Analyse - Ludo De Brabander

Hoe de NAVO meer conflicten veroorzaakt dan oplost

De NAVO-top in Wales zal plaatsvinden in een 'veranderde wereld', aldus secretaris-generaal Rasmussen, nooit verlegen voor een portie dramatiek. In plaats van de 'succesvolle' gevechtsmissie in Afghanistan te vieren – in werkelijkheid een door en door gedestabiliseerd land – staat de top nu in het teken van de crisis in Oekraïne en het ISIS-geweld in het Midden-Oosten.

donderdag 4 september 2014 10:36

Beide crisissen
worden aangegrepen om werk te maken van een zogeheten Readiness
Action Plan. Dat moet de NAVO toelaten om op “alle
veiligheidsuitdagingen” te antwoorden, “waar ze ook plaatsvinden”. Daartoe moeten de lidstaten hun defensiebudgetten
drastisch laten stijgen, zo luidt het. In 2006 is afgesproken dat ze
2 procent van het BBP moeten bedragen. De vraag is dus al acht jaar oud,
maar na Afghanistan en Libië zijn nieuwe ultieme argumenten gevonden
in Oekraïne en Irak.

Over de eigen grote verantwoordelijkheden in het ontstaan van het terrorisme en de escalatie van diverse conflicten zwijgen de NAVO-protagonisten evenwel zedig. Daarvoor moeten we even terug in de geschiedenis.

Steun aan radicale jihadi’s

Verschillende
NAVO-lidstaten en hun bondgenoten hebben het fenomeen van
extremistische jihadi-netwerken in de hand gewerkt. Al Qaida is het
onrechtstreekse product van Operation Cyclone (1979), een
grootschalig Amerikaans undercoverprogramma met Saudisch geld en de
hulp van de Pakistaanse geheime dienst, dat dateert van voor de
Sovjetinvasie in Afghanistan. Opstandelingen van de Mujahedeen konden
rekenen op grote wapenleveringen met de bedoeling de Sovjet-Unie een
eigen Vietnam te geven (dixit toenmalig VS-veiligheidsadviseur
Brzezinski).

Het was nog volop Koude Oorlog. Als gevolg van dit
bewapeningsprogramma zou de Sovjet-Unie zich inderdaad zwaar
verbranden aan Afghanistan. Alleen kwamen de wapens terecht in handen
van Warlords, oorlogsmisdadigers zoals Hekmatyar en radicale
islamisten. Gelijkaardige operaties zagen we in Bosnië en Libië.

Irak

In Irak is de westerse verantwoordelijkheid verpletterend. Na de
illegale militaire interventie in Irak, werd het hele staatsapparaat
ontmanteld. Doodseskaders zoals de Wolf Brigade, die opereerden vanuit het ministerie van
Binnenlandse Zaken, zaaiden met Amerikaanse en
andere wapens terreur. Terwijl het regime van premier al-Maliki een
sektarische politiek voerde die de Soennitische moslims viseerde, was
de NAVO bezig met een trainingsmissie en ondersteunde de facto de
repressie.

Het vervolg kennen we. In de chaos ontstonden radicale
gewapende jihadi’s die ook actief werden in Syrië met de directe en
indirecte militaire steun van Turkije, Qatar en Saudi-Arabië. Het
eerste land is lid van de NAVO en werd aan de grens met
Syrië een thuis- en doorvoerhaven voor radicale strijders en
wapens. Met het tweede land werkte de NAVO nauw samen in het
geven van luchtsteun en wapens aan de Libische oppositie (met
inbegrip van al Qaida-groepen). Het derde land is veruit de grootste
afnemer van Europese wapens die hun weg vinden naar conflicten in de
regio.

Moet er een tekening bij? Inmiddels is ISIS opgedoken en voert
met westerse wapens een succesvol offensief in Irak en Syrië. Nu
trekken degenen die het fenomeen in de hand hebben gewerkt aan de
alarmbel, of zetten gevechtsvliegtuigen in om de stellingen van ISIS
te bestoken.

Rusland

De NAVO-hoofdsteden weigeren lessen te trekken uit het verleden
en geven de voorkeur aan militaire antwoorden, confrontatie en
niet zelden ook aan provocatie. In het conflict rond Oekraïne geeft het
bondgenootschap de voorkeur aan tromgeroffel en trompetgeschal.

In
het NAVO-discours is er alleen maar plaats voor ‘Russische agressie’.
Een zwart-witvoorstelling gevoed met taal die we kennen van
de Koude Oorlog. Het klopt natuurlijk dat Rusland de soevereiniteit
van Oekraïne heeft geschonden en het conflict helpt militariseren.
Maar in plaats van de eenzijdige benadering zou de NAVO (en de EU)
beter de hand ook in eigen boezem steken.

Wat minder benadrukt wordt, is dat de NAVO zelf heeft bijgedragen aan de verzuring van de
relaties met Rusland, toen ze in 2008 de deur op een kier zette voor een NAVO-lidmaatschap van Georgië en Oekraïne. De NAVO-leiders waren
zich daarvan goed bewust. Al in 1994 schreef de Amerikaanse minister
van Buitenlandse Zaken Warren Christopher dat een snelle oostwaartse
NAVO-uitbreiding een ‘neo-imperialistisch’ Rusland tot een
self-fulfilling prophecy zou maken. Moskou reageerde ook
voorspelbaar furieus toen de NAVO in 2010 besliste om een
rakettenschild in Europa uit te bouwen. Het zou de nucleaire balans
uit evenwicht brengen, wat in de ogen van Rusland het risico op
een kernwapenoorlog verhoogt.

Tot slot heeft de uiteindelijke
machtsovername in Kiev door anti-Russische nationalisten veel kwaad
bloed gezet bij Russische minderheden in Oekraïne, die vervolgens in
opstand kwamen en daarvoor konden rekenen op de steun van Moskou. Ook
dat was te voorspellen.

Militaire opbouw in Oost-Europa

De NAVO, die voortdurend fulmineert tegen de Russische inmenging in
Oekraïne, zit inmiddels zelf niet stil en heeft de militaire banden
met Kiev sterk aangehaald. Eind deze maand (16 tot 26 september) nemen de VS
en andere NAVO-lidstaten met meer dan duizend troepen deel aan
manoeuvres in Oekraïne. De NAVO streeft er ook naar om de
aanwezigheid aan de Russische grens op te bouwen. De Amerikaanse
president Obama heeft in dat kader het voorbeeld gegeven met
een voorstel om 1 miljard dollar van de Amerikaanse begroting vrij te
maken voor het ‘European Reassurance Initiative’, dat de militaire
aanwezigheid van de VS in Oost-Europa moet versterken.

Het gaat om een gevaarlijke politiek die een enorm escalerend
potentieel heeft. Het gaat niet alleen over de veiligheid van de
NAVO-lidstaten. Het wordt tijd dat we ook rekening houden met de
Russische gevoeligheden en dat we beseffen dat Rusland evenzeer
vreest voor zijn veiligheid. Niemand heeft in Europa belang bij een
nieuwe wapenwedloop en een stijging van de defensiebudgetten. Dat gaat
alleen maar ten koste van onze welvaart.

Pensioengerechtigd

Sinds de Koude Oorlog heeft de NAVO een expansionistische politiek
gevoerd door 1. uit te breiden, 2. te kiezen voor een militaire
interventiestrategie buiten het grondgebied 3. door wereldwijd
militaire allianties aan te gaan.

De militaire interventies in
Afghanistan, Irak en Libië zijn desastreus gebleken en andere
grootmachten reageren zenuwachtig op een mondiaal geworden NAVO. De
NAVO moet stoppen met zelf een bron van conflict te zijn en kan
misschien best plaatsmaken voor een echte veiligheidsorganisatie. Met 65 jaar heeft ze pensioengerechtigde leeftijd bereikt.

Ludo De Brabander is woordvoerder van Vrede vzw en co-auteur van
het boek
Als
de NAVO de passie preekt
(EPO, 2009) en
van het dossier
De NAVO, instrument van geostrategische belangen (augustus 2014).

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!