In Steenokkerzeel betoogden 160 mensen aan het gesloten asielcentrum. De politie verwachtte naar eigen zeggen 2000 betogers en was daarom massaal uitgerukt. De aanwezigheid en aanpak van een oproerkorps uit Antwerpen deed de betoging ontaarden in geweld.
De CRER (Coordination contre les Rafles, les Expulsions et pour la Regularisation) organiseerde op zondag 26 september een betoging aan het gesloten asielcentrum Steenokkerzeel 127bis. Het is niet de eerste keer dat de vrijwilligersorganisatie een dergelijke activiteit organiseert. In maart was er "faites de la musique, pas des centres fermés" en in mei "faites du vélo, pas des centres fermés". Ook deze keer vertrok een groep fietsers op het Schumanplein in Brussel naar Steenokkerzeel.
De betoging vond niet toevallig op die dag plaats. Van 25 september tot 3 oktober is er in Brussel het No Border Camp, een actiekamp voor mensen zonder papieren. De deelnemers werden uitgenodigd om mee te komen betogen. Naast de 13 fietsers van de CRER (een lage opkomst door het slechte weer), vertrokken zo'n 150 betogers naar Steenokkerzeel. De meesten namen de trein.
De fietstocht verliep vlot. Omstreeks 13u15 arriveerden de 13 fietsers aan het station van Nossegem. Daar wachtte hen een verrassing: meer dan 100 politie-agenten met combi's, honden, paarden en zelfs een helikopter wachtten hen op. Ze werden gefouilleerd, gefotografeerd en hun identiteitsgegevens werden genoteerd.
Oscar Flores van de CRER: “Ik denk dat de politie vandaag wil uitpakken met hun capaciteit en ons wil afschrikken. Als jullie willen betogen, zullen wij er zijn om jullie te controleren en lastig te vallen, lijkt de redenering. Ik zie geen andere verklaring voor de massale politie-aanwezigheid. Want wij zijn niet talrijk, terwijl zij hier met 100, misschien zelfs 150 agenten zijn. Met voertuigen, een helikopter. En dat voor een klein aantal betogers. Ronduit disproportioneel!”
Op het zelfde moment verzamelden de andere betogers in het Noordstation in Brussel. Ook zij werden meteen verwelkomd en begeleid door een massaal uitgerukte politiemacht:
“We zijn vertrokken in het treinstation Brussel-Noord. Er was daar al heel veel politie. Toen we hen vroegen waarom ze zo massaal aanwezig waren, antwoordden ze dat ze op hun hoede waren voor de acties van het No Border Camp. Politiemensen zijn vervolgens samen met ons mee op de trein gestapt", zegt Mieke.
Bij aankomst in het station van Nossegem, werd iedereen gefouilleerd en werden identiteitsgegevens genoteerd. Een deel van de betogers weigerde mee te werken. Na een halfuur geklemd te zitten op de trap tussen de politie-agenten op het perron en de agenten aan de uitgang, stemden ze ermee in gefouilleerd te worden.
De pers wilde graag beelden van het hele gebeuren. Aanvankelijk liet mevrouw Truyens, de agente die de politie-operatie leidde, de journalisten vrij in hun werk. Tot plots agenten van de "politie Antwerpen" zich rondom het gebeuren opstelden en de journalisten de toegang weigerden.
Olivier: “Ik wil voor de RTBF wat geluid en beelden opnemen van de betogers die uit de trein stappen, maar de politie laat me niet door. Ongehoord, want ik ben een geaccrediteerde journalist met perskaart”.
Wanneer iedereen het station eindelijk uit is, wandelen de 160 betogers naar het gesloten centrum. Daar uiten ze luidkeels hun ongenoegen met slogans zoals "Nous sommes des enfants d'immigrés, premier, deuxième, troisième génération”, “no borders, no nations, stop deportations” en “El pueblo unido, jamás será vencido”.
Enkele betogers lichten toe waarom ze in Steenokkerzeel zijn:
“De mensen die hier opgesloten zitten hebben geen enkel misdrijf begaan. Bovendien lossen gesloten instellingen het migratieprobleem niet op. We eisen de sluiting van Steenokkerzeel 127bis en de stopzetting van de bouw van het nieuwe centrum Steenokkerzeel 127ter”, zegt Bernard.
“We willen onze solidariteit betuigen met de asielzoekers in het gesloten centrum. We pikken het niet dat mensen zomaar worden van hun vrijheid worden beroofd omdat ze geen papieren hebben. In onze samenleving belandt wie anders is, achter de tralies. Zo is er voor iedereen die afwijkt van de norm een gevangenis. Een gesloten asielcentrum is een gevangenis voor wie niet in de categorie Belg past”, zegt een betoger die anoniem wenst te blijven.
"Er worden in België en Europa steeds meer nieuwe gesloten instellingen gebouwd. Betogingen en acties willen deze problematiek in de aandacht brengen. Er zullen echter nog veel mobilisaties nodig zijn om gesloten asielcentra uit onze samenleving te bannen”, zegt Sara.
Clemence Obaika Ohiowere is al sinds 27 juli opgesloten in Steenokkerzeel 127bis. Hij beleefde de betoging vanuit zijn cel. In een telefonisch interview vertelde hij:
"We wisten dat er acties of betogingen op komst waren. Vorige week werd een deel van de gevangenen overgeplaatst naar gesloten centra in Brugge, Vottem (Luik) en Merksplas. Op die manier willen ze vermijden dat er tijdens een betoging binnen een opstand uitbreekt."
Wanneer enkele betogers kabaal maken voor de ingang van het centrum, grijpt de politie in. Agenten van de lokale politie komen daarop klem te zitten tussen de poort en de betogers. Een politiepet wordt afgepakt en slingert door de lucht. Op dat moment beslist de cavalerie in actie te treden. Enkele betogers worden opgepakt.
Eens de gemoederen terug bedaard zijn, beslissen de betogers ook de bewoners van de andere vleugel van het centrum te groeten. Politiehoofd Truyens wil hier echter niet van weten en vindt dat het welletjes is geweest. Ze weet de betogers te overtuigen naar het station terug te wandelen met de belofte dat de opgepakte betogers zouden worden vrijgelaten.
Op de terugweg naar het station loopt de situatie echter uit de hand. De cavalerie jaagt de betogers op en het waterkanon stelt zich achter de groep op. Bovendien vormen de zwaarbewapende agenten van politie Antwerpen een haag aan de zijkanten van de weg. Nadat de ruiters chargeren en voor paniek bij de betogers zorgen, gaan de Antwerpse agenten over tot het willekeurig arresteren van betogers.
Eén geval zorgt voor veel ophef en ontstemming bij de betogers die de feiten zagen:
“De politie is ons op een zeer agressieve manier aan het escorteren naar het station. Een van onze medebetogers is zonet uit de groep gehaald, achter een muur geduwd en door een politieagent met een matrak geslagen op een ontzettend agressieve manier. Die agent is al 10 minuten aan het rondlopen met een wondje aan zijn oor dat hij niet afkuist zodat de media goed kunnen zien dat hij bebloed is. Als vergelding pikt hij iemand uit de massa en slaat er op. Ik ben totaal verafschuwd. Het is echt crimineel", zegt Sara.
Aan het station aangekomen, kan ik een gesprek aanknopen met commissaris Joeri Vanbelle. Hij geeft mee dat de politie massaal was uitgerukt en versterkingen in Antwerpen was gaan halen omdat ze zich voorbereid hadden op 2000 betogers.
De samenwerking tussen de lokale politie en de oproerpolitie uit Antwerpen verliep allerminst vlot, merkten ook meerdere betogers op:
“Ik heb even met één van de agenten van de lokale politie aan het gesloten centrum staan praten en die zei me dat hij het ook niet eens was met wat hier gebeurt, dat mensen hier zomaar opgesloten zitten."
"Een vrouw onderbrak ons gesprek. Ze zei dat ze naar huis wilde, maar niet door de politieblokkade van zwaarbewapende agenten mocht. De lokale politieagent ging naar de oproerpolitie toe om te vragen waarom de vrouw niet naar huis mocht gaan. Hij kwam terug met een verbolgen gezicht en moest haar teleurstellen."
"Ik vermoed dat er een coördinatieprobleem is tussen de politie van hier en de zwaar uitgeruste politiemensen die blijken van Antwerpen te zijn”, zegt Valentine.
Ook Andy stelde zich vragen bij de aanwezigheid van het Antwerpse korps:
“Wat ik hier vooral vastgesteld heb, is dat de lokale politie het redelijk gewoon is om met die zaken om te gaan. Met die mensen valt makkelijker te spreken dan met een ander korps dat hier aanwezig zijn, een korps uit Antwerpen. Die zijn heel wat agressiever. Ze hebben een aantal mensen uit de betoging gehaald. En je voelt dat ze er meer op uit zijn te provoceren in plaats van de gemoederen te bedaren. We hebben verschillende keren gezien dat de gemoederen opgehitst werden. Niet door de mensen die hier zijn komen betogen, maar door enkele zeer agressieve politieagenten."
"Je kunt ze ook moeilijk identificeren. Ze hebben geen nummer of naamkaartje. Dit gebrek aan openbaarheid is niet democratisch. Als er dan iets gebeurt, zoals vandaag, bij wie kan je dan klacht indienen?"
