Beste Hans Vandeweghe,
Op je Twitter-account lees ik dat je jezelf beschouwt als een niet-zo-politiek-correcte stem. Vermoedelijk vind je dat wel rebels. Een vermoeden dat ik vanochtend bevestigd zag toen ik de sportpagina's opensloeg van wat eens een linkse krant was.
In je stuk, getiteld 'Was dàt racisme?', trek je van leer tegen een 'Politiek Al Te Correct Vlaanderen' dat zich ophoudt in 'overgesubsidieerde parochiezalen'. Gedurfde scheenschopperij, dacht je vermoedelijk toen je dat neerschreef. Maar ik kon een geeuw moeilijk onderdrukken.
De waarheid is dat jij zo ongeveer de beste representant bent van de huidige politieke correctheid. Je weet wel, het soort mensen dat 'eens-durft-zeggen-waarop-het-staat'. Zelfverklaarde Tijl Uilenspiegels die onder het mom van een ongezouten mening toogpraat verkondigen waar zelfs een eekhoorn het kopje niet meer voor draait. Zo jaren negentig ook eigenlijk.
Er bestaat geen politiek correct Vlaanderen. Het stuk dat je vandaag in De Morgen gepubliceerd hebt, is daar het beste voorbeeld van. Als zelfs een krant die zich beschouwt als vaandeldrager van de anti-racistische strijd een dergelijk schrijfsel voor publicatie vatbaar acht, moge het duidelijk zijn dat incorrectheid de nieuwe correctheid is.
En dan is er die pretentie. Die zelfgenoegzaam gevouwen handjes op de blanke Vlaamse bierbuik. Waarbij na de derde pint hoogdravend wordt verkondigd dat er al eens mag gelachen worden met 'de negerkes' en dat we niet zo overgevoelig mogen zijn.
Racisten, nee hoor. Dat zijn we niet. Ook jij bent natuurlijk geen racist. Je bent zelf al in Afrika op reis geweest. Een Afrika-lover, zo beschrijf je jezelf op het einde van je stuk. Nonkel die tijdens de jaren vijftig in Congo zat, was ook een Afrika-lover. Leopold II richtte indertijd een museum op ter meerdere eer en glorie van de prachtige fauna en flora van Midden-Afrika. Ook een echte Afrika-lover.
Maar goed, genoeg geleuterd. Back to business. Was je schrijfseltje dan racistisch? Ja. Je geeft het eigenlijk zelf toe. Je schreef dat de Afrikanen over wie je het had – je weet wel, diegenen zich niet langer dan zes maanden kunnen concentreren – sloeg op Afrikaanse voetbalteams. Ah bon. Maar waarom schreef je dan niet over voetbalteams in plaats van Afrikanen? Geen haan die zou gekraaid hebben.
Of nog, waarom schreef je bijvoorbeeld niet dat negers zich niet langer dan zes maanden kunnen concentreren? Je collega-columnist in De Morgen, Michael Van Peel, wijdde een heel stuk aan de bewering dat 'negers' geen beledigende term is. Iets zegt me dat jij het wel eens bent met Van Peel. Zodus, in het vervolg gewoon over 'negers' in plaats van 'Afrikanen' spreken, niet?
Waar ik naartoe wil: the devil is in the details. En die duivel heet in dit geval racisme. Je weet hoe je met het scherp van de pen een blad kan bewerken, beste Hans, en je weet ook welke woorden welk effect kunnen sorteren. Ongetwijfeld besef je ook dat taal onze werkelijkheid en hoe we die beleven mee vormt. Aangezien je klaarblijkelijk van wetenschap houdt – ook daar bestaan veel wetenschappelijke studies over.
Om een voorbeeldje te geven (ik doe mijn best om dit stuk niet boven het niveau van jouw toog te laten uitstijgen): als er vaak genoeg herhaald wordt dat Afrikanen zich niet kunnen concentreren, dan wordt dat idee gemeengoed. Stel dat een werkgever dat gemeengoed onderschrijft en dient te kiezen tussen een blanke werknemer en iemand van Afrikaanse origine, denk je dan dat circulerende, dominante denkbeelden geen enkele invloed uitoefenen? Voor alle duidelijkheid – de toog! - dit is een retorische vraag. Want ook hier bestaan tonnen wetenschappelijke studies over die jouw selectieve anekdotiek ruimschoots overstijgen in overtuigingskracht.
Dit in het achterhoofd houdende, besef je nu misschien dat er tussen 'voetbalteams', 'Afrikanen' en 'negers' een hemelsbreed verschil bestaat. Deze woorden openen totaal verschillende taalregisters met elk hun eigen universum. Taal is nooit neutraal, omdat woorden geschiedenissen met zich meedragen. Taal is een in letters en klank gegoten kluwen van machtsverhoudingen. Met jouw schrijven, jouw woorden, schurk je comfortabel aan tegen de blanke, dominante meerderheidspositie. Lekker gezellig enzo. Maar zeker niet rebels.
Nog iets heel anders: vind je het niet grappig dat er zoveel stukken verschijnen over wat we niet racistisch mogen vinden? Negers, zwarte pieten, verplicht af te nemen hoofddoeken of kutmarrokanen: talloze opiniemakers hebben zich in het zweet gewerkt om aan te tonen dat dit geen racistische uitspraken of handelingen zijn. Het waren slechts enkele bloggers zonder volgers die daar vraagtekens bij plaatsten. Wat zou dat zeggen over bestaande machtsverhoudingen in de samenleving? Denk er eens over na tussen twee matchen door. Kan nooit kwaad.
Gesubsidieerde groetjes,
Thomas
