Opinie

"Wie is hier de nuttige idioot?"

Teaser fallback community afbeelding
Johan Braeckman en de zijnen doen het weer: tegenstanders van ggo's laatdunkend neerzetten als idioten, die gevangen zitten in achterhaalde reflexen en primitieve angsten. Cultuurfilosoof Lieven De Cauter geeft hen lik op stuk.

Volgens Johan Braeckman en zijn “groep filosofen en biotechnologen van de Universiteit Gent” (De Standaard 13 mei) zijn tegenstanders van ggo’s misleid door reflexen en angsten. Ze zijn behept met “essentialisme” (alles heeft een essentie), geloven in “teleologie” (dat alles een doel heeft), gaan af op hun natuurlijke walging en lijden aan een Frankensteincomplex: “de diepe angst dat scheppingen aan onze controle ontsnappen en zich tegen ons zullen keren.” Kortom, ze zijn het slachtoffer van menselijke al te menselijke ‘voorbedrade’ primaire, primitieve reacties.

Of nog: het zijn een stelletje idioten die met hun gezond boerenverstand tegen de weldaden van de wetenschap protesteren. Ook hun protest tegen multinationals is belachelijk: “De multinational en de wetenschapper die zo’n tomaat [met visgenen] produceren zijn ook walgelijk, zeker als die stoute multinational ook nog eens arme boeren uitperst. Dat Apple en Nespresso ook zwaar doorwegen in hun markten, valt ons veel minder op.”

Eigen gelijk

Hoe komt het dat wetenschappers die tegenstander zijn van ggo’s gewoon langs de kant geschoven worden als “gewone mensen” die van wetenschap niks begrijpen? Barbara Van Dyck is bio-ingenieur, Isabelle Stengers is naast wetenschapsfilosofe en chemica.  En dan zijn er internationale namen als Ignacio Chiapello, Arpad Pusztzai, Gilles-Éric Séralini en zovele anderen. Dus het argument dat het allemaal maar ‘voorbedrade’ reacties zijn van onwetende stervelingen die gevangen zitten in primitieve reflexen is gewoon een leugentje om bestwil. Een praatje voor de vaak van het eigen gelijk.

Essentialisme? Wie is hier de essentialist? Jullie zijn wetenschapsessentialisten die dringend Latour en Stengers moeten lezen. De wetenschap bestaat niet. Wat we wetenschappen noemen is een veld van controverses en belangen. (De belangenvermenging tussen universiteit en pharma-industrie werd onlangs nog uit de doeken gedaan in de krant.)

Er zijn heel veel wetenschappelijke rapporten die wijzen op de gevaren van ggo’s of er gewoon vierkant tegen pleitten. Waarom leggen jullie die naast zich neer? Vinden jullie het niet verdacht dat zoveel wetenschappers die hun stem verheffen tegen Monsanto en co monddood worden gemaakt? Als wetenschapsherauten zouden jullie daar toch met klem moeten tegen protesteren? Waarom zwijgen jullie daarover zo zedig?

Dat er een wetenschappelijke consensus zou bestaan over ggo’s is manifest onwaar. En het is aangetoond dat veel onderzoek (door de verweving tussen wetenschap en multinationals) is vertekend, vervalst of ontoegankelijk werd verklaard (wegens bedrijfsgeheim). Stoort jullie dat niet als apostelen van de wetenschap?

Kanker

Teleologie: jullie schijnen te geloven dat de wetenschap vanzelf het goede voortbrengt, ja op het goede gericht is. Terwijl de wereldgeschiedenis toch toont dat wetenschappers ons ook napalm, de atoombom, en andere massavernietigingswapens hebben geschonken. Frankensteincomplex? Wie nog niet door heeft dat al die weldaden van de technologie onze planeet acuut bedreigen, legt de consensus van duizenden klimatologen, toch ook wetenschappers, naast zich neer. Maar helaas ziet het er inderdaad naar uit dat we onze uitvindingen niet meer op tijd zullen controleren. Hadden we maar wat meer een Frankensteincomplex!

De multinationals dan: zaaigoed privatiseren waar de mensheid 10.000 jaar aan gekweekt heeft, is een misdaad op zich. Het is een onteigening, een diefstal van gemeengoed. En die genetisch gemanipuleerde gewassen dan in koppelverkoop aanbieden met de herbicide Round up, zoals Monsanto doet, is nog een tweede misdaad erbij. Glyfosaat is kankerverwekkend. Dat is nu wetenschappelijk aangetoond (stond onlangs ook in de krant). Wie legt hier systematisch wetenschappelijk onderzoek naast zich neer? Van Montagu minimaliseerde in een polemiek de verkoop van Round up voor Monsanto. Wikipedia gaf hem ongelijk: het betekent 50 % van hun omzet.

GGO-profeet

Dus graag een beetje ernst. Volgens uw groep moest een paar jaar terug de psycho-analyse verdwijnen uit de Gentse universiteit wegens onwetenschappelijk. Dat is waar. Maar u bent er niet veel beter aan toe: u hangt een achterhaald wetenschapsgeloof uit de 19de eeuw aan. Wat jullie zeggen en schrijven is geen wetenschap, dus onwetenschappelijk, want pure ideologie (die vele controverses en onkiese praktijken, zoals gezegd, moedwillig naast zich neerlegt). Doe uzelf en ons een plezier: wees logisch en schaf uw centrum af wegens onwetenschappelijk.

Dan kunt u, collega, voor eeuwig en een dag in uw tuin poseren. Ik had veel respect en sympathie voor uw loopbaanonderbreking, maar die foto bij het krantenartikel vond ik toch een beetje shockerend, want een hidden persuader, pure retoriek: ‘kijk mij nu, verlichte natuurliefhebber’. Misschien wil Monsanto u wel een levenslang stipendium geven voor uw ‘baanbrekend’ apostolisch werk als ggo-profeet.

In elk geval: schrap de naam filosofie voor jullie activiteiten. Want filosofie is wel wat anders dan belegen - en door en door ideologisch - wetenschapsfundamentalisme. Wie zijn hier eigenlijk de 'nuttige idioten'? 

Vandaag op de hoogte van de wereld van morgen?