Nieuws, Wereld, Afrika -

Bekendste Marokkaanse activiste mensenrechten heeft hoop voor haar land

Khadija Ryadi, de voormalige voorzitster van de Marokkaanse mensenrechtenorganisatie AMDH, won vorig jaar de prestigieuze mensenrechtenprijs van de VN. Na de prijsuitreiking hield ze ook even halt in Borgerhout. Yassine Channouf en Maryam H'Madoun luisterden er naar haar verhaal. In Marokko is ze een icoon, maar haar strijd voor mensenrechten verdient ook buiten Marokko aandacht.

dinsdag 4 maart 2014 10:44
Spread the love

Je zou niet zeggen dat dit de vrouw is die op 20 december 2013 de groten der aarde heeft vervoegd in het rijtje van winnaars van de prestigieuze VN-mensenrechtenprijs. In alle bescheidenheid vertelt Khadija Riyadi hoe ze als lid van de mensenrechtenorganisatie AMDH al jaren strijd levert tegen de corruptie en onderdrukking van het Marokkaanse regime. Ondanks de dreiging voor haar leven en dat van anderen blijft Riyadi zich inzetten voor de rechten van alle Marokkanen, ongeacht hun ideologie of achtergrond. En dit om een simpele maar krachtige reden: het geloof dat verandering in Marokko mogelijk is.
 
Op haar rondreis in Europa hield Khadija Riyadi halt in België, meer bepaald in Brussel en – hoe kan het ook anders – in Borgerhout. Deze laatste bijeenkomst vindt plaats in een lokaal buurthuis waar Riyadi in een intieme kring van activisten en andere geïnteresseerden vertelt over het ontstaan, de visie en werking van AMDH (l’Association Marocaine des Droits Humains), en over de huidige sociaalpolitieke ontwikkelingen in Marokko.

Een onderwerp dat erg relevant is op het moment dat nakomelingen van de eerste Marokkaanse gastarbeiders stilstaan bij het migratieverhaal van hun ouders en grootouders. Hoewel ze in Marokko onder de activisten een echt icoon is, zijn Riyadi en de organisatie waarvan ze voorzitter is, weinig bekend bij de Marokkaanse diaspora. Daar is de mensenrechtenactiviste zich goed van bewust.

Alsof het een banaliteit is vertelt ze dat ze een aantal tussenstops maakt in Europa na de prijsuitreiking van de VN te hebben bijgewoond in New York. En voor het goed en wel bij de aanwezigen is doorgedrongen wie hier precies voor ons zit, heeft de gepassioneerde mensenrechtenactiviste ons al meegenomen in het verhaal van de moeizame maar niet aflatende strijd voor rechtvaardigheid in Marokko.

Jaren van lood

AMDH werd opgericht in 1979, tijdens de beruchte ‘jaren van lood’, toen een zekere Hassan II de plak zwaaide in Marokko.  Met afdelingen over heel het land telt de NGO vandaag om en bij de 14.000 leden. Dit lijkt weinig voor een land met 32 miljoen inwoners, maar in Marokko dat nog niet geheel hersteld is van de ‘jaren van lood’ en waar de politie in samenwerking met het gerecht vandaag nog steeds elke kritische mond snoert, is dat behoorlijk wat.

Volgens Riyadi is er zowel bij de eigen bevolking als in het buitenland nog veel onwetendheid over de situatie in Marokko. Zo slaagt het regime erin om de schijn te wekken van goodwill door allerlei teksten en conventies te ondertekenen waarin het belooft iets te doen aan de corruptie en de mensenrechtenschendingen, maar ziet in de praktijk het volk daar weinig van. In het dagelijkse leven zijn buitensporige en gewelddadige schendingen van mensenrechten nog altijd schering en inslag. AMDH volgt deze gevallen op de voet en brengt ze aan het licht. 
 
De lijst van aanklachten is lang. Riyadi noemt er enkele. Gevangenen worden regelmatig gemarteld en mishandeld, met ook wel eens de dood tot gevolg. Politieke dissidenten, kritische journalisten of eender wie het regime als een bedreiging ziet, kunnen op ieder moment gevangen worden genomen zonder (eerlijk) proces.

Journalisten opsluiten

De schending van persvrijheid vindt Riyadi een ernstig probleem omdat een vrije pers het instrument bij uitstek is om het publiek op de hoogte te brengen en te betrekken. De intimidaties maken dat weinig journalisten nog durven rapporteren over wat er gebeurt in Marokko. Onafhankelijke journalistiek is zo een bedreigd beroep geworden.

In combinatie met een corrupte rechtssysteem leidt dat tot verhalen zoals dat van Ali Anouzla. Anouzla leidt het populaire online-nieuwsmedium Lakome.com en bracht in de zomer aan het licht dat Daniel Galvan koninklijke gratie werd verleend. Galvan werd tot 30 jaar cel veroordeeld nadat hij 11 kinderen had misbruikt (waarvan het jongste amper 2 jaar oud), maar die dankzij een koninklijk pardon na nog geen 2 jaar vrijkwam.

Dit leidde tot een golf van protest en verontwaardiging waardoor zelfs de koning op zijn beslissing moest terugkomen; een unieke gebeurtenis in de geschiedenis van Marokko. Inmiddels was Galvan natuurlijk al in Spanje, terwijl Anouzla werd gearresteerd. Officieel luidde de aanklacht: gewillig steun verlenen aan terrorisme. Anouzla had namelijk een link gepost naar de Spaanse krant El Pais die op haar website een video had staan waarin leden van al-Qaeda dreigden een aanslag te plegen in Marokko.

Uiteraard twijfelde niemand eraan dat Anouzla werd gearresteerd omwille van zijn kritische journalistiek en de rol die hij speelde in het naar buiten brengen van het pedofilieschandaal. In een land waar verschillende regio’s geteisterd worden door armoede, en waar mensen via kinderprostitutie en sekstoerisme aan geld proberen te geraken, legt deze gebeurtenis de nalatigheid van het regime pijnlijk bloot.

Daarnaast, zo vertelt Riyadi, is de kwaliteit van het onderwijs erg achteruit gegaan en neemt die van de gezondheidszorg toe met de diepte van je zakken. Werknemers wordt het onmogelijk gemaakt om zich te organiseren in vakbonden en te ijveren voor betere werkomstandigheden. De sloppenwijken vormen nog steeds het toonbeeld van extreme armoede die hand in hand gaat met corruptie in de huizenmarkt. Ten slotte zijn op vlak van vrouwenrechten met de hervorming van het familierecht in 2004 in theorie kleine stappen vooruit gezet, maar daar is het helaas bij gebleven… theorie.

Geen angst meer

Er is wel iets fundamenteel veranderd in Marokko volgens Riyadi. Wat ook de prijs is, mensen zijn hoe langer hoe meer bereid op straat te komen om hun rechten op te eisen. De eerste hindernis is genomen en dat is het overwinnen van de angst die Marokkanen ervan weerhield om zelfs te verlangen naar een betere toekomst. Het verbaast waarnemers dat er in tegenstelling tot de andere Arabische -en vooral Noord-Afrikaanse- landen, in Marokko met haar even erbarmelijke leefomstandigheden geen revolutie is ontketend. Nochtans hebben de gebeurtenissen in de omringende landen de Marokkaanse bevolking niet onberoerd gelaten.

De meest diverse burgers hebben zich verenigd in de 20 februari-beweging die tot op heden blijft ijveren voor politieke en constitutionele hervormingen, met de steun van een breed platform van organisaties waaronder AMDH. Riyadi geeft wel toe en betreurt dat het vertrek van de islamisten van al-Adl Wal Ihsan de groep heeft verzwakt (al-Adl wal Ihsan trok zich terug in december 2011), dat de spontaniteit van de beweging voor interne fricties zorgt en dat het uitblijven van verbetering in onder andere Egypte en Syrië twijfel zaait bij veel Marokkanen die anders de beweging zouden vervoegd hebben. En toch blijft ze samen met duizenden andere Marokkanen geloven dat grondige hervormingen mogelijk zijn. Het zal misschien niet voor morgen zijn, maar geleidelijk aan worden deze en volgende generaties gevormd en klaargestoomd voor een ander en beter Marokko. 
 
Zoals overal ter wereld waar mensen diepgaande veranderingen proberen te bewerkstelligen, voert AMDH een strijd op verschillende fronten. De organisatie zet zich niet alleen in voor de bescherming, maar ook voor de bevordering van mensenrechten in Marokko. Zo organiseren ze sensibiliseringscampagnes waarmee ze naar dorpen, scholen en universiteiten trekken om in alle lagen van de bevolking de mentaliteit te veranderen en een cultuur te ontwikkelen die doordrongen is van respect voor mensenrechten.

Om de dreiging van het gedachtengoed dat aanzet tot terrorisme tegen te gaan staat het regime deze acties oogluikend toe als het minste kwaad, legt Riyadi uit. AMDH werkte zelf ook honderden wetsvoorstellen uit die ze indiende bij het parlement en af en toe wordt er een geïmplementeerd. In feite neemt ze hier de taken over van een overheid die tekortschiet, zegt Riyadi, omdat die er alle belang bij heeft om de bevolking niet te informeren over haar rechten.

Geopolitiek

Naast het moeilijke werk dat ze verrichten op grassroots niveau, probeert AMDH ook oog te hebben voor de rol die verschillende staten spelen in de interne politiek van Marokko. Riyadi benadrukt dat geopolitieke belangen, of het ontbreken daarvan, hebben gemaakt dat in sommige Arabische landen de revolutie tot positieve ontwikkelingen heeft geleid terwijl in andere de hel is losgebarsten.

Ook in Marokko zijn er partijen die er baat bij hebben om de status quo te behouden zoals de VS en sommige Europese landen, met name Frankrijk. Dit bemoeilijkt de zaak maar via dochterorganisaties van AMDH en steun van de Marokkaanse diaspora in diezelfde landen probeert men de betrokken regeringen ervan te overtuigen de kant van de Marokkaanse bevolking en de mensenrechten te kiezen, en niet die van het politieke of economische eigenbelang.
 
Hier kwam het gesprek dat zowel in het Frans, Nederlands als Arabisch verliep – zonder dat iemand daar aanstoot aan nam want de uitwisseling was belangrijker – tot een (open) einde. Impliciet rees de vraag of er wel een solidariteit mogelijk is tussen de diaspora en de lokale bevolking die werkelijk een verschil zou kunnen maken in Marokko? En zoja, welke vorm zou die kunnen aannemen?

Verschillende mensen van Marokkaanse origine zetten in het land van herkomst ontwikkelingsprojecten op of zamelen geld in ter ondersteuning van lokale weeshuizen, scholen of ziekenhuizen, maar houden zich voor de rest afzijdig van politiek. Niemand ontkent dat zulke initiatieven nuttig zijn, en een verschil maken in het leven van vele Marokkanen.

Tegelijkertijd kan niemand ontkennen dat er meer nood is aan fundamentele politieke en constitutionele hervormingen die sporadische hulpacties overbodig maken en de Marokkaanse overheid dwingen haar verantwoordelijkheid te nemen voor het maatschappelijk welzijn.

Er zijn Marokkanen in het buitenland die wel het nut inzien van een democratische politieke beweging, maar toch terughoudend zijn in hun steun omdat ze niet zeker zijn of ze wel dezelfde toekomst willen voor Marokko als de lokale bevolking. Het idee leeft dat Marokko zich nooit echt heeft kunnen bevrijden van de Franse koloniale invloed, en dat de geesten daar nog steeds doordrongen zijn van de gedachte dat de Franse cultuur en levensstijl in alle opzichten superieur is aan de Marokkaanse.

Veel Marokkaanse Europeanen herkennen in dit overblijfsel van de koloniale geschiedenis, een minderwaardigheidscomplex waar ze zelf nog last van hebben na jaren blootgesteld te zijn aan racisme. Alleen is het voor hen iets om te bestrijden eerder dan het te gebruiken als raadgever. Riyadi benadrukte nochtans dat Marokko nood heeft aan hervormingen die de eigenheid van de bevolking en cultuur respecteren zonder de universaliteit van de mensenrechten in het gedrang te brengen. En daarvoor willen zij en de leden van AMDH overal ter wereld zich blijven inzetten.

dagelijkse newsletter

Unite Talks: Mohamed Barrie

This interview is one to to take your time for! 🙏 🔆 45 minutes of Mohamed Barrie!🔆 💥 Mohamed is a dedicated social worker, organizer and advocate for veganism. He shares his view on structural racism, power, exclusion and veganism. 🌏 Based on his own experiences he shines a new light on the vegan movement and on the role of racism within these movements. 〄 PS: We just started doing these interviews, so feedback is much appreciated!

Geplaatst door u:nite op Dinsdag 20 oktober 2020

take down
the paywall
steun ons nu!