Dankzij uw steun zien we de toekomst weer even door een roze bril. DeWereldMorgen.be is voor een groot stuk afhankelijk van lezers die uit sympathie of uit overtuiging maandelijks of regelmatig een som op onze rekening storten.

U was de afgelopen weken met velen om dat te doen. We haalden ruim 22.000€ op. Het helpt om dit jaar niet in het rood te eindigen. Waarvoor dank. En mocht u dat nog niet gedaan hebben, dan kan u nog altijd uw overschrijving maken.

De komende maanden beloven onrustig te worden. De regering-Michel en ook de Vlaamse regering kondigden besparingsplannen aan waartegen de vakbonden storm lopen. De culturele wereld en sociale organisaties verenigden zich in Hart boven Hard.

DeWereldMorgen.be staat klaar om alle facetten van dit protest in beeld en woord te vatten. Er blijft nood aan kritische en onafhankelijke media. Wij gaan er tegenaan en hopelijk zullen we u de komende weken wel ergens – op straat, aan een stakerspost of op een debatavond – tegen het lijf lopen.

Steun via paypal

Steun via homebanking

Geef een permanente opdracht ten gunste van DeWereldMorgen.be
op nummer BE20 5230 4277 5156 (BIC: TRIOBEBB)
met vermelding "steun DeWereldMorgen.be"

Giften vanaf 40€ per jaar zijn fiscaal aftrekbaar.

about
Toon menu

Lithium, een vloek of een zegen voor Bolivia

zondag 19 december 2010

Bolivia heeft erg te lijden van de opwarming van de aarde. De gletsjers smelten en de watervoorraden slinken. Het land is daarom uitgegroeid tot een opgemerkte criticus in het klimaatdebat. Op de klimaattop in Cancun begin december haalde de Boliviaanse president, Evo Morales, fel uit naar de rijke geïndustrialiseerde landen die volgens hem veel te weinig doen om het klimaatprobleem te lijf te gaan. Morales vindt echter ook dat Bolivia zelf inspanningen moet doen om, zoals hij het uitdrukt, de energiematrix om te keren. Het Boliviaans lithium-project past helemaal in dat opzet.

De helft van de wereldvoorraad lithium zit in het grote zoutmeer van Uyuni in Zuid-Bolivia. Deze grondstof wordt onder meer gebruikt in herlaadbare batterijen voor elektrische auto’s. Nu de autoconstructeurs massaal overschakelen op elektrische voertuigen, zou de vraag naar lithium de komende jaren explosief kunnen stijgen.

Enkele grote conglomeraten hebben interesse getoond om het lithium te ontginnen, maar net zoals bij de gas- en olieontginning besloot president Morales de lithiumontginning te nationaliseren. Want niettegenstaande z'n rijkdom aan grondstoffen staat Bolivia gerangschikt als tweede armste land in Zuid-Amerika. Eeuwenlang profiteerden buitenlanders van de Boliviaanse natuurlijke rijkdommen. Tonnen zilver verdwenen naar Spanje, maar ook na de onafhankelijkheid werd Bolivia verder leeggeroofd door buitenlandse bedrijven. Door de uitbating van het lithium in eigen handen te houden hoopt Bolivia zelf van de opbrengsten te profiteren en ervoor te zorgen dat de lithiumprijs democratisch blijft.

Bolivia heeft echter geen ervaring met de lithium-winning, en niet iedereen is ervan overtuigd dat het land dit project tot een goed einde kan brengen.

reageer

10 reacties

  • door Leo op zondag 19 december 2010

    Heel mooie film, verhelderend genuanceerd en interessant! Komt er ook een Spaanse versie voor de Boliviaanse vrienden?

  • door svdl op zondag 19 december 2010

    Ik heb ergens wel de verwachting dat eventuele interne spanningen in het land rond de ontginning wel opgelost raken (intern),... waar ik eerder wel een vraag bij heb is hoe Bolivië de druk gaat kunnen weerstaan indien de 3 andere mondiale Lithium multinationals met hun technologische voorsprong de druk op Bolvië gaan opdrijven door de prijs enorm te drukken. Kan Bolivïe dan nog wel uit de kosten komen. Hoe zijn ze daar op voorbereid? Ik hoop ergens dat China een partner kan zijn in dit verhaal en een prijs/marktgerichte logica op zo euvel moment zou kunnen doorbreken door bvb Bolivië zowiso als bevoorechte partner voor Lithium te beschouwen, ondanks de prijsdruk van de andere multiantionals... Ook hoop ik dat de CIA en het IMF weggehouden kunnen worden... want die mannen zullen overal zout in de wonden proberen te strooien. Dat zou eventueel interene geschillen kunnen opkloppen met alle gevolgen vandien. In elk geval wens ik de Bolvianen alle geluk toe en hoop ik van harte dat hun project slaagt en uitbreidt... Ik denk dat fierheid en trots dan op zijn plaats zullen zijn! Ik hoop ook dat de bevolking van Uyuni en Potosi (alsook de rest van Bolivia) hierdoor in heel korte tijd een enorme boost zou kunnen krijgen in hun infrastructuur, onderwijs, transport, gezondheidszorg, inkomen en ontspanning. Good luck Bolivia!

    ps. Alle ingenieurs scheikunde op stage naar Uyuni :)

    • door raf op maandag 20 december 2010

      ... daar ligt inderdaad het kalf gebonden. Zéér pertinente vraag, beste svdl ! We komen er zeker in volgende artikels op terug. In de reportage voor Mo* hebben we er maar eventjes aan kunnen raken. Maar nu toch al de eerste basisinformatie. De toestand is, in een notedop, als volgt. Vier ondernemingen beheersen de lithium-productie. Het zijn SQM, Chemetall/Rockwood, FMC en Talison. De eerste drie halen lithium uit de pekel van zoutmeren in Chili en Argentinië, Talison haalt lithium uit ertsen in een mijn in Australië. SQM is de onbetwiste Nummer-1. Die firma is in handen van Chileens kapitaal en van Potash-Corp uit Canada. Potash-Corp is op zijn beurt de onbetwiste Nummer-1 van de kali-productie (van kali wordt kunstmest gemaakt) en domineert die markt dankzij een echt verkoopskartel. Rockwood is een Amerikaanse multinational. FMC is de opvolger van de Lithium Corporation of America (destijds door de Boliviaanse bevolking verjaagd) of liever: FMC heeft LithCo opgeslorpt. SQM heeft eerder al aangetoond dat het de macht heeft om nieuwkomers uit de sector kan houden. En een jaar geleden kondigde SQM aan de prijs van zijn lithium met 20% te verminderen vanaf 1 januari 2010. Een kleine beginnende firma, die nog al haar investeringen enz moet afschrijven, kan daar niet tegen opboksen. Dus draait zo'n debutant (langer dan gepland) met verlies en stopt hij ermee of gaat op de fles. Ik beschouw Bolivië ook als een debutant. Bolivië weet verdomd goed dat het naast SQM en FMC zal moeten gaan staan. Maar het land wil het voorzichtig aanpakken. In feite zal het lithium-project van Bolivië rendabel moeten worden door naast lithium ook kali te produceren uit de Salar de Uyuni. De prijs van kali is veel lager maar Bolivië kan er veel grotere volumes van produceren. Bolivië mikt daarvoor op de regionale markt, namelijk de naaste buren in Brazilië en verder op Colombia en Venezuela. SQM, de grootste lithium-producent, maakt ook zijn grootste omzet met kali (of potassium).

      PS. svdl, ik meen te begrijpen dat jij scheikundig ingenieur bent ? Je oproep om naar Bolivië op stage te gaan, zal ginds zéér goed worden ontvangen; ze hebben er technische assistentie nodig. Ik kan je in contact brengen met de mensen ginds en ook bvb met Belgische geologen die in Bolivië hebben gewerkt. gr, raf.custers@gmail.com

  • door Francine Mestrum op maandag 20 december 2010

    En is lithium-ontginning ook 'leven in harmonie met de natuur' zoals de inheemse president het overal bepleit?

    • door raf op maandag 20 december 2010

      Het lithium-project wordt ontwikkeld in harmonie met de bevolking van de provincies Uyuni en Lipez. Die vraagt om de ontginning, nu er een regering is die zij ondersteunt en waarvan ze via haar lokale organisaties (oa de boerenvakbond) deel van uitmaakt. Terwijl de bevolking vroeger de ontginning heeft tegengehouden, omdat ze door een Amerikaanse multinational zou gebeuren. De projectleiders weten dat de lithium-ontginning het toerisme naar de Salar de Uyuni niet in de weg mag staan. Toerisme is nu de belangrijkste bron van inkomsten voor de streek. De schaal van het project blijft voorlopig beperkt tot een tiental hectaren op de zoutkorst van het meer (dat met een oppervlakte van 10.000 km2 één van de grootste zoutmeren ter wereld is). Ik zeg wel : de schaal blijft voorlopig beperkt; ik zal de projectleiders daarover verder ondervragen. Want het kan inderdaad niet dat zij (met de president als woordvoerder) harmonie met Moeder Aarde verkondigen maar dat motto in de praktijk aan hun laars zouden lappen. De meest kritische Boliviaanse indigenos-leiders (in de reportage komt er één aan het woord) staan principieel op het respect voor Moeder Aarde, maar eisen in de praktijk vooral dat ze zo nauw mogelijk bij het project betrokken zouden worden.

  • door Francine Mestrum op maandag 20 december 2010

    Ik ben het volledig met je eens Raf, maar vind Morales zelf daar niet al te coherent in, net zomin als met de olie- en gaswinning. Het lijkt me evident dat een land als Bolivië deze exportinkomsten nodig heeft, maar tegelijk die 'harmonie met de natuur' verdedigen?

  • door Speertje op dinsdag 21 december 2010

    Het idee en de concretisering van rechten voor de natuur is belangrijk en waarschijnlijk onontbeerlijk voor een toekomstige ecologisch stabiele samenleving. De weg daarheen begint hoe dan ook op straffe van zelfvernietiging bij een welbegrepen zelfbeperking van de menselijke behoeftenspiraal en actieradius.

    Levend in het rijke westen hebben wij vooralsnog makkelijk praten. Nochtans zou het wenselijk zijn dat de nog niet (over)geïndustrialiseerde landen een ander pad zouden volgen dan wat de voormalige kolonistators en vandaag de verschroeiend opkomende industriegiganten als China en Brazilië hebben gekozen. De globale industriële megamachine vreet in snel tempo de nog resterende hulpbronnen en nog functionerende ecosystemen weg. Het verder uitverkopen van de inlandse (bodem)rijkdommen kan moeilijk als een alternatief voor de globale vernietingsmachine beschouwd worden. Het model van de exportgeleide groei op geglobaliseerde markt is een economische en ecologische contradictie. Ik zou graag aannemen dat Bolivia niet de bedoeling heeft afhankelijk te worden van het laptopgebruik en de op zich problematische en nog zeer hypothetische massaconsumptie van electrische wagens in de industrielanden, China incluis.

    • door raf op dinsdag 21 december 2010

      ... en niet in 1-2-3 in een reactie af te haspelen. Ik las zopas nog over Liberia waar ze een nieuwe mijnpolitiek hebben aangenomen. De tekst begint met de stelling dat de natuurlijke (bodem)rijkdommen eindig zijn en dat, als ze worden uitgebaat, dat verstandig moet gebeuren en met het belang van latere generaties voor ogen. Klinkt goed. Maar heeft Liberia de handen vrij om te bepalen en te doen wat het denkt dat het best voor het land is ? Hebt ge daar politieke bestuurders die durven ingaan tegen de druk van de multinationals en de Westerse economische blokken ? Zulke landen staan onder enorme druk van multinationals die alleen maar zo snel mogelijk zoveel mogelijk uit de grond willen halen omdat daar vraag naar is. Als individu minder ik mijn consumptie heel bewust op allerlei vlakken, omdat ik veel brol niet nodig heb en er niet tegen kan dat mij een decadente koopzucht wordt opgedrongen. Maar als het over landen gaat, kan ik alleen maar hopen dat ze verstandige afwegingen kunnen en mogen maken tussen de behoeften van hun bevolking en de beperkingen van de natuur.

  • door Speertje op dinsdag 21 december 2010

    Gefeliciteerd met je puike achtergrondinformatie en poging tot kritische en evenwichtige commentaar.

  • door raf op dinsdag 11 september 2012

    Ce film est disponible en trois versions (Neerlandais, Français, Espagnol) sur DVD.

Lees alle reacties