Schotse ja-stem verliest, maar democratisch debat leeft op
Om 6 uur 's ochtends zaten nog zo'n 100 supporters van het ja-kamp op een centraal plein in Glasgow, de grootste stad van Schotland waar 53,5 procent van de inwoners voor de onafhankelijkheid stemden. Volgens The Guardian kon er zelfs geen dronkemanslied meer vanaf. Ze schurkten dicht tegen elkaar aan om de ochtendkou te verdringen.
“Deze campagne heeft delen van de samenleving geraakt die nooit eerder door politiek geraakt werden”, zei Salmond in de toespraak waarin hij zijn nederlaag toegaf. Volgens Salmond is een terugkeer naar hoe het was dan ook niet aan de orde. Hij wil erop toekijken dat de beloftes uit Londen om Schotland meer los te laten, nagekomen worden.
Hij zei ook dat Schotland “op dit moment” besloten heeft om niet onafhankelijk te worden. Dat laat de deur open om later een nieuw referendum te organiseren. De Britse premier David Cameron reageerde dat de zaak nu beslecht is voor een generatie.
Voormalig premier Gordon Brown beloofde vorige week dat er vanaf vrijdag (vandaag dus) al werk zou gemaakt worden van meer bevoegdheden voor de Schotten. Ook de huidige Britse premier David Cameron zwaaide in de laatste pogingen om de Schotten te verleiden met meer macht voor het Schotse parlement.
“We hebben u gehoord”, zei Cameron tegen de ja-stemmers. Er komt dus meer macht voor de Schotten, maar dat zal wel evenwichtig moeten zijn, benadrukte hij. Hij beloofde ook meer macht voor de steden en zal daar de komende dagen meer over zeggen.
Afrekening
Mannen waren eerder geneigd ja te stemmen dan vrouwen. De ja-stem leefde ook vooral bij jongeren. Ouderen stemden eerder nee. Er is ook sprake van een kloof tussen de klassen. In de armere steden zoals Glasgow en Dundee won de ja-stem. In de rijkere delen van Schotland domineerde de nee-stem. Vreemd genoeg stemden gebieden waar de Schotse Nationale Partij (SNP) de plak zwaait dus eerder nee.
Half augustus was er nog een grote kloof van 14 procent tussen de twee kampen. Peiling na peiling werd het verschil kleiner. 4.283.392 Schotten registreerden zich voor het referendum. Daardoor werd het de drukste dag in de electorale geschiedenis van Schotland.
Voor veel Schotten betekende dit referendum een afrekening met de neoliberale politiek van Margaret Thatcher en later Tony Blair. Hoe links de Schotten ook stemden, ze kregen hetzelfde harde beleid. De campagne gaf het democratische, politieke debat een energiestoot.
De laatste weken moest het nee-kamp alle zeilen bijzetten om de opmars van de ja-stem in de peilingen te stuiten. De prijzen zullen stijgen, de banken zullen vluchten, de terroristen van ISIS zullen vrij spel krijgen, ... Alles werd uit de kast gehaald om de Schotten angst aan te jagen. De journalist George Monbiot merkte op dat slechts één Schotse krant de onafhankelijkheid steunde, terwijl de twee kampen toch aan elkaar gewaagd waren.
