President 'Papa Doc' stelt zijn zoon 'Baby Doc' aan de pers voor (foto wikimedia commons)

Haïtiaanse ex-dictator Baby Doc sterft ongestraft

Ex-dictator van Haïti Jean-Claude 'Baby Doc' Duvalier (1971-1986) is overleden aan een hartaanval op 63-jarige leeftijd. Hij werd nooit vervolgd voor de misdaden tegen zijn volk tijdens zijn schrikbewind en dat van zijn vader François 'Papa Doc'.

donderdag 9 oktober 2014 15:11

‘Baby Doc’ Duvalier volgde in 1971 zijn
vader Papa Doc op, die eveneens was overleden aan een hartaanval op
64-jarige leeftijd. ‘Baby Doc’ was amper 19, maar zag er nog jonger uit. Zijn vader François Duvalier had zijn bijnaam ‘Papa Doc’
gekregen in de tijd dat hij nog plattelandsdokter was.

Zijn regime onderscheidde zich
nauwelijks van dat van zijn vader. Baby Doc hield de gevreesde
milities van de Tonton Macoute (‘Oompje luistert mee’) in stand, die
een wreed schrikbewind voerden en elke vorm van politieke dissidentie
met gruwelijke folteringen in de kiem smoorden. Het was onder meer een
geijkte methode van de Tontons om hun verhakkelde slachtoffers aan
bomen op te hangen op drukke wegen, waar ze dagenlang voor de
bevolking te zien waren.

Frankrijk en VS laten hem vallen

Dat schrikbewind diende een zeer kleine
bovenlaag van Duvalier-getrouwen en de rijke elite, die hun winsten
haalden uit feodale uitbuiting van de landelijke bevolking. Baby Doc
moest uiteindelijk in 1986 het land ontvluchten, nadat
straatprotesten tegen de voedselprijzen in meerdere standcentra
waren ontaard in een opstand tegen het regime. Toen Frankrijk en de VS
lieten weten dat ze hem niet langer steunden, werd hij met een
Amerikaans militair toestel naar Frankrijk gevoerd.

In
Frankrijk leefde hij aanvankelijk op grote voet met het fortuin dat
hij op Zwitserse banken had geplaatst tijdens zijn regime. Het juiste
bedrag is niet bekend, maar de schattingen gaan van 200 tot 500
miljoen dollar. Na een vechtscheiding
raakte Duvalier echter de controle over een groot deel van dat
geld kwijt.

Zwitserland kwam ondertussen ook meer
en meer onder druk van de internationale opinie om het geld van
Duvalier en andere despoten te bevriezen en terug te storten aan de
betrokken landen. Uiteindelijk moest hij zijn hoop stellen op een
bedrag van ongeveer 4 miljoen dollar dat nog op zijn naam geblokkeerd
stond bij banken in Haïti zelf. Dat was dan ook de voornaamste reden
waarom hij besloot in 2011 terug te keren.

Haïtiaans gerecht blijft passief

In Haïti werd hij onmiddellijk
aangehouden op basis van een aanklacht voor financiële misdrijven,
niet voor schendingen van de mensenrechten. Hij werd echter snel op
borgtocht vrijgelaten. Het Haïtiaanse gerecht deed daarna geen
moeite om de zaak nog hard te maken. Er werd ook geen gevolg
gegeven aan de vele klachten van Haïtiaanse personen en organisaties
om hem te berechten voor de wreedheden tijdens zijn regime.

Frankrijk en de VS deden evenmin enige
moeite om de Haïtiaanse regering aan te zetten tot vervolging.
Dat staat in schril contrast met de ijver waarmee ze actief
tussenbeide kwamen om de allereerste (met een grote meerderheid)
democratisch verkozen president Jean-Bertrand Aristide tweemaal af te
zetten in 1991 en 2004. Frankrijk heeft Duvalier officieel weliswaar
nooit erkend als politiek vluchteling, hij leefde er echter de facto
25 jaar illegaal, maar totaal ongehinderd.

Het Haïtiaanse gerecht neemt
daarentegen de klachten voor vermeende misdrijven tegen voormalig
president Aristide zeer ernstig. De politiek-economische elite is er
immers als de dood voor dat hij zou terugkeren op het politieke
forum. Het is de bedoeling Aristide met lange gerechtelijke
procedures weg te houden van de actieve politiek.

Authentieke zoon

De huidige president Michel Martelly
werd president in 2011 in bijzonder controversiële omstandigheden.
Hij pleitte tijdens zijn verkiezingscampagne openlijk voor de
terugkeer van de Tonton Macoute. Bij het overlijden van Duvalier liet
Martelly weten dat hij “namens de hele natie” het heengaan
betreurde van “een authentieke zoon van Haïti”. “Liefde en
verzoening zullen altijd onze disputen overstijgen, moge hij rusten
in vrede”.

“Duvalier is er in geslaagd om met
de medeplichtigheid van de buitenlandse grootmachten en binnenlandse
politici gerechtigheid te ontwijken, zowel toen hij in Frankrijk
leefde, als nadat hij in 2011 terugkeerde naar Haïti”, aldus Robert
Fatton, professor aan de universiteit van Virginia en auteur van het
boek Haiti Trapped in the Outer Periphery. “Omdat hij aan een
proces is ontsnapt, zal de echte draagwijdte van zijn misdaden en
diefstallen nooit volledig bekend worden.”

Tristesse du président Martelly après la mort de Jean-Claude Duvalier

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!