nu kunnen we ons eindelijk terug focussen op ons echte werk.” zuchtte een vermoeide medewerker in de gangen van het Brusselse congrescentrum The Egg. “Eerst wat kalmeren en dan aan de slag, want er ligt veel werk op de plank.”

“De mensen staan er niet bij stil dat het afgelopen jaar ook voor ons, de gewone militanten en werknemers van de partij, die zich al jaren keihard inzetten, een slopende periode was. Wij hebben ook vaak gedacht: "Doe dat nu toch niet!" wanneer we sommige kopstukken bezig zagen of wanneer we lazen wat er over onze partij werd geschreven. Hopelijk kunnen we nu opnieuw met trots en voldoening verderzetten wat ons in de eerste plaats bij de sp.a heeft gebracht.” 

De bittere broederstrijd der voorzittersverkiezing en de uitvergroting van dat duel in de media deden bijna vergeten dat de socialisten een historisch lage score haalden bij de jongste verkiezingen. Zowel binnen als buiten de partij klinkt dan ook de roep om vernieuwing en hervorming. Maar daar was dit partijcongres duidelijk niet voor bedoeld. Het was in de eerste plaats een administratief congres, waar een aantal stemmingen afgehandeld moesten worden. Op de agenda stonden naast de uitslag van de voorzittersverkiezing ook de stemmingen voor de diverse commissies en het partijbureau.

Sp.a moet besturen

Wat ons bijbleef: de bevlogen en strijdbare speech van Jongsocialisten-voorzitter Aaron Ooms, die eraan durfde herinneren dat het een zwaar en lastig jaar was geweest voor de partij, en die duidelijk maakte dat de Jongsocialisten niet braaf zullen toekijken, maar als een waakhond zullen blaffen wanneer de sp.a niet de juiste richting inslaat.

Federaal fractieleider Karin Temmerman lier er geen twijfel over bestaan dat de bestuurslogica van de sp.a intact was en dat de lokroep van het beleid voor sommigen luider klinkt dan de drang om te vernieuwen: “Wij zijn een partij die beleid moet voeren.” Wie stiekem hoopte dat de oppositiebanken tot grondige en diepgaande herbronning zou leiden moet die hoop misschien nog even in de achterzak laten zitten.

Oud-minister en Vlaams volksvertegenwoordiger Ingrid Lieten mocht vernieuwingsoperatie Crescendo toelichten met een stand van zaken: een aantal participatieve werkgroepen met mensen uit de basis van de partij maakten het afgelopen jaar een analyse van de sterkten en zwakten van de partijwerking. Die werkgroepen gingen aan de slag rond thema’s als identiteit, achterban, cultuur, boodschap, netwerk, kennis en talent. Dat soort hoopgevende denkprocessen mondt hopelijk uit in concrete vernieuwing.

Alle sprekers waren het erover eens dat er werk aan de winkel is, dat de partij op zoek moet naar nieuwe leden, maar ook en vooral naar nieuwe ideeën. 

Hooggespannen verwachtingen

De kersverse voorzitter sloot het congres van de opluchting af met een toespraak die optimisme moest uitdragen, maar ook scherp uithaalde naar de huidige besparingsregering. Wie eraan twijfelde of een regering met socialisten wel zo’n wezenlijk verschil had betekend met het kille beleid van nu, die kreeg een aantal concrete voorbeelden opgesomd: de indexsprong, het kindergeld, de tax shift, langer werken en andere afbraakmaatregelen passeerden de revue. Crombez maakt ook duidelijk dat de sp.a weer de straat op moet, tot bij de mensen.

“Met mij zal het actie zijn. Met mij zal het teamwork zijn. Met mij zal het non-stop zijn.”

Het is voorlopig afwachten of de nieuwe voorzitter de beladen rol die hij officieel kreeg toegewezen ook kan waarmaken. Hij kon alvast op luid applaus en veel bijval rekenen. Veel hoop rust op de schouders van John Crombez. De vraag is of die schouders zulke hooggespannen verwachtingen kunnen dragen.

Verbreden, Verdiepen, Verbinden

Bij de jongste verkiezingen van 25 mei haalde de pvda twee zetels in het federaal parlement binnen en maakte ze de sprong van 50.000 naar 250.000 stemmen. De 'net gemist'-zetel van Peter Mertens in het Vlaams parlement en het feit dat de partij in Vlaanderen nergens boven de kiesdrempel geraakte, zette echter een domper op de feestvreugde.

Sinds de vernieuwingsoperatie in 2008, toen Peter Mertens de voorzittersrol overnam van Ludo Martens, trok de partij duizenden nieuwe leden aan. Dit negende partijcongres was dan ook een cruciale oefening en werd door velen met argusogen gevolgd. Opvallend is dat kritiek doorgaans het verleden van de partij betreft en zelden over inhoud gaat. 

Het congres van pvda heette een solidariteitscongres. Die opzet bleek ook duidelijk uit de agenda. De partij nodigde diverse sprekers uit het brede middenveld uit om hun visie met de partij te delen, een keuze die in de lijn lag van de slogan Verbreden, Verbinden, Verdiepen. Daarnaast werden sprekers uitgenodigd van het Spaanse platform tegen uithuiszettingen (van boegbeeld en kersvers burgemeester van Barcelona, Ada Colau) en het Griekse steunplatform Solidarity4All. Ten slotte kwamen ook de klimaatactivisten van de Climate Express en sans papiers uit alle hoeken van de wereld een inhoudelijke bijdrage leveren.

Optimisme en strijdlust

In de congreszaal van Brussels Expo verzamelden ruim 2000 leden en sympathisanten. Wanneer parlementslid Raoul Hedebouw de trappen van de congreszaal afdaalt om het startschot te geven, lijkt het alsof een popster z’n intrede doet. De sfeer ademt optimisme en strijdlust.

De wandelende fanfare van de gebroers Maris doet de zaal rechtveren. Een bende piepjonge percussionisten in alle kleuren van de regenboog krijgt het publiek ritmisch aan het klappen. Net wanneer je denkt dat de rust is weergekeerd, fietsen er plots twintig milieuactivisten van de Climate Express naar binnen. Wie bij de term 'partijcongres' aan lezingen, speeches en powerpointpresentaties had gedacht, valt hier van de ene verbazing in de andere.

Genereus links

De prangende vraag of de partij een eind verder op weg zou gaan op het pad van de vernieuwing en de verbreding, kreeg vandaag wel degelijk een antwoord.

Dat de pvda zich steeds duidelijker opwerpt als de partij die het middenveld aan het hart drukt, moet op zich niet echt verbazen. Wie de congresteksten doorneemt en het boek De Miljonairstaks en zeven andere briljante ideeën om de samenleving te veranderen leest, die merkt dat de thema’s en ideeën van heel wat middenveldorganisaties nauw aansluiten bij die van de nieuwe pvda. De partij deed de jongste jaren duidelijke inspanningen om ramen en deuren open te zetten, niet alleen om er zelf doorheen te kijken, maar ook om visie en expertise van buitenaf binnen te laten. 

Dat Peter Mertens herverkozen zou worden als voorzitter, met bijna 94% van de stemmen, verbaast vriend noch vijand. Een resultaat dat door sommigen een 'stalinistische' score wordt genoemd. Het valt nochtans te betwijfelen of Stalin zich erg opgetogen had getoond over Mertens' slotspeech, waarin hij expliciet het thema aankaartte van de kleine zelfstandigen en ondernemingen, die zich niet vertegenwoordigd weten door het beleid, noch door Unizo en Voka, en het hoofd amper boven water weten te houden.

De arbeiderspartij heeft goed begrepen dat hun doelgroep breder en diverser moet zijn dan enkel arbeiders en dat ze moet en kan inspelen op de verzuchtingen van een ruimer publiek. “Er is plaats voor genereus links.”, sprak een zichtbaar geëmotioneerde Mertens. “Mensen snakken naar nieuwe vrijheid om met de wereld om te gaan, naar een leefbare samenleving op het ritme van de mens en met respect voor het milieu.”