'Handen af van het recht op staken'

In Brussel is het Plein van de Vrijheid het toneel van een manifestatie waarbij het IVV, het Europees Vakverbond, Liga voor Mensenrechten, ACLVB, ACV en ABVV opkomen voor de vrijheid van arbeiders om te staken. “Een kleine actie die symbolisch van groot belang is”, aldus Jan Vercamst, voorzitter van de liberale vakbond ACLVB. “Het stakingsrecht is een essentieel onderdeel van de collectieve onderhandeling en de vakbondsvrijheid. Vakbondsvrijheid is een democratisch recht en dat moeten we allemaal samen verdedigen.”

 'Handen af'

“Handen af van het recht op staken”, roept Sharan Burrow van het Internationaal Vakverbond. “Handen af van het recht op staken”, scanderen de actievoerders allemaal samen. Ze verwijzen hiermee naar de handen van de werkgeversorganisaties, die In juli 2012 de discussies in de IAO blokkeerden en sindsdien stellen dat staken geen algemeen recht is.

Werknemers- en werkgeversorganisaties en de regeringen van de IAO-lidstaten vormen samen de tripartite Commissie van de Normen, die sinds 1926 waakt over de toepassing van de internationale conventies van de IAO. De drie groepen treffen elkaar ieder jaar tijdens de arbeidsconferentie in Gene?ve om ernstige schendingen van werknemersrechten te bespreken. Maar sinds 2012 slagen de partijen er niet meer in om tijdens deze conferentie tot afspraken te komen.

Conventie 87

Het betreft conventie 87 van de IAO. In deze conventie wordt met geen woord gerept over het stakingsrecht. Wel staat er dat vakbonden de vrijheid hebben om actie te voeren om hun programma’s te realiseren.  

Werkgeversorganisaties stellen dat actievoeren niet gelijk is aan staken. Werknemersorganisaties zeggen: jawel, staken is een vorm van actievoeren en een universeel recht dat je overal ter wereld moet respecteren en kunnen toepassen. Werkgevers brengen daar tegenin dat het stakingsrecht op het niveau van elke IAO-lidstaat bepaald moet worden.

 Universeel recht

Europese landen hebben niet veel te vrezen, aangezien de Raad van Europa het stakingsrecht garandeert in het Europees Sociaal Handvest. Voor landen die alleen kunnen terugvallen op de IAO-verdragen ligt dat anders.  

“Dan kennen we het resultaat”, aldus Marc Leemans, voorzitter van ACV. “Dat zou betekenen dat in landen waar regimes geen rechten willen toekennen aan werknemers, arbeiders geen kans krijgen om actie te voeren en aan hun lot worden overgelaten. Dat kunnen wij absoluut niet aanvaarden. Het stakingsrecht is een universeel recht, dat we overal ter wereld moeten kunnen gebruiken en respecteren.”  

Om een beeld te schetsen van de wereldwijde schendingen van het stakingsrecht somt Vercamst enkele cijfers op, afkomstig van het Internationaal Vakverbond: “In 2013 waren 1.951 syndicalisten het slachtoffer van geweld. 629 syndicalisten werden illegaal aangehouden omdat ze een collectieve actie hadden gevoerd. En in een tiental landen worden nog steeds syndicalisten vermoord.”  

Internationaal Hof van Justitie

Van 23 tot en met 25 februari vinden er bij het IAO in Gene?ve opnieuw onderhandelingen plaats, in maart komt het ter sprake tijdens de Governing Body van de IAO en in juni is het weer tijd voor de de Internationale Arbeidsconferentie waar dit onderwerp ook op de agenda staat. “Als er dan nog steeds geen akkoord komt tussen de werkgevers- en werknemersgroep, dan moet dit naar het Internationaal Hof van Justitie in Den Haag”, stelt Leemans.  

“Maar de werkgeversorganisaties gaan liever niet naar het Internationaal Hof, want zij hebben meer baat bij een impasse dan bij een oplossing. Ze vrezen dat de oplossing gunstig zal uitvallen richting arbeiders en willen liever een totale blokkade van de situatie dan een duidelijke uitspraak dat het stakingsrecht weldegelijk een universeel recht is. Dus hoe langer de impasse duurt, des te beter voor hen.”

 Blokkeren

Werkgeversorganisaties blokkeren het stakingsrecht inmiddels meer dan twee jaar. “Het is tijd om de kwestie op te lossen” zegt Burrow. “Staken is het laatste verdedigingsmiddel tegen uitbuiting en dictaturen. Zonder arbeiders is er geen productie en zijn er geen diensten of winsten. Arbeiders hebben macht en geen werkgever kan hun fundamentele rechten ontkennen zonder een strijd te leveren.”  

De vakbonden hopen toch tot een oplossing te komen tijdens onderhandelingen op IAO-niveau. Het liefst houden ze de onderhandelingen tussen de werknemers- en werkgeversorganisaties. Ze trekken liever niet aan de bel bij de derde partij van de tripartite, de regeringen, omdat sommige werknemersonvriendelijk zijn. “We leggen liever ons lot niet in de handen van de regeringsgroep.” En als het niet lukt? “Ja, dan zal het Internationaal Hof van Justitie er toch een uitspraak over moeten doen”, aldus Leemans.

 Vrijheid

Deze gemeenschappelijke manifestatie van vakbonden en mensenrechtenbewegingen op het Plein van de Vrijheid in Brussel illustreert dat “de vrijheid van arbeid en het ageren voor meer gelijke rechten bij de verdeling van de welvaart en de vruchten van de arbeid, niet te scheiden zijn van de vrijheid van meningsuiting en het recht om zich te verenigen”, stelt Paul Pataer van Liga voor Mensenrechten.  

“Je kunt geen vrijheid en democratie hebben zonder het recht op staken”, besluit Sharron Burrow.