Advertentie
Volgens Stanley Greene zou je maximum acht jaar oorlogsfotograaf mogen zijn. Als je het langer doet, brand je op van binnenuit op of word je doodgeschoten. De prijs die je betaalt, is groot. Je krijgt een posttraumatisch stresssyndroom en zoekt uitwegen in alcohol en drugs.
Black Passport begint positief met een jonge man die als au pair in 1986 met een Leica en twee muziekcassettes naar Parijs trekt waarna hij start als modefotograaf.
Enkele jaren later wordt hij tijdens een reis naar Mauritanië door Toearegs naar een vluchtelingenkamp meegenomen en gedwongen de lijken en de miserie te fotograferen.
De tentoonstelling is eenvoudig opgezet. Drie zalen met in elke zaal enkele foto’s aan de muur en een projector.
Het geprojecteerde beeld op de foto is een opname in het Witte Huis in Moskou tijdens de Russische institutionele crisis van 1993. Aleksandr Roetskoj onderhandelt aan de telefoon. Met deze foto won Stanley Greene de derde prijs in ‘Mensen in het nieuws’ van de Worldpress Photo-wedstrijd.
Voor mij was het de eerste keer dat ik van Stanley Greene hoorde. Verbaasd vernam ik dat die foto met een Leica M-meetzoekercamera genomen was.
Zelf was ik eind jaren zestig van een geërfde vooroorlogse Contax overgeschakeld op een moderne reflexcamera. Het leek een goede beslissing. Nu viel een fotograaf met een ouderwetse Leica in de prijzen.
Waarom koos Greene de Leica als werktuig? De kleine Leica dwingt je (bijna) om van heel dichtbij te fotograferen. Zo stel je je kwetsbaar op met als resultaat dat je door je directe omgeving niet meer als een gevaar gezien wordt en men je aanwezigheid vergeet.
Technisch is het toestel Spartaans en degelijk. No-nonsens, afstand, sluitertijd en diafragma zijn de enige instellingen. Vergelijk dit met het handboek dat bij een digitale reflex hoort en je begrijpt wie er het meeste tijd heeft voor zijn omgeving.
Greene is mettertijd niet gevoelloos geworden. Poëtische polaroids tonen een gevoelig man die geniet van eenvoudige zaken en zijn relatie(s). Alleen zijn er steeds weer die oorlogen en hoewel hij weet dat het zijn relatie kapot maakt, vertrekt hij dwangmatig steeds weer.
Black Passport gaat over de gevolgen van oorlogsfotografie op Greene zelf en op zijn relaties.
Greene verkiest analoog boven digitaal, zwart/wit boven kleur en is blij met de Getty Grant die hij in 2011 heeft ontvangen zodat hij voldoende budget heeft, een project over elektronisch afval in zwart/wit op film te fotografen. (2)
Twee van de drie projectoren zijn klassieke diaprojectoren. Het gebruik van dia’s verwijst naar Greenes analoge en no-nonsens voorkeur.
Beelden manipuleren is van alle fototijden. Een van Greenes pro-analoog argumenten is, dat digitaal zo eenvoudig te vervalsen is. Hij herinnert zich de Afghaanse luchten als grijs, terwijl hij foto’s van collega’s ziet met goddelijke Afghaanse luchten. Volgens hem wordt er veel te veel ge-Photoshop-t en zaken toegevoegd of weggeveegd. (1)
Greene fotografeert ook digitaal met een Leica M9 en Nikon D3s. Hij begrijpt dat er deadlines zijn. Als er wat meer tijd is, verkiest hij analoog. Zwart/wit wil hij alleen nog analoog doen. (2)
Analoog werken heeft onder andere het voordeel dat je niet kan kijken of je foto gelukt is. Je moet scherp blijven. Het verbaast Greene dat er nog geen (goede) oorlogsfotografen gedood zijn omdat ze meer aandacht hadden voor het schermpje achterop hun camera dan voor hun omgeving. (1)
Black Passport geeft een intrigerende kijk op oorlogsfotografie en op de leefwereld van Stanley Greene. De foto’s op zich lonen de moeite, maar de samenwerking met Teun van der Heijden hebben het boek en de tentoonstelling op een niveau hoger getild.
Advertentie
