Jacht op samenwonenden: nog niet zo lang geleden "gruwelijke gedachte"
Wie geen enkel inkomen heeft en voldoende inspanningen levert om werk te vinden, heeft recht op een leefloon. Dat bedraagt 817,36 euro per maand voor een alleenstaande en 544,91 euro voor een samenwonende. Ook bij werkloosheidsuitkeringen is er na een tijd een groot verschil als je samenwoont of alleenstaande bent.
De RVA stelde vorig jaar 10.566 gevallen van domiciliefraude vast. Dat is iets meer dan 1,5 procent van alle werkloosheidsuitkeringen die de RVA in 2014 uitkeerde.
Sinds 2012 moeten nutsbedrijven de gegevens over hun klanten verplicht doorgeven aan de inspectie als die daar om vraagt. Dat was een maatregel die werd ingevoerd door de vorige regering.
Niemand minder dan Siegfried Bracke schreeuwde toen moord en brand. “Ik viel van mijn stoel toen ik las dat John Crombez domiciliefraude gaat bestrijden via nutsbedrijven. Ik viel van mijn stoel omdat ik – zoals bekend ex-sociaal-democraat, en zelfs trotsig dit te wezen – een vorm van socialisme zie toeslaan die me absoluut niet zint, waarvan ik zelfs bang word. Ik viel van mijn stoel omdat ik diep doordrongen ben van de democratische waarden uit de Verlichting, en daar door niemand laat aan foefelen”, schreef Bracke in een tekst die werd overgenomen door de website van N-VA.
“Ik vind dat een gruwelijke gedachte. Ik vraag me af waar Eandis (tenzij in strafonderzoeken) het recht vandaan haalt om de privacy van potentieel iedereen te schenden. Hallo, privacycommissie? Wakker worden aub, hier staat een en ander op het spel”, ging Bracke verder.
De Privacycommissie sprak zich toen ook uit. Het voorstel van de toenmalige regering kon maar onder voorwaarden. Zo moet er een vermoeden van fraude zijn. Een automatische screening van alle facturen kan dus niet. De persoon in kwestie moet zich ook kunnen verdedigen. En de overheid moet preciseren welke diensten de gegevens mogen gebruiken.
In het oorspronkelijke wetsvoorstel stond dat de inspectie de gegevens kan opvragen “indien zij vermoeden dat het gaat om een fictief adres". De Privacycommissie schreef daarover: “De Commissie meent dat het meer opportuun zou zijn te stellen dat de openbare diensten de verbruiksgegevens mogen opvragen wanneer er een 'reeks van aanwijzingen bestaat die doen vermoeden' dat het gaat om een fictief adres.”
Automatisch controleren
De huidige staatssecretaris voor Bestrijding van Sociale Fraude Bart Tommelein (Open VLD) wil dat die controle nu automatisch gebeurt, ook als er geen aanwijzingen van fraude bestaan. Zo viel donderdag te lezen in De Morgen. Tommelein loopt al jaren met die plannen rond. Het is maar de vraag hoe de Privacycommissie op die uitbreiding gaat reageren.
Eén aspect van deze problematiek blijft altijd onderbelicht. De regels van de RVA sporen niet met de nieuwe woonvormen. Almaar meer mensen delen een huis of appartement zonder dat ze daarom 'samenwonen'. Ze hebben een aparte kamer en delen enkel de huur en de nutsvoorzieningen.
De RVA werd daar twee jaar geleden al eens voor terechtgewezen door de rechter. Een werkzoekende had een schorsing opgelopen omdat die persoon zich onterecht had opgegeven als alleenwonende. Zij woonde in een co-housingproject in Zottegem. De RVA vorderde de onrechtmatig ontvangen uitkeringen terug. De vrouw trok naar de arbeidsrechtbank en kreeg volledig gelijk. Ook wie als alleenstaande in een co-housingproject woont, heeft recht op een uitkering als alleenwonende, klonk het toen.
