Studiecentrum van Severen dweept openlijk met fascisme

Joris van Severen is een erg omstreden figuur. In oktober 1931 richtte hij het Verdinaso op. Het Verdinaso – een afkorting voor Verbond der Dietsche Nationaal Solidaristen – was een fascistische organisatie die streefde naar een verenigd Dietschland.

Het Verdinaso had veel kenmerken gemeen met het Duitse nationaalsocialisme. Net als het nationaalsocialisme keerde het Verdinaso zich tegen de parlementaire democratie, het liberalisme en het socialisme. In plaats daarvan wou het Verdinaso een corporatistisch gestructureerd bewind, naar het model van onder meer Mussolini.

Daarnaast was het Verdinaso fel antisemitisch. Joris van Severen, bijvoorbeeld, beschouwde Hitler als te zacht tegenover de joden. Hij hoopte erop dat het 'Dietsche volk' sneller werk zou maken van de verdrijving van de joden uit 'Dietsland', dan de nazi's.

In 1933 schreef Joris van Severen in het blad van zijn vereniging: “Het Verdinaso beschouwt de joden als volksvreemde elementen, als vreemdelingen, en behandelt ze als vreemdelingen en zal ze morgen, in de Dietse Nationaalsolidaristische Staat als vreemdelingen behandelen.”

Context?

Het is op zijn minst opvallend te noemen dat Degroote zich geen vragen stelt over zijn aanwezigheid op en geldelijke steun aan het colloquium ter ere van Joris van Severen. Op de vraag of Van Severen dan geen fascist was en moet veroordeeld worden, antwoordde Degroote aan Le Soir: “Veroordelen, dat is overdreven. Ik ga hem niet veroordelen. Je moet dat zien in de historische context van toen, dat is niet vergelijkbaar met vandaag.”

Dat de situatie van toen niet vergelijkbaar is met die van vandaag, is alleszins niet de mening van het studiecentrum Joris van Severen. In de nieuwsbrief van het centrum – openlijk raadpleegbaar op de website – staat bijvoorbeeld het volgende te lezen:

“In onze huidige tijd waar de morele, waar de christelijke, waar de algemeen humane waarden overboord worden gegooid omwille van de enig zaligmakende ‘multicul’ en de zegeningen van de islam, kunnen we enkel dromen van een nieuwe Joris van Severen.”

Wie verder grasduint in de nieuwsbrieven, ziet nog bedenkelijke passages. Zoals deze:

“Vast staat dat heel wat van zijn ideeën tot op heden niet verouderd zijn. Het idee der Nederlanden is en blijft van grote waarde. Tenslotte blijft, los van de toenmalige terminologie, de mening van Joris van Severen over zedelijke grootheid en gemoedsadel van zeer grote waarde ook in onze tijd.”

Verder vindt men passages terug waarin het corporatisme nog steeds als na te streven model beschouwen. Vakbonden mogen binnen dat model enkel bestaan indien ze het algemeen belang dienen, zo valt te lezen.

Leden

Voorts zijn enkele opvallende leden te vinden van het studiecentrum. Ward Kennes (CD&V) en Alain Mouton (journalist bij Trends) staan in de lijst van stichtende en actieve leden van het studiecentrum Joris van Severen.