Tekel-werknemers staken

 

Nieuws, Nieuws, Wereld, Wereld, Europa, Europa, Economie, Economie, Vakbonden, Vakbonden, Turkije, Turkije, Tekel-arbeiders, Tekel-arbeiders -

Strijd van de Tekel-arbeiders in Turkije

Turkije is een van de landen waar de neoliberale transformatie sinds decennia op agressieve wijze wordt doorgevoerd. Dat uit zich onder andere in de intensieve privatisering van bijna alles met een publiek karakter. Het betreft niet alleen staatsbedrijven, maar ook grond, gebouwen, woningcomplexen, bruggen, meren, parken en ander publiek of openbaar goed, schrijft Meriç Esin.

zondag 4 april 2010 16:18
Spread the love

De huidige AKP-regering van premier Erdogan staat meer nog dan haar voorgangers bekend om haar neoliberale politiek en privatiseringsdrift. Het feitelijke resultaat daarvan is dat de Turkse samenleving vooral de laatste jaren enorm is aangetast en de rechten van arbeiders en andere volksgroepen werden geslachtofferd.

Tekel: alcohol en tabak in privé handen

De staatsgigant Tekel, die het alcohol- en tabaksmonopolie in Turkije in handen had, is een van de openbare bedrijven die in de afgelopen tijd werden geprivatiseerd. De alcoholdivisie van Tekel kwam het eerst voor privatisering in aanmerking en werd aan een buitenlandse onderneming verkocht. Daarna werd de sigarettendivisie eveneens aan een buitenlands bedrijf verkwanseld.

En in het afgelopen jaar besloot het directoraat van de Raad voor Privatisering om ook de enig overgebleven tabaksverwerkingsdivisie van Tekel van de hand te doen. Daarvoor moesten de tientallen tabaksverwerkingsateliers gesloten worden. Zo werden de twaalfduizend arbeiders die daar werkten keihard geconfronteerd met werkloosheid, honger en een armzalig bestaan.

‘4C’-regeling: gaan werken voor een half loon of nog minder

De AKP-regering stelde de arbeiders voor de keuze om werkloos te worden of de zogenaamde ‘4C’-regeling te accepteren. In deze regeling is bepaald dat alle huidige vaste arbeidsovereenkomsten van de Tekel-arbeiders vernietigd zullen worden. De arbeiders krijgen daarvoor in de plaats – als zij willen – voor een periode tussen vier en elf maanden tijdelijk elders werkgelegenheid.

Tijdens deze periode kunnen ze slechts een derde tot maximaal de helft van het loon gaan verdienen dan dat zij tot dan toe verdienden. In realiteit zorgt de ‘4C’-regeling voor een drastisch inkomensverlies, verlies van werkzekerheid, verslechtering van omvang, inhoud en niveau van de arbeidsvoorwaarden, werkloosheid en armoede voor de arbeiders. Bovendien druist de ‘4C’-regeling in tegen de normen van de Internationale Arbeidsorganisatie en grondwet van Turkije.

De Tekel-arbeiders hebben geweigerd dit regeringsaanbod te accepteren. Zij wezen de ‘4C’-regeling als een ‘garantieloze’ en ‘anti-juridische’ regeling van de hand. Al snel bleek echter dat de regering niet van plan was om met een beter en bevredigend alternatief te komen. De leiding van de vakbondsconfederatie Türk-?? en die van de daarbij aangesloten voedingsbond Tekg?da-??, vonden de opstelling van de regering geen probleem. Zij keken aanvankelijk alleen maar toe en deden niets om de Tekel-arbeiders op enigerlei wijze te steunen in hun eisen.

Eigenzinnig verzet van de Tekel-arbeiders

Toen na een periode van maanden duidelijk bleek dat de passieve houding van de vakbondsleiders niet zomaar zou veranderen, zijn de Tekel-arbeiders zelf maar in beweging gekomen. Uit alle hoeken van het land kwamen zij in december 2009 naar Ankara. Toen lieten ze een gezamenlijk en voorbeeldig georganiseerd verzet van start gaan.

Eigenzinnig verzet, op eigen initiatief georganiseerd, zelf geleid en gecoördineerd! Bovendien kozen zij daarbij voor de optie van het frontale, massieve en onverzoenlijke verzet tegen de regering en tegen de passieve, ongeïnteresseerde houding van de vakbondsleiders! Zij hebben massaal gedemonstreerd, het hoofdkantoor van regeringspartij AKP en dat van vakbondsfederatie Türk-?? bezet en allerlei andere acties gevoerd om aan iedereen duidelijk te maken dat zij de ‘4C’-regeling en de passieve houding van de vakbondsleiders niet zouden accepteren.

Op verschillende momenten werden ze keihard door de politie aangevallen en is op verschillende manieren geprobeerd het arbeidersverzet te breken. Maar de arbeiders toonden zich vastberaden en strijdbaar. Zij verdedigden hun eenheid, bleven samen overeind en zetten hun verzet voort. Daarbij eisten zij werkzekerheid, handhaving van hun loonniveau en andere arbeidsvoorwaarden evenals behoud van diverse sociale rechten en verworvenheden. Onder die sociale rechten en verworvenheden ook de vrijheid van vakbondsorganisatie en van staken en het recht op collectieve arbeidsonderhandelingen (CAO’s). Zaken die in de ‘4C’-regeling niet voorkomen.

Solidariteit

Het verzet van de Tekel-arbeiders heeft op korte tijd de sympathie, het respect en de steun van Turkijes arbeidersbeweging en de onderdrukten gewonnen. Overal in het land werden spontaan solidariteitsacties georganiseerd om de strijd van de Tekel-arbeiders in de hoofdstad Ankara te steunen en te versterken. De solidariteit met de Tekel-arbeiders kwam ook in het buitenland, voornamelijk in West-Europa al snel op gang. In Duitsland en andere landen, waaronder België en Nederland, werden verschillende activiteiten opgezet om het verzet van de Tekel-arbeiders zowel materieel als politiek te ondersteunen en te versterken.

Algemene solidariteitsstaking

Onder druk van de vastberaden strijd in Ankara en de solidariteit met de strijdende arbeiders uit binnen- en buitenland hebben de leiders van Türk-?? en Tekg?da-?? verklaard de eisen en het verzet van de Tekel-arbeiders te zullen steunen. Vanaf dat moment kreeg het verzet een gunstigere wending.

Op 4 februari 2010 werd een algemene solidariteitsstaking gerealiseerd om de regering te dwingen de eisen van de Tekel-arbeiders te aanvaarden. Premier Erdo?an die de Tekel-arbeiders tot 2 maart 2010 de tijd gaf om de ‘4C’-regeling te accepteren dan wel te weigeren, verklaarde dat de algemene staking illegaal en zinloos zou zijn. De leiding van Türk-?? maakte daarop bekend gerechtelijke procedures bij de Hoge Raad te laten starten met het doel de door de premier opgelegde acceptatietermijn alsmede de gehele ‘4C’-regeling te laten vernietigen.

In de weken na de solidariteitsstaking werden de talloze solidariteitsacties en -activiteiten in talrijke steden en streken overal in het land voortgezet. Op 20 februari 2010 vond in Ankara een grote landelijke actiedag plaats met deelname van meer dan 50.000 en volgens sommige schattingen zelfs meer dan 80.000 mensen.

Beslissing van de Hoge Raad **/**

Op 1 maart 2010 bracht de Hoge Raad zijn beslissing inzake de acceptatietermijn met betrekking tot de ‘4C’-regeling naar buiten. Deze houdt het volgende in:

–De door de regering bepaalde acceptatietermijn (die slechts 1 maand van duur was) zal met 8 maanden verlengd worden;
–Het staat de Tekel-arbeiders vrij om hun verzet nog gedurende 8 maanden voort te zetten;
–Over 8 maanden kan en mag iedere Tekel-arbeider de 4C-regeling alsnog accepteren;
–Gedurende de komende 8 maanden hebben de Tekel-arbeiders recht op schadevergoeding ten gevolge van arbeidsverlies. Deze vergoeding bedraagt 1100,- Turkse Lira’s per maand. (Globaal omgerekend komt dit bedrag neer op ruim 550,- Euro.)

De beslissing van de Hoge Raad vormt slechts een deel van de beoogde overwinning. De Tekel-arbeiders zijn zich daar goed van bewust. Net als dat zij zich er bewust van zijn dat hun totale overwinning pas een feit zal zijn als de ‘4C’-regeling opgeheven of geheel aan hun eisen aangepast is: “De strijd is voor ons nog maar net begonnen en de buit is nog niet helemaal binnen!”.

Het vervolg

Naar aanleiding van de beslissing van de Hoge Raad heeft het bestuur van voedingsbond Tekg?da-?? besloten dat de strijd van de Tekel-arbeiders over het hele land gespreid zal worden. Dat betekende dat de verzetstenten in Ankara waar het verzet tot dan toe centraal werd gepleegd opgebroken zouden worden. Op 2 maart 2010 werd dat ook gedaan en keerden de Tekel-arbeiders, na 87 dagen strijdbaar verblijf in de hoofdstad, weer huiswaarts, om daar conform het besluit van hun vakbond hun strijd voort te zetten. Op de dag dat zij huiswaarts gingen verklaarde voorzitter M. Türkel van voedingsbond Tekg?da-?? tijdens een persconferentie, onder andere het volgende: “Op 1 april 2010 komen 1000 Tekel-arbeiders weer terug naar Ankara om voor de duur van een nacht een zitactie te houden, de stand op te maken en de verdere route van de strijd te bepalen.”. Een deel van de Tekel-arbeiders en verschillende kringen binnen de arbeidersbeweging hebben uitgesproken de ‘spreiding’ van het verzet als een strategische vergissing te beschouwen.

Dat 1 april 2010 een belangrijke datum is behoeft geen betoog. Dan zal niet alleen de strijdroute voor de komende tijd bepaald worden, maar zal uit de dan te bepalen ‘strijdroute’ ook blijken in hoeverre het besluit van het vakbondsbestuur juist is geweest om het verzet ‘over het land te spreiden’. Dan zal daaruit vervolgens blijken wat het vakbondsbestuur precies bedoeld heeft met het ‘spreiden’ van het verzet en zal ten slotte blijken wat het daarachter liggende voornemen was.

Ondertussen blijft het plan van de gezamenlijke vakcentrales Türk-??, Disk, Kesk en Kamu-Sen om op of na 26 mei 2010 eventueel opnieuw een algemene staking te overwegen, voorlopig van kracht. Dit plan werd op 22 februari 2010 opgevat naar aanleiding van het feit dat de regering ook na de algemene solidariteitsstaking van 4 februari 2010 niet de eisen van de Tekel-arbeiders wilde inwilligen. Ook ten aanzien van dit plan bestaat onder de Tekel-arbeiders en in talrijke kringen de nodige scepsis. Want waarom zou de realisatie van een eventuele tweede solidariteitsstaking niet eerder dan 26 mei 2010 overwogen kunnen worden? Terwijl het strijdproces zich sinds 22 februari 2010 en 2 maart 2010 overwegend conform het besluit van respectievelijk Türk-?? en Tekg?da-?? voltrekt, is inmiddels ook het wantrouwen onder de arbeiders ten aanzien van de bestuurders van de beide vakbondsorganisaties gestaag aan het toenemen.

Ondanks alles zijn de Tekel-arbeiders uit verschillende steden in de afgelopen dagen begonnen met de voorbereidingen voor hun actiebezoek naar Ankara op 1 april 2010.

Meriç Esin (meric.esin@hotmail.com)
30 maart 2010

Solidariteitsboodschappen naar: bilgi@tekgida.org.tr
Stuur een protestmail naar premier Erdo?an: http://www.doorbraak.eu/documenten/OproepErdogan.doc
 

dagelijkse newsletter

take down
the paywall
steun ons nu!