Open Monumentendag 2010: de steenbakkerijsites in Boom

BOOM - Het centrale thema voor de 22ste editie van de Open Monumentendag was 'De vier elementen: aarde, vuur, lucht en water'.

In de steenbakkerijsites Frateur en EMABB zijn deze vier elementen zeker vertegenwoordigd. Deze twee sites behoren tot de weinige en stille getuigen van een baksteenindustrie in de Rupelstreek die ooit 153 bedrijven telde die tezamen 6.000 arbeiders werk boden, kinderen niet meegerekend!

Tot aan de Tweede Wereldoorlog was kinderarbeid immers nooit ver weg.

Steenbakkerijsite Frateur/vzw 't Geleeg
De steenbakkerijsite Frateur wordt beheerd door de vzw 't Geleeg en is een industrieel-archeologisch complex dat getuigt van de eertijds prominente steennijverheid in de Rupelstreek. Het omvat een Hoffmann ringoven, klampovens, droogloodsen, een machinehal, een werktuigenloods, een paardenstal en een meesterwoning. De nadruk ligt op het productieproces van bakstenen, pannen en tegels. De site is deels in restauratie.

Een ringoven (van Friedrich Hoffman)
.
Het was een continu-oven waarvoor hij (FH) in 1858 het patent verkreeg. Deze ringoven bestaat uit een twaalftal ovenkamers die cirkelvormig opgesteld stonden, het vuur “wandelde” rond door de verschillende kamers. Een mooi beeld van een locatie waar decennia lang slavenarbeid werd verricht door “inzetters” en “uitzetters” die door de zware arbeid het slechts een halve dag konden volhouden

Moeders namen, van ’s morgens vroeg (heel vroeg) tot ’s avonds laat (heel laat) , hun kinderen mee naar de steenbakkerij. Vanaf 8 jaar werden ze trouwers ingezet als “afdragertjes” dat was het uitvormen van de stenen die door de steenmaker (meestal de vader) gevormd was.

Minister Bourgeois Vlaams minister van Onroerend Erfgoed, bezoekt de Steenbakkerijsites.

Steenbakkerijsite Lauwers/vzw EMABB
De EMABB-site is een deel van de vroegere steenbakkerij Novobric en behoort tot het beschermde dorpsgezicht Noeveren. Novobric werd begin 1981 overgenomen door de steenbakkerij Gebroeders Lauwers. De site omvat een ringoven uit 1925 met aanleunende luifels en bijbehorende schouw, een schrijnwerkerij met een onderbouw van versteend vakwerk en uitstekende moerbalken. Tot het geheel behoort ook een reeks 19de-eeuwse arbeidershuizen. De restauratie, vooral met vrijwilligers, vordert gestaag.