Amnesty International: migratiebeleid EU schendt mensenrechten

“Sinds augustus 2012 zijn minstens 210 mensen – veelal  op de vlucht voor oorlog en geweld –  omgekomen of vermist in het gebied rond de Egeïsche Zee.”

Uit een veelzeggende indicator van prioriteiten van de EU leren we dat deze aan Griekenland tussen 2007 en 2013 voor de bescherming van de buitengrenzen 207 miljoen euro toekende en in dezelfde periode slechts 22 miljoen euro voor de verbetering van de leefomstandigheden van asielzoekers en vluchtelingen.

Volgens een nieuw rapport van Amnesty International maakt de Europese Unie, door haar vastberadenheid om de buitengrenzen af te sluiten, zich schuldig aan schending van de rechten van vluchtelingen en migranten en is zij verantwoordelijk voor de dood van velen onder hen.

The human cost of Fortress Europe: Human rights violations against migrants and refugees at Europe’s borders (pdf) illustreert hoe het Europese migrantenbeleid en de daaruit voortvloeiende praktijken van grenscontroles vluchtelingen belemmert asiel aan te vragen in de EU en daardoor hun leven bedreigt wegens de steeds gevaarlijker wordende overtochten.

“De doeltreffendheid van de EU-maatregelen om de toevloed van ‘illegale’ migranten en vluchtelingen te stoppen is op z’n zachtst gezegd bedenkelijk. En dat terwijl de kost aan mensenlevens en menselijke ellende – die trouwens niet te berekenen valt – wordt betaald door de meest kwetsbaren”. Aan het woord is John Dalhuisen, directeur Europa en Centraal Azië bij Amnesty InternationaI.

In het rapport staat te lezen dat sinds augustus 2012 minstens 210 mensen, onder wie kinderen, overleden zijn of als vermist opgegeven (en vermoedelijk ook overleden) in de Egeïsche Zee tussen Turkije en Griekenland. De meesten van hen waren op de vlucht voor de conflicten in Syrië en Afghanistan.

Grenscontroles

De kost van de migratiepolitiek van de Europese Unie loopt in de miljarden euro’s. Elk jaar spenderen de lidstaten miljoenen aan afsluitingen, gesofistikeerde bewakingssystemen en grenscontrolepatrouilles.

Een onthullende indicator hiervan is de manier waarop de EU zijn prioriteiten stelt. De Unie spendeerde tussen 2007 en 2013 bijna 2 miljard euro om zijn buitengrenzen te bewaken, maar in diezelfde periode ging slechts 700 miljoen euro naar de verbetering van de leefsituatie van asielzoekers en vluchtelingen in de Europese Unie.

Hiervan kreeg Griekenland 21.938.521,14 euro van het Europees Fonds voor Vluchtelingen en 207.816.754,58 euro van het Europese Buitengrenzenfonds.

(Bron: Amnesty International)

De EU en haar lidstaten voorzien ook fondsen voor en de samenwerking met hun niet-EU buurlanden, zoals Turkije, Marokko, en Lybië. Doel is een bufferzone rond de EU te leggen om migranten en vluchtelingen tegen te houden zelfs voor ze de eigenlijke Europese grenzen bereiken. In ruil wil de EU wel een oogje dichtknijpen als de mensenrechten van migranten en vluchtelingen in de genoemde landen niet gerespecteerd worden.

“Het komt erop neer dat de EU de buurlanden betaalt om haar grenzen te bewaken en te controleren. Het probleem is dat deze buurlanden veelal niet in staat zijn de rechten  te respecteren van de vluchtelingen en migranten die daar dan vastzitten. De meesten belanden aan een rotvaart in grote armoede, ze worden uitgebuit en slecht behandeld en zien hun kans op een asielaanvraag met de dag verkleinen,” aldus Dalhuisen.

Hij voegt eraan toe: “De lidstaten van de Europese Unie kunnen zich niet onttrekken aan hun verplichtingen op het vlak van de mensenrechten jegens mensen die asiel vragen op EU-territorium, simpelweg door hun migratiecontroles te outsourcen naar derde landen.  Dit soort ‘samenwerking’ moet gestopt worden.”

Onwettige uitzettingen

De vluchtelingen en migranten die er toch in slagen om een Europese grens te bereiken, riskeren op onwettige wijze onmiddellijk terug uitgezet te worden. Amnesty International heeft gedocumenteerde bewijzen van dergelijke praktijken door grenspatrouilles in Bulgarije en vooral in Griekenland waar het fenomeen wijdverbreid is. Deze uitzettingen druisen in tegen de wet, zij ontnemen mensen het recht op het vragen van asiel, gaan bijna altijd gepaard met het gebruik van geweld dat bijwijlen tot levensbedreigende situaties leidt.

Onwettige uitzettingen gebeuren niet enkel bij de grenzen in het zuidoosten van de Unie. In februari 2014 zwommen 250 migranten en vluchtelingen naar Ceuta, de Spaanse enclave in Noord-Afrika. De Spaanse politie gebruikte rubberkogels, oefenkogels (de zogenaamde losse flodders) en traangas om hen terug te drijven. Veertien mensen stierven. De 23 mensen die desondanks het strand konden bereiken, werden onmiddellijk teruggestuurd. Zij kregen geen enkele kans om een formele asielprocedure aan te vragen.

Dalhuisen: “Volgens het Vluchtelingenagentschap van de VN (UNHCR) zijn er momenteel meer ontheemde mensen dan op enig ander moment na de Tweede Wereldoorlog. Het is onthutsend dat de manier waarop de Europese Unie deze humanitaire crisis heeft aangepakt, de zaken alleen nog verergerd heeft.”

“Bijna de helft van degenen die illegaal de EU proberen te bereiken, vluchten voor een gewelddadig conflict of vervolging. Het gaat hier over landen zoals Syrië, Afghanistan, Eritrea en Somalië. Vluchtelingen zouden juist moeten geholpen worden en meer middelen krijgen om op een wettelijke en veilige manier de EU te bereiken, zodat ze überhaupt niet moeten beginnen aan gevaarlijke reizen.”

Gestorven op zee

Omdat de obstakels om over land de Europese Unie te bereiken steeds talrijker worden, trachten vluchtelingen en migranten steeds meer langs de gevaarlijke zeeroutes tot in Griekenland en Italië te geraken. Daarbij laten elk jaar honderden mensen hun leven.

Na de tragedie voor de kust van het Italiaanse eiland Lampedusa, waarbij in 2013 meer dan vierhonderd mensen verdronken, startte Italië een zoek- en reddingsinitiatief op, Operation Mare Nostrum genoemd. Sinds de lancering van dit initiatief in oktober 2013 zijn 50.000 mensen gered.

(Bron: Amnesty International)

Helaas volstaat dit niet. Alleen al in de eerste zes maanden van 2014 hebben meer dan tweehonderd mensen het leven verloren in de Middellandse en Egeïsche Zee. Vele honderden meer zijn vermist en er wordt voor hun leven gevreesd. Het gros van de mensen die omkwamen, was duidelijk op de vlucht voor geweld en vervolging.

“De verantwoordelijkheid voor de overlijdens en ook voor de overlevenden die de EU trachten te bereiken is een collectieve verantwoordelijkheid. De andere EU-lidstaten mogen Italië niet in de steek laten. Ook zij moeten meewerken om een halt toe te roepen aan deze schrijnende toestanden”, aldus Dalhuisen. En hij gaat verder: “Deze afschuwelijke tragedies die dag na dag voor onze ogen plaatsvinden, zijn noch onvermijdelijk noch oncontroleerbaar. De EU-lidstaten moeten eindelijk eens de mensen als eerste prioriteit stellen in plaats van grenzen.”

Twee zussen

Twee jonge vrouwen van in de twintig deden hun verhaal aan Amnesty International. In oktober 2013 werden zij tot twee keer toe door de Griekse politie verhinderd om Griekenland binnen te komen via Turkije.

De twee zussen waren Aleppo in Syrië ontvlucht vanwege de totale verwoesting en het vreselijke geweld die de Syrische oorlog met zich meebrengt. Toen zij op 22 november 2013 in Istanboel een gesprek hadden met Amnesty, hadden zij in totaal vijf vergeefse pogingen achter de rug om Griekenland te bereiken. 

In de nacht van 27 oktober 2013 wilden ze de rivier de Evros oversteken, samen met zo’n veertig andere vluchtelingen uit Syrië en Afghanistan. Al gauw werden ze echter door de Griekse grenspolitie onderschept, in bootjes gezet en teruggedreven richting Turkse oever.

De tweede terugdrijving vond plaats laat op de avond van 11 november 2013. De zussen probeerden in een rubber bootje de Evrosrivier over te steken. Ze werden opgepikt door de Griekse politie, ook nu samen met zo’n veertig medevluchtelingen. Ze werden als vee in een vrachtwagen geladen die hen deze keer aan de Griekse kant van de Evrosrivier afzette. Op deze plek waren reeds vluchtelingen gedropt en hun aantal groeide aan tot ongeveer tweehonderd. De Griekse politie zei hun dat ze allemaal zouden teruggestuurd worden naar Turkije. Rond twee uur in de nacht konden een honderdvijftigtal onder hen zich bevrijden. Ongeveer honderd mensen van deze groep slaagde erin lopend het dorp Praggi te bereiken waar ze bescherming wilden zoeken in een kerk.

“Op zeer korte tijd was de kerk omsingeld door politieagenten. Er waren ook baby’s bij, die huilden. De priester van de kerk werd door de politie verhinderd om de kerkdeuren voor ons open te maken. Een Griekse vrouw uit het dorp bracht ons melk voor de kleintjes.  …  We waren bang en voelden ons geterroriseerd…  we smeekten de politieagenten ons asiel te verlenen als oorlogsvluchtelingen Ze negeerden ons. Een van de mannen verzette zich en werd geslagen. Ze schopten hem en duwden elektrische wapens tegen zijn lichaam."

De groep werd teruggedreven naar de oever van de Evros-rivier waar ze in een ferry moesten stappen die hen opnieuw naar de Turkse oever van de rivier bracht. Het ging er gewelddadig en ruw aan toe. "De Griekse politie leverde ons over aan een groep mannen met zwarte kappen en donkere uniformen. Die namen onze paspoorten en al ons geld af. Toen moesten we, in kleinere groepen, weer plaatsnemen in bootjes die ons afzetten op Turkse bodem. Buiten de kleren die we droegen, hadden we niets meer.”

Vertaling: Agnes Hollanders

Copyright: EnetEnglish