Nieuws, Cultuur, Recensie, Vluchtelingen, Dossier:vluchtelingen -

‘Stolen’ toont slavernij in vluchtelingenkampen

Op het einde van 2006 trekken documentairemakers Violeta Ayala en Dan Fallshaw voor de eerste maal naar het vluchtelingenkamp in Tindouf in Algerije. Daar leven vluchtelingen uit de Westelijke Sahara al dertig jaar, sinds de inval van Marokko in hun land. Vorig jaar verscheen hun documentaire 'Stolen', over slavernij in de vluchtelingenkampen.

vrijdag 7 mei 2010 12:51
Spread the love

De Australische makers trokken aanvankelijk naar de kampen om een documentaire te maken over familiereünies. De Verenigde Naties hebben een programma waar ze familie buiten de kampen, bijvoorbeeld uit Marokko, enkele dagen samenbrengt met hun familie in de kampen.

Ze ontmoeten Fetim, die haar moeder zal terugzien die ze al dertig jaar niet meer gezien heeft. Fetim hoort bij de zwarte minderheid, die 10 procent van lokale bevolking van de kampen uitmaakt. Ze besluiten haar verhaal over de reünie te verfilmen.

De documentaire begint redelijk chaotisch, er worden veel namen genoemd en het duurt even voor de kijker echt meegetrokken wordt in het verhaal. Na een tijd voel je waar de makers naartoe gaan, en krijgt het verhaal meer samenhang.

Blanke stiefmoeder

Fetim heeft een blanke stiefmoeder, en die vrouw blijkt een grote macht over haar te hebben. Die vreemde relatie valt de makers op, en de documentaire begint eigenlijk pas echt als de makers na enkele gesprekken met mensen uit de omgeving van Fetim merken dat slavernij nog altijd aanwezig is in de kampen. Ze besluiten de focus van hun reportage te verleggen naar dat thema, met grote gevolgen, zowel voor hen als voor de mensen die in de reportage aan bod komen.

Deze documentaire is een mooi voorbeeld van onderzoeksjournalistiek. De makers dompelen zich onder in een thema en ontdekken geleidelijk aan een fundamenteel probleem in de kampen, en besluiten dan om daar een verhaal van te maken.

Boycot

Maar als de plaatselijke autoriteiten merken dat Ayala en Fallshaw hun focus verleggen, verandert hun houding. In de kampen vormt Polisario de regering. Zij zijn de verzetsstrijders die ijveren voor een onafhankelijke staat: de Westelijke Sahara. Aanvankelijk steunden zij het project, want ze zagen het als reclame voor hun zaak, tegen de Marokkaanse overheerser. Als zij doorhebben dat Ayala en Fallshaw een documentaire maken over slaverij, proberen ze hen te boycotten. Ze willen hun tapes afnemen, en houden hen zelfs enkele dagen vast.

Het tweede deel van de documentaire gaat vooral over de problemen die makers krijgen om hun verhaal af te maken. Ze worden uit het land gezet, en worden geconfronteerd met verschillende mensen die het project willen boycotten. 

De makers van de film hebben veel aandacht geschonken aan de beelden. Ze trekken de kijker echt mee in de broeierige sfeer van de woestijn en het leven in de kampen. Ze hebben ook veel aandacht gegeven aan de montage, en slagen er daardoor in om een moeilijk verhaal toch duidelijk over te brengen aan de kijker.

Moeilijke opgave

Het is in de film soms onduidelijk wat die slavernij inhoudt in het dagelijkse leven. Het is natuurlijk een moeilijke opgave voor de makers, maar ze zijn er niet altijd in geslaagd de concrete gevolgen van de slavernij in beeld brengen. Buiten de blanke stiefmoeder is het ook heel moeilijk om een soort ‘gezicht’ te plakken op de overheersing van de zwarte minderheid. Dat staat natuurlijk in verband met het feit dat de makers maar een beperkte tijd aanwezig konden zijn in de kampen.

Maar dat kan geen verwijt zijn aan de makers van de film. De film zit vol overtuigende scènes en getuigenissen van slachtoffers die duidelijk maken dat het oeroude fenomeen van slavernij nog steeds aanwezig is in bepaalde delen van Noord-Afrika, en dat zowel plaatselijke regering als de Verenigde Naties daar niet veel aan veranderen.

De film heeft voor veel controverse gezorgd. Polisario ontkent het bestaan van slavernij in hun kampen, en verwijt de makers dat ze de waarheid verdraaien in de documentaire. Op de première van de film, op het Filmfestival van Toronto, was hoofdpersonage Fetim aanwezig om te verklaren dat de film gebaseerd is op leugens. Haar reis is betaald door mensen die banden hebben met Polisario.

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!