De coëxistentie van secularisme en islam in Turkije

De coëxistentie van secularisme en islam in Turkije

vrijdag 23 november 2012 19:47

Recent is in Turkije een enquête gehouden door de denktank TESEV en de research and survey instelling KONDA naar de voorkeuren van de Turkse bevolking voor de komende grondwetswijziging. Voor wie dergelijke enquêtes in Turkije die zich toespitsen op de breuklijn religie-secularisme volgt, was de uitslag niet verrassend en in de lijn der vorige enquete-resultaten. 8.7% van de Turkse bevolking blijkt voorstander te zijn van een afschaffing van secularisme, 91.3% is voor het behoud van secularisme in de grondwet.

Dit is in lijn met het onderzoek van Carkoglu & Toprak uit 2006 dat tot de vaststelling kwam dat 9% van de Turkse bevolking voorstander is van een sharia-staat. Hieruit kunnen we concluderen dat de overgrote meerderheid van de Turkse bevolking het secularisme onderschrijft, en dat terwijl het land al ruim 10 jaar met absolute meerderheid wordt geregeerd door een partij met een religieuze achtergrond.

Een ander resultaat was dat 76% van de bevolking het goedkeurt dat vrouwelijke ambtenaren een hoofddoek kunnen dragen. Dit is in lijn met de resultaten van een survey uitgevoerd door TIKAD uit 2010 (75%). Blijkt dus dat de Turkse bevolking de hoofddoek niet ervaart als een inbreuk op het secularisme. Hoogstwaarschijnlijk beschouwt men het dragen van de hoofddoek door ambtenaren als een legitieme religieuze of individuele vrijheid en/of beschouwt men de hoofddoek als een onschuldig kledingstuk dat traditioneel behoort tot de eigen religie of cultuur.

Nog een ander resultaat is dat 82.3% van de Turkse bevolking wil dat ‘Ataturk, zijn principes en zijn hervormingen’ gestipuleerd blijven in de grondwet. Waar dit op neerkomt is dat er in de grondwet geschreven staat dat de Turkse staat trouw zal blijven aan de principes en hervormingen van founding father Ataturk.

Ook opmerkelijk, aangezien het terugdringen van de politieke macht van het leger (een leger dat zich opwerpt als de ultieme behoeder van het Kemalisme – het gedachtengoed van Ataturk) door de conservatieve AK-partij in de regel wordt geïnterpreteerd als het einde van het Kemalistische (en seculiere) Turkije. Hoe sensationeel dat ook moge klinken, het was namelijk zo dat de Turkse bevolking steeds meer tot het besef kwam dat een leger met politieke macht en militaire staatsgrepen niet meer van deze tijd zijn en een hinderpaal vormen voor democratische consolidering.

Een andere reden is dat de bevolking zich afzette tegen de kloof tussen burger en politiek, tegen de corruptie en het gebrekkige democratische gehalte van een elite die de indruk gaf zich verschuilend achter de personencultus van Ataturk ongenaakbaar te wanen. Ataturk was de visionair en mascotte, en al wie in Ataturk geloofde hoorde die elite te achterna lopen. Een strategie die islamitische elites, die zich opwerpen als de ware moslims en volgers van de profeet Mohammed, ook dikwijls toepassen. Maar de bevolking dacht daar anders over.

Deze enquête leert ons dat er naast een zwart-wit verhaal in de islamwereld, ook ruimte is voor een grijze zone. Dat de meerderheid van de Turkse bevolking zowel gelovig is en seculier, zowel gelovig is en een sharia-staat afwijst. In hun ervaring kunnen secularisme en islam wel coëxisteren.

Het toont ons ook aan dat de eis voor vrijheid voor de hoofddoek niet altijd geïnterpreteerd kan worden als een sinistere wens van een kettingreactie dat onvermijdelijk zal leiden naar een religieuze sharia-staat. Noch dat een bevolking dat 10 jaar lang een partij met een islamitische achtergrond met een absolute meerderheid aan de macht brengt, meteen droomt van een religieuze sharia-staat. Althans niet de bevolking in Turkije.  

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!