Het Christelijk Ziekenfonds CM stelde gisteren haar sluismodel voor om de prijs van te dure geneesmiddelen aan te pakken. Het is een onderdeel van een strategische nota over geneesmiddelenbeleid vanuit een kritisch perspectief op de praktijken van Big Pharma, waarbij ondergetekende ook geconsulteerd werd.
Het sluismodel
Bij het sluismodel wordt per groep van dezelfde of gelijkwaardige geneesmiddelen een openbare aanbesteding georganiseerd. De firma’s die dat bepaald geneesmiddel op de markt brengen kunnen meedingen en worden in de sluis opgenomen. De laagste prijs uit de offertes van de aanbesteding wordt als referentieprijs genomen. Met de andere firma’s die in de sluis zijn gestapt wordt wel verder onderhandeld. Zij kunnen hun prijs nog bijstellen tot op het niveau van de referentieprijs plus een beperkte marge. Zij worden dan ook terugbetaald. Of ze kunnen uit de sluis stappen en worden dan niet meer terugbetaald.
Dit systeem is een verfijning van het kiwimodel en heeft vooral in Duitsland tot spectaculaire prijsdalingen geleid. Voor de producenten is het sluismodel interessant omdat ze een vaste prijs gedurende een periode van drie tot vijf jaar gegarandeerd kunnen krijgen. Het heeft ook als voordeel dat van eenzelfde geneesmiddel meerdere merknamen kunnen worden terugbetaald en dat het kan worden toegepast op geneesmiddelen die nog niet uit patent zijn, maar tot eenzelfde( ATC4) klasse behoren en gelijkwaardig zijn.
Een voorbeeld van dit laatste is de huidige toepassing van openbare aanbesteding op het vaccin tegen baarmoederhalskanker dat de prijs heeft doen zakken van 375 euro naar 52 euro per vaccinatiekuur. Nochtans waren er voor dit innovatief vaccin slechts twee spelers op de markt: GSK en Sanofi-Pasteur-MSD. Sindsdien wordt dit vaccin gratis aan jonge meisjes in de scholen toegediend, is de vaccinatiegraad gestegen van 20% naar 88% en bespaart het RIZIV nog eens 10 miljoen euro per jaar.
Ook toepasbaar op woekerprijzen van innovatieve geneesmiddelen
Momenteel zijn er drie groepen van peperdure geneesmiddelen enorm in opgang. Zo sterk dat zij de betaalbaarheid van de zorg in het gedrang dreigen te brengen. Dat zijn de TNF (Tumor Necrosis Factor) remmers, innovatieve ontstekingsremmers tegen rheuma en de ziekte van Crohn; de nieuwe bloedstollingsremmers die gebruikt worden bij hartritmestoornissen, klepafwijkingen of bij risico op veneuze thrombosen en nieuwe kankergeneesmiddelen.
Van de TNF remmers zijn nu een vijftal gelijkwaardige producten op de markt. Vijf jaar geleden stond nog geen enkele TNF remmer in de top vijf van meest kostende geneesmiddelen voor de ziekteverzekering. Humira staat nu op nummer één. Behandelingsprijs: 1072 euro per maand. Het wordt gebruikt door 9980 patiënten en kost jaarlijks aan het RIZIV 107 miljoen euro. Op nummer vier van de RIZIV lijst staat een andere TNF remmer Enbrel. Kostprijs 1170 euro per maand, gebruikt door 6348 patiënten en kost jaarlijks 65 miljoen euro aan het RIZIV. Ruim 200 miljoen euro betaalt de ziekteverzekering aan deze nieuwe antirheumatica voor slechts een 20.000 tal patiënten.
Door toepassing van het sluismodel kan de helft daarvan bespaard worden. Van de nieuwe bloedstollingsremmers zijn er drie gelijkwaardige innovatieve geneesmiddelen op de markt: Pradaxa , kostprijs 86 euro per maand, Eliquis aan 81 euro per maand en Xarelto aan 95 euro per maand.
Bijna 200.000 patiënten hebben in België bloedstollingsremmers nodig. Dat betekent een markt van ruim 200 miljoen euro, waarbij eveneens de helft of meer kan bespaard worden voor dezelfde kwaliteit aan zorg. Een derde groep zijn de peperdure nieuwe kankergeneesmiddelen. In oktober vorig jaar hield Jean-Jacques Cassiman namens de Vlaamse Liga tegen Kanker (VLK) nog een pleidooi voor openbare aanbestedingen op deze kankergeneesmiddelen.
Opbrengst besparingen voor de patiënt, niet voor de banken
De grote besparingen die het sluis-model kan opbrengen dienen opnieuw in de ziekteverzekering geïnvesteerd te worden ter leniging van de talrijke onvervulde noden van chronische patiënten. Dezelfde VLK maakte bijvoorbeeld bekend dat één op vier kankerpatiënten die beroep doen op het fonds meer dan 2.800 euro medische kosten per jaar uit eigen zak moeten betalen.
