De respectloosheid en arrogantie waarmee ze tegen de éminence grise van het onderzoek over armoede uitvaarde in Terzake was grenzeloos. ‘Als niet tot iet komt, kent iet zichzelve niet’, vertelde een patiënt mij. De man is actief in de vereniging waar armen het woord voeren. Jan Vranken komt zelf uit een mijnwerkersgezin en hij is het levende bewijs dat dit gezegde zeker niet van toepassing is op alle mensen die het ‘gemaakt hebben’ in de samenleving.
In De Standaard schrijft Homans als reactie op het boek van Jan Vranken:“Beweren dat het OCMW mensen die in het bezit zijn van een wagen een leefloon zou weigeren tot ze die verkocht hebben, is niet alleen juridische nonsens. Het gaat ook lijnrecht in tegen de filosofie die we hanteren en die tot doel heeft om mensen (opnieuw) aan het werk te krijgen. Een wagen kan daarbij een belangrijke troef zijn.”(DS 25/04/2014)
Volgend citaat komt letterlijk uit het Vademecum van het Antwerps OCMW:
"BEZIT VAN EEN AUTO
Rechtspraak hieromtrent stelt: “Het kan niet worden aanvaard dat de kosten die een auto met zich meebrengt, hetzij van aankoop, hetzij van onderhoud, verzekering, taksen, brandstof en dergelijke meer, kunnen gedragen worden door iemand die beweert zonder bestaansmiddelen te zijn.” (AR 2030052 – 21.06.2006).
Indien blijkt dat de klant over een auto beschikt, is dit feit op zich geen afdoende reden om financiële steun te weigeren. Een verslag moet sowieso worden gemaakt. In dat verslag dienen de volgende zaken aan bod te komen:
wie heeft de auto aangekocht? wanneer werd de auto aangekocht? met welk geld? hoe worden de vaste kosten (zoals verzekering, wegenbelasting, benzine,…) betaald?
De bespreking met de klant zal de motivering tot het verder verlenen van financiële steun bepalen."
In de praktijk komt dit erop neer dat het bezit van een auto, of van spaargeld, of van een huiseigendom, hoewel dat strikt juridisch niet als argument mag tellen, mee wordt genomen in de redenering om leefloon te weigeren onder het argument: 'behoeftigheid niet aangetoond'. "Een auto om werk te zoeken", die redenering heb ik op de Bijzondere Comités waar beslist wordt over toekennen van leefloon nog nooit gehoord, integendeel. Zelfs bij het in het bezit zijn van een wrak van een oude auto wordt de klant geconfronteerd met de vraag "of hij dan wel behoeftig is” en aangedrongen en zelfs ook afgesproken dat de auto moet verkocht worden.
Dit stuk uit het vademecum dateert van onder Monica De Coninck maar wordt vandaag zeker zo streng toegepast. In 2013 werd in Antwerpen aan 7.625 mensen het (equivalent) leefloon geweigerd of afgepakt. Einde 2013 telde het Antwerps OCMW nog 7.335(equivalent) leefloontrekkers. In 2013 gaf ook het Locaal Advies Comité van het Antwerps OCMW toestemming tot volledige afsluiting van
water, gas of elektriciteit bij 5.424 gezinnen! Het OCMW dat bedoeld is als instrument tot inclusie wordt meer en meer een machine van exclusie, zeker in Antwerpen. Het aantal leefloontrekkers in Antwerpen bedraagt 22 per 1000 inwoners. Ter vergelijking in Gent: 33 per 1000 inwoners. Nochtans is de armoede in Antwerpen een kwart hoger dan in Gent en de werkloosheid dubbel zo hoog.
