Reeds acht jaar is DeWereldMorgen.be de alternatieve en kritische stem in de Vlaamse media.

Wij zijn volledig gratis en reclamevrij.

Maar dat kan enkel via uw steun.

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

Het ideologische vacuüm van een bepaald soort wetenschapsfilosofie

woensdag 21 december 2011
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.

Heel wat wetenschapsfilosofen gaan de laatste tijd graag de strijd aan met wat zij het ondeugdelijke denken noemen (de filosofie van Slavoj Žižek, ‘de psychoanalyse’, etc.). Dat zij zich kritisch opstellen ten aanzien van ideeën en theorieën waarin zij zich niet kunnen vinden, is natuurlijk een goede zaak. De manier waarop is wel erg problematisch. In tegenstelling tot wat wordt beweerd, sturen zij niet aan op een debat ‘dat ten gronde gevoerd moet worden’ maar wel op een tribunaal waarbij zij beslissen wat het onderwerp is, volgens welke procedure de aanklacht wordt behandeld, en wie er in de jury of in de beklaagdenbank zit. Wie hiertegen protesteert, het als een provocatie ziet of kanttekeningen wil maken, wordt aan de kant gezet als ruziemaker, ordeverstoorder of zelfs als geweldenaar.


Wat echter buiten beeld blijft en echt verontrustend is: er zitten heel wat ideologische patstellingen achter deze wetenschapsfilosofische strafredes en dat maakt ze tot een gevaar voor elk kritisch en geëngageerd denken. Men doet immers alsof men objectief met wetenschap bezig is. Ideologie zou hier dus helemaal niet aan de orde zijn. Maar door dit geveinsd vacuüm zet men net de deur wagenwijd open voor heel wat ideologische implicaties en bedenkelijke manoeuvres. Het vacuüm waarin de wetenschapsfilosoof pretendeert te kunnen denken is net door de ontkenning van elke ideologie uitermate ideologisch. Enkele voorbeelden.

Wetenschap vs. literatuur

Filosofie is wetenschappen noch literatuur. Desondanks zijn er heel wat wetenschapsfilosofen die maar al te graag een opdeling maken tussen twee richtingen in de filosofie (cf. het ‘laatste woord’ van Joël De Ceulaer in het ‘debat’ over psychoanalyse in DS,17 dec). (1) Er is de filosofie die naar literatuur neigt. Die moet men met enige tolerantie wat vrij spel gunnen in hun creatief gebruik van de taal omdat het in wezen eigenlijk toch om fantasie en dus niet zozeer om iets feitelijk zou gaan. (2) Er is de filosofie die aansluiting zoekt bij de wetenschappen: streng en rechtvaardig, met de rationele deugden hoog in het vaandel, en met bekommernis om het welzijn van de bevolking. Want het gaat tenslotte om een strijd tegen gevaarlijke volksverlakkerij.

Je hoeft geen filosoof te zijn om te begrijpen dat deze opdeling erg ideologisch geladen is. In de keuze tussen ‘entertainment’ en ‘wetenschappelijkheid’ is het immers duidelijk dat alleen het tweede kamp aanspraak mag maken op de waarheid. De eerste soort filosofie is daarentegen een anachronisme dat spoedig in de plooien van de ideeëngeschiedenis zal verdwijnen. Die hoort niet langer thuis in het opgedrongen wereldbeeld waarin ‘denken’ wetenschap is, of pseudowetenschap. In afwachting van, kan men die filosofie alvast onderbrengen bij het departement literatuur. Zo wil men dus doen geloven dat het echte, relevante en actuele werk weggelegd is voor de filosoof die naar het voorbeeld van de wetenschap een strenge methodologie hanteert en nadenkt over wat wetenschap volgens hem wel en niet is.

Nochtans wordt wetenschapsfilosofie niet plotsklaps ‘wetenschap’ omdat men het over de wetenschappen heeft. Het is en blijft filosofie, hoe graag men het misschien ook anders zou willen. Het dikwijls kaduke geredeneer met het gezonde verstand, zoals dat op menig departement wetenschapsfilosofie vlijtig gebezigd wordt vanuit de zetel, ver weg van de praktijk van de wetenschappen, toont ons bovendien dat wetenschapsfilosofie dikwijls te weinig filosofie en dus pseudofilosofie is: men vergeet doorgaans zijn vooronderstellingen te bevragen, men negeert ideologische en politieke implicaties, men geeft geen of te weinig aandacht aan het mens- en wereldbeeld van waaruit men denkt, men spreekt in het luchtledige omdat men weigert na te denken ‘in naam waarvan’ men spreekt. Men spreekt in naam van, euh… de wetenschap. De echte wetenschappers daarentegen, kijken daar dikwijls raar van op. Die gekke filosofen toch… .

Op heel wat toonaangevende universiteiten in de V.S. is er overigens iets gelijkaardigs aan de gang. Daar wordt de continentale wijsbegeerte – Hegel, Nietzsche, Derrida, Deleuze, etc. – nu al tot de vakgroep geschiedenis van de wijsbegeerte gerekend. Op de vakgroep ‘philosophy’ komt dan alleen nog analytische (of Angelsaksische) filosofie, logica en wetenschapsfilosofie aan bod. Het actuele en kritische gehalte van de continentale filosofie wordt daardoor misschien onbedoeld (?) maar wel heel vakkundig monddood gemaakt.

U.S.A Import

Ook in België, of toch in Gent, gaat het helaas die richting uit. Het Amerikaans model geldt als voorbeeld en zet de norm. Men wil immers ‘internationaliseren’ omdat men moet academiseren, wat dikwijls verward wordt met imiteren van wat er in het buitenland gebeurt op lokaal niveau, zonder internationaal ook echt mee te tellen. De opleiding wijsbegeerte aan de UGent richt zich alleszins op alles wat enigszins als wetenschap verkocht kan worden, zelfs op gevulgariseerde evolutietheorie, behalve op wat doorgaans ‘wijsbegeerte’ heet. De afwijzing van heel wat filosofen op basis van leesbaarheid, subversiviteit of formalisme heeft helaas tot gevolg dat een hele generatie studenten niet alleen een introductie tot cruciale denkers wordt ontzegd, maar dat hen dit zelf wordt afgeraden!

Als voorbeeld: een recent verschenen en erg leerrijke reader samengesteld door Jon Simons (2011, Edingburgh University Press) From Agamben to Žižek. Contemporary Critical Thinkers, bespreekt een reeks filosofen die tot de belangrijkste kritische geesten van de jaren 1990 behoren: Giorgo Agamben, Alain Badiou, Zygmunt Bauman, Homi K. Bhabha, Judith Butler, Cornelius Castoriadis, Green Critical Theorists, Donna J. Haraway, Ernesto Laclau en Chantal Mouffe, Bruno Latour, Antonio Negri, Jacques Rancière, Gayatri Chakravorty Spivak, Paul Virilio en Slavoj Žižek. Als één van deze auteurs al aan bod komt in de vakgroep wijsbegeerte aan de UGent – sla er de vakinhouden van pakweg de laatste 15 jaar op na - dan is dat eerder een marginaal verschijnsel. Of het komt zijdelings aan bod als voorbeeld van intellectuele clownerie. Niet alleen blijft de geschiedenis van de filosofie sinds Hegel dus onbehandeld, maar ook de hedendaagse filosofische traditie die daarop volgt. Dit is niet alleen ‘een regelrechte schande’ om een geliefkoosde uitdrukking van Vermeersch te gebruiken. Dit heeft ook verregaande politieke gevolgen. Van studenten filosofie mag je immers verwachten dat ze in de eerste plaats een kritisch bewustzijn aangeleerd krijgen in politiek en maatschappelijk opzicht, en zeker niet alleen ten aanzien van eventuele pseudowetenschappelijkheid van theoretische of filosofische visies.


Samengevat, door te doen alsof men als wetenschapsfilosoof niet met ideologie bezig is - want men heeft het over waardevrije wetenschap - ontkent men niet alleen het ideologische krachtenveld dat onder het eigen discours werkzaam is. Tegelijk creëert men in de opleidingen een vacuüm waardoor heel wat politieke en kritische filosofen niet aan bod kunnen komen, vanwege ‘rationele ondeugdelijkheid’. In het besef dat onze wereld de volgende eeuw cruciale transities en ongekende impasses zal meemaken op ecologisch, economisch en sociaal vlak, is het gewoonweg intellectueel immoreel om een jonge generatie filosofen niet de opleiding te geven waar zij nood aan hebben. In Gent denkt men liever zelf, met alle gevolgen van dien. Om terug te keren naar de Science wars zoals die heden ten dage in de media wordt gevoerd: de vakgroep wijsbegeerte aan de UGent heeft dus een probleem, eerder dan de vakgroep psychoanalyse (spiegeltje,…).

Disclaimer: er is gelukkig nog een andere soort wetenschapsfilosofen (aan het centrum voor Logica en wetenschapsfilosofie van de UGent werken minstens 10 postdocs en 10 professoren) maar die blijven in deze discussie, die toch over de legitimiteit van hun vakgebied gaat en vooral over hoe sommigen van hun collega’s er mee omgaan, opvallend stil.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

22 reacties

  • door Marc De Kesel op woensdag 21 december 2011

    Ik kan die nuchtere schets van de stand van zaken aan de Gentse filosofiefaculteit helaas alleen onderschrijven. De Gentse student filosofie krijgt geen opleiding in de discipline met die naam. Onlangs kwam mij een schrijven van iemand onder ogen die daarom voorstelde de naam van de facullteit helemaal te wijzigen in iets dat in niets nog aan filosofie doet denken. Ook dat voorstel kon ik alleen maar onderschrijven. Hopelijk doet de vakgroep in Gent dit. En neemt iemand die de filosofie genegen is het initiatief een geheel nieuwe faculteit met die naam op te richten. De staf van die nieuwe faculteit is zo ingevuld, want in de andere faculteiten en instellingen in Gent lopen genoeg mensen rond die wel van filosofie de nodige kaas gegeten hebben. Eens die beide faculteiten geïnstalleerd kunnen ze interdisciplinaire onderzoeksprojecten indienen en eindelijk eens de discussie voeren op een niveau waarop ze moet gevoerd worden.

    • door Maarten Van Dyck op woensdag 21 december 2011

      Met alle sympathie voor je bekommernis, Marc, maar Rob speelt in zijn tekst retorisch de bal terug naar mensen die hele vakgroepen in een eenvoudige beweging als verouderd aan de kant zetten, fair enough. Hij signaleert met zijn (cijfermatig ook lichtjes overdreven) disclaimer op het eind echter ook dat hij eigenlijk maar een deel van de vakgroep belicht. Als je dan stelt: "de Gentse student filosofie krijgt geen opleiding in de discipline met die naam" - waarop baseer je jezelf daarvoor? Wat wordt er zoal in de verschillende vakken gedoceerd? Enig idee? Of is het zo dat enkel wie het luidste roept opgemerkt dient te worden?

  • door Robrecht Vanderbeeken op woensdag 21 december 2011

    Beste Maarten,

    Afgaande op de lijst van 'present members' en 'associate members' kom ik bij 10/10 uit. De doctorandi telde ik niet mee. De 'former members' heb ik terzijde gelaten. Misschien is de site aan een update toe, kan zijn: http://logica.ugent.be/centrum/

    Inzake uw reactie op Marc: helaas, er is toch een groot probleem waardoor de legitimiteit van de vakgroep op het spel staat. De suggestie om de naam aan te passen is niet uit de lucht gegrepen. Ofwel past men het zap-beleid en de vakinhouden aan, ofwel de naam. Hoeveel zap-leden telt de vakgroep met een expertise in de continentale filosofie bijvoorbeeld? Niemand. Hoeveel proffen logica en wetenschapsfilosofie zijn er? Die discussie is u niet onbekend.

    In het verleden kwam er een student naar mij die een thesis over Nietzsche wou maken. Die moest ik doorsturen naar Benjamin Biebuyck, vakgroep Duits. Een andere erg intelligente student wou een thesis maken over Hegel. Toch geen randfiguur in de filosofie. Die heb ik helaas naar een andere universiteit moeten sturen. Ik denk dat Marc terecht het volgende opmerkt: als je de naam wijsbegeerte draagt, mag dat geen lege/halfvolle doos zijn. Je mag die naam zeker niet 'bezetten' zodat studenten misleid worden, en merken dat al die namen waarvan ze dachten dat dat filosofie was, en waar ze overal zoveel over hoorden, niet of amper in hun opleiding voorkomen.

    • door Maarten Van Dyck op woensdag 21 december 2011

      Uiteraard meen ik niet dat we in Gent de ideale filosofische opleiding aanbieden. Verre van. Maar enige nuance is op z'n plaats. Voor alle duidelijkheid: er is één voltijdse prof logica en één in wetenschapsfilosofie. Niet meer dan aan een gemiddelde andere universiteit. (Op de site staan er nog twee deeltijdse voor logica bij, maar dat is een tijdelijke oplossing voor een redelijk technisch verhaal dat op zich niet ter zake doet, maar dat op geen enkele manier het reële gewicht van logica verhoogt.) Uiteraard leggen verschillende opleidingen verschillende zwaartepunten, maar het is een mythe dat in Gent alles rond wetenschap zou draaien (nog los van het feit dat je die relatie tot wetenschap op heel veel verschillende manieren filosofisch kunt inzetten - en dat, zoals je weet, de meer SKEPP-georiënteerde benadering ook in Gent in de minderheid is). Er is bovendien wel degelijk expertise in zogenaamd continentale filosofie, en dat komt ook op een serieuze (ttz zonder verdachtmakingen ed) aan bod in verschillende vakken - en waarschijnlijk in meer vakken dan jij vermoedt. Ik zou zelfs durven zeggen dat er op z'n minst evenveel aandacht is voor continentale als strikt genomen analytische filosofie. (Dat studenten wijsbegeerte een thesis maken bij iemand met de kwaliteiten van Benjamin Biebuyck is enkel positief, maar er zijn wel degelijk ook proffen in de vakgroep wijsbegeerte die over Nietzsche werken en publiceren, en anderen die in staat zouden zijn om een thesis daarover te begeleiden.) Het is niet omdat Zizek (bijv.) niet expliciet aan bod komt in de lessen (wat een meerwaarde zou zijn), dat je geen opleiding aanbiedt die studenten in staat stelt om daar op een interessante manier mee aan de slag te gaan. En zoals je weet, bedoel ik daar echt wel iets anders mee dan "kritisch" onderuit halen. De suggestie dat de opleiding in Gent de naam wijsbegeerte niet zou verdienen is onwaarschijnlijk tendentieus (en ik begrijp wel: ook zo bedoeld), en alles welbeschouwd niet enkel beledigend voor wie daar nu (en niet: vijf, tien of twintig jaar geleden) lesgeeft, maar ook voor wie daar nu afstudeert (en die dus op één of andere manier, en buiten hun wil om, mindere - of zelfs geen - filosofen zouden zijn). Ironisch genoeg kwam de flauwe aanval op Zizek trouwens van iemand met een Leuven/Tilburg affiliatie en iemand met een VUB doctoraat, maar is dit op één of andere manier een verhaal geworden dat zich volledig op Gent focust... Zoals ik al zei: ik denk graag mee verder na over hoe de opleiding beter te maken, en bij momenten wil ik ook wel eens dromen over de ideale vakgroep en opleiding (waarbinnen bijv. Marc De Kesel, om maar iemand niet toevallig te noemen, een plaats zou hebben). Suggereren dat de doos nu leeg of zelfs ook maar halfvol zou zijn gaat mij echter een flinke stap te ver. Dat kan enkel vanuit ofwel een op haar beurt serieus vernauwende visie op wat filosofie is en kan zijn, ofwel een onvoldoende vertrouwdheid met wat er echt gebeurt in de opleiding.

  • door Robrecht Vanderbeeken op woensdag 21 december 2011

    Beste Maarten, Het is begrijpelijk dat je wil nuanceren, maar het helpt niet om de problemen te minimaliseren. Ik was 2 jaar student en 6 jaar personeelslid aan uw vakgroep, dus ik denk wel dat ik de toestand enigszins ken. Ik herinner mij zelfs dat wij als collega's dezelfde bezorgdheid deelden. Hoor ik je zeggen dat er voldoende continentale filosofie aan bod komt aan uw vakgroep? Kan je mij even updaten wat de vakinhouden betreft: ik gaf een hogerop lijst namen van hedendaagse kritische filosofen, komen die ergens aan bod? Wie is dan de Nietzsche-specialist aan de vakgroep? Hegel? Kant? Frankfurter Schule? Bergson? Kierkegaard? Fichte? Schelling? Heidegger? Schopenhauer? Ja Wilfried, de bibliothecaris, dat klopt. Als ik mij niet vergis, geef jij geschiedenis van de wiskunde en de wetenschappen? Een streepje Foucault onderweg?

    Kortom: de student die in Gent als filosoof afstudeert, heeft hopelijk tussendoor heel wat zelfstudie gedaan. Er wordt die student bewust heel veel ontzegd en dat is in ideologisch opzicht een foute boel. Om een laatste voorbeeld te geven, want het wordt gênant, ik herinner mij momenten waarbij de boeken ter inzake kwamen. Alles wat Frans was, of iets dat te maken had met existentialisme, marxisme, hermeneutiek, structuralisme, fenomenologie, etc. werd eerst even meewarig en smalend bekeken en dan snel teruggestuurd naar de boekhandel. Ik herinner mij dat jij die reactie ook en terecht aanstootgevend vond.

    Het valt mij trouwens op dat je reageert op het in vraag stellen van de vakgroep wijsbegeerte, maar ik hoor je niets zeggen over de wetenschapsideologen, die volgens jou een minderheid zijn aan uw vakgroep. Wat vinden jij en al die andere leden van de vakgroep dan over de media-wash verpakt als wetenschapsfilosofie van de laatste weken?

    Ik wil niemand beledigen, het probleem is nu eenmaal wat het is, oplossingen zijn mogelijk.

    • door Maarten Van Dyck op donderdag 22 december 2011

      Kijk Rob, dat is net mijn punt: je hebt inderdaad vanalles meegemaakt waar je terecht veel vragen bij kunt stellen (en ook dan: de anekdote ivm boeken "ter inzage" betreft slechts één onderzoeksgroep binnen een grotere vakgroep - in die periode had je ook mensen zoals Willy Coolsaet, Karel Boullart, Ronald Commers en Gertrudis Van de Vijver); je gaat er echter nogal snel vanuit dat er niets verandert. Concreet: Nietzsche, Kant, Habermas, Hegel, Kierkegaard, Fichte, Schelling, Heidegger, Schopenhauer komen allemaal in verschillende mate (en soms echt wel diepgaand), maar absoluut met het nodige sérieux, aan bod in verschillende vakken (en naar ongeveer allemaal wordt wel degelijk ook actief onderzoek gedaan, door zap-ers en andere onderzoekers - voor zover je een scherpe lijn tussen onderwijs en onderzoek zou willen trekken). Daarnaast kan ik ook readers aanhalen met de meest vooraanstaande analytische filosofen van vandaag de dag waarvan zal blijken dat slechts een heel kleine minderheid behandeld wordt in de lessen in Gent, en dat kan je dan even spijtig vinden. Dat is wat mij betreft een bediscussieerbare maar verdedigbare keuze - in ieder geval niets dat een opleiding het recht op de naam wijsbegeerte zou ontzeggen. En je vergist je wel degelijk: ik geef voornamelijk kennisleer en metafysica (en slechts één vak, en dan nog enkel tijdelijk, wetenschapsgeschiedenis). In die vakken komen oa een aantal van de net genoemde namen aan bod (maar niet enkel daar, ook bij collega's), naast mensen zoals Latour, Rorty, Barnes & Bloor, Feyerabend ed. Met betrekking tot Focuault: een volledig master-vak - net iets meer dan een streepje onderweg. Ik heb bewust niets gezegd over die media-hetze van de afgelopen weken. Ik heb daar wel degelijk een opinie over, en misschien doe ik daar nog wel iets mee; maar ik vind niet dat ik daar nu op een of andere manier toe verplicht zou zijn. Ik voel mij echter wel aangesproken als onder het mom van kritiek op één of twee leden uit een vakgroep die meer dan zeventig mensen telt (de grote meerderheid spijtig genoeg met enkel tijdelijke posities), die hele vakgroep plots aangevallen wordt met incorrecte veralgemeningen.

  • door Robrecht Vanderbeeken op woensdag 21 december 2011

    Beste Maarten, Vergeten vragen: er werkt dus officieel maar één wetenschapsfilosoof als zap aan de vakgroep? (postdocs terzijde gelaten...). Welke titulatuur gebruikt de rest dan? Braeckman: wijsgerig antropoloog? Epistemoloog? wijsgerig bioloog? Ethicus? Historicus van de wetenschappen?

    • door david van peteghem op donderdag 22 december 2011

      Ik vind deze discussie bijzonder zinloos om twee redenen. In de eerste plaats omdat er tot op heden hier nog geen artikel werd geschreven dat mij ervan kan overtuigen dat Zizek/Lacan echt veel diepzinnige dingen hebben te zeggen om de huidige tijdsgeest te begrijpen. Men blijft zich maar achter het inhoudelijke debat schuilen met steekspelen. Als je de wetenschapsfilosofen van repliek wil dienen, moet je dat met grondige argumenten doen. Vermeersch heeft dat hier gisteren gedaan (en ik moet eigenlijk ook niet veel van die mens hebben, maar wat hij kwam te zeggen waren wel degelijke, en consistente punten van kritiek). Het boek van Boudry en Braeckman is overigens echt wel een goed en heel genuanceerd boek - je moet het wel lezen!!) Het heeft geen zin om dat boek meteen ook te veroordelen omdat beide heerschappen misschien wel er enkele politieke visies op nahouden die aan de linkerzijde moeilijk liggen (maar ik weet eigenlijk niet welke politieke visies zij erop nahouden).

      De analytische discipline in de filosofie bevat heel wat interessante denkpistes. Filosofie moet ool voor iedereen duidelijk zijn - het is sowieso al complex genoeg. Searle zei het al :if you can't say it clearly, you don't understand it yourself'. De meest vruchtbare is ongetwijfeld wat er zich allemaal afspeelt in het debat over bewustzijn en neurologie (philosophy of mind, neurofilosofie) Hier gaan nog grote doorbraken worden geforceerd en mede dankzij heel wat vruchtbare inzichten van filosofen. Vergeet niet dat filosofie en wetenschappen één waren tot er in 19e eeuw afscheid van werd genomen.

      Ik ben zelf een filosofie gediplomeerde van de UA en ik heb altijd van 'beide walletjes' gegeten. Kwestie van mij open te stellen voor alles en dus ook veel uiteenlopende filosofen een kans te geven. Aan de UA was het gewoon de geschiedenis van de filosofie, vaak met een katholieke inslag en we kregen ook analystische wijsbegeerte. Maar ik moet toch wel zeggen dat er wat langs de zogenaamde 'continentale zijde' ons werd aangeboden, mij nooit echt heeft kunnen smaken. Dan toch zeker alles na Kant. Alleen de thema's in de analystische wijsbegeerte en wetenschapsfilosofie waren bijzonder boeiend. Maar goed, dat is mijn persoonlijke mening daarover. Hoe dan ook: ik heb er veel geleerd en ben al mijn proffen daarin dankbaar.

      Ik heb al vele boeken van Zizek gelezen. Hij is grappig, maar ik heb er een zure nasmaak aan overgehouden. Hetzelfde geldt voor Derrida, enzovoort enzoverder.

      Nu bestudeer ik het politieke denken van Rancière - maar ook deze man, die gelukkig genoeg iets helderer schrijft, valt slechts ten dele smaken. Eens je hem begint door te denken, zou je tot het inzicht kunnen komen dat het niet veel om het lijf heeft. Het is een wat door elkaar schudden van begrippen zoals democratie. Waarin je hem wel wat kunt volgen, maar eens je het dan wil doordenken, toepassen en naar voorbeelden gaat zoeken, valt zijn analyse als een kaarten huizje in elkaar... Geloof me ik heb het geprobeerd en ik ben er van teruggekomen omdat ik op basis van zijn inzichten niet ver ben geraakt. Agamben is nu net van hetzelfde - met dat concept van uitzonderingstoestand geraak ik ook echt niet ver hoor.. zijn boek was in vele opzichten ronduit onleesbaar - wat heb je er dan aan of ben ik dan te dom niet doorheen al dat esoterisch gedoe te geraken? Ik stel ook vast dat veel van die cultuurkritiek iets bijzonder elitairs in zich hebben : kappen op de consumptiemaatschappij en de individualitische geest. De cultuur wordt volledig verkracht. Ik vraag me dan af vanuit welk mensbeeld ze denken.

      Maar het grootste punt dat ik hier wil maken is die nogal ongelukkige bewering dat wetenschapsfilosofen ideologisch te werk gaan. Het kan zijn dat ze politieke opvattingen hebben die niet in de kraam passen van de linkerzijde en dingen af en toe wat vermengen. Maar is dat dan reden om deze tradities van analytische filosofie of beter gezegd van de pogingen om logisch en helder te leren nadenken dan meteen ook volledig verdacht te maken?. Ik denk van niet. Er bestaat wel zeker een degelijke manier van kritisch denken die losstaat van eender welke ideologische overtuiging. Ik vind het dan ook merkwaardig dat sommigen langs de linkerzijde zichzelf helemaal vastrijden in deze discussie en dat louter met wat steekspelletjes. Ze hebben het nu over de onderdrukking van het primaat van de politiek, ten voordele van het wetenschappelijke en technocratisering. De technocratisering van Italië en Griekenland betreur ik ook. Maar de maatschappelijke problemen van vandaag nemen meer en meer de vorm van wereldproblemen aan en die vragen om wereldoplossingen.. Ik zeg niet dat een ideologisch debat zinloos is. Het moet gevoerd worden. Maar liefst in actie dan - met alternatieven... Politieke strijd is onvermijdelijk, ja noodzakelijk maar laten we dat op een positieve manier aanpakken.

      ik bevind me ook aan de linkerzijde.. maar om een sociaal rechtvaardige weg te vinden om verschillende maatschappelijke problemen aan te pakken, hebben we wel degelijke wetenschappelijke oplossingen nodig die Rancière of Zizek mij niet aanreiken. Nogmaals: Er moet zeker een politieke discussie worden gevoerd, maar liefst op een heldere en nuchtere manier. We moeten ons ook voor ogen houden dat we verschillende sociale problemen beter zullen kunnen oplossen (of in sterke mate kunnen verlichten) met beschikbare objectieve kennis en uitbreidingen ervan. Lenin zei het al : je moet je vijand goed kennen, maar daar kan aan toegevoegd worden dat het soms weinig zin heeft om energie te verspillen aan de vijand. Er zijn nu alternatieven nodig - voorstellen die ons het in staat stellen om uit het moeras van het kapitalisme te geraken...

      slaapwel...

      .

      • door Tony Aerts op donderdag 22 december 2011

        Heb met interesse –als buitenstaander/leek – net alle bovenstaande teksten gelezen. (toelichting bij ‘als buitenstaander/leek’ = géén academicus en wel wetenschappelijk-metafysisch zwerver zijnd, al sinds puber-tijd gefascineerd en omstandig kennisnemend van (o.m.) de existentiële fenomenologie, van vele (andere) strekkingen, en uiteindelijk toch beland bij Kierkegaard, en nadien vooral bij Heidegger waar ik dieper en dieper in wroette. buienstaander /leek impliceerde vooral veel en erg diverse wetenschappelijke lectuur).

        In bovenstaande discussie moei ik me uiteraard niet. Wel pik ik graag dit citaat uit de laatste reactie van Van Peteghem (kort voor z'n Slaawel :-) : …” de meest vruchtbare [denkpiste] is ongetwijfeld wat er zich allemaal afspeelt in het debat over bewustzijn en neurologie (philosophy of mind, neurofilosofie) Hier gaan nog grote doorbraken worden geforceerd en mede dankzij heel wat vruchtbare inzichten van filosofen.”…

        O.m. doordat ik net nu diep in de lezing zit van ‘the Master and his Emissary’ van Iain McGilchrist, wil ik graag, en met passie, even dat belang bemanen van o.a. neurofilosofie, en het debat over het bewustzijn. Dit (warm aanbevolen) boek is mogelijk bekwaam om bakens mee te helpen verzetten, indien tenminste samengenomen met zoveel nog afgeblokte (?) of minstens ondergewaardeerde kennis.

  • door Robrecht Vanderbeeken op donderdag 22 december 2011

    Beste Maarten,

    Wat de wetenschapsideologie betreft: het is goed nieuws te horen dat er heel wat leden van de vakgroep zijn die hun bedenkingen hebben bij de manier waarop Boudry, Vandermassen, Braeckman e.a. aan filosofie denken te kunnen doen. Maar waarom horen we die niet in de media? Geen repliek, geen open brief, niets.

    Voor zover ik weet hadden alleen Anton Froeyman en Jeroen Van Bouwel wel de moed om het hiermee oneens te zijn. Die werden prompt op de vingers getikt met het verzoek terug in de pas te lopen. Tot zover de open debat cultuur. Er was blijkbaar wel tijd om de nodige hate-mail rond te sturen: Braeckman stuurde mij een flink staaltje gepsychologiseer in cc naar zowat iedereen die het enigszins aanbelangt, met termen als afgunst etc. De zelfgenoegzame immunisatiestrategie van de professor: zij die kritiek geven op mij zijn jaloers op mijn postje, kous af. Om Buekens wat uit de wind te zetten vermeldde hij terloops dat ook hij voor Žižek zijn neus ophaalde, maar soit.

    Als Boudry-De Cuelaer-Vandermassen op een dergelijke platte manier een andere vakgroep in diskrediet brengen – in de media, voor de voeten gegooid van gans Vlaanderen – is het dan niet jullie verantwoordelijkheid om hierbij enige kanttekeningen te maken? Stilzwijgen wordt dan al snel stilzwijgende instemming. Iedereen is te druk bezig met zijn specialisatie, het schrijven van A1 artikels die niemand leest? Kop in het zand? Kom nou.

    Een filosoof heeft als intellectueel een rol op te nemen. Ben je anders ‘filosoof’ of eerder ‘academicus gespecialiseerd in de ideeëngeschiedenis’? Als je niet graag kritiek hebt op uw vakgroep, dan zou je de leden van uw vakgroep ook moeten aanspreken op wat zij doen. Fair enough. Best nu, en niet als het je ooit toevallig eens uit komt.

    Wat de wijsbegeerte betreft: het is goed nieuws te horen dat continentale filosofie hier en daar toch wat aan bod komt. Wie geeft er Fiche? Schelling? Kierkegaard? En Heidegger zeg je? Dat is toch heel recent dan. Mag dat wel van Meheus en Batens? De bovenvermelde lijst hedendaagse kritische denkers (15 auteurs!) blijft mijns inziens integraal onbehandeld, een grote blinde vlek.

    De smalende sessie boeken ter inzage waar ik op doel, vond plaats in de algemene personeelskamer, in het gezelschap van heel wat leden die niet tot het centrum van logica en wetenschapsfilosofie behoren, waar het inderdaad een sport is om wat te lachen met alles wat niet in hun kraam past. Jij stond er bij op die sessie, en keek er naar. Het is heel begrijpelijk dat je dergelijke nare herinneringen liever vergeet.

    Jij vermeldt Boullaert, Commers en Coolsaet, maar die zijn allen al een tijdje op pensioen. Van de Vijver heeft inderdaad te verdienste dat zij het hiaat in continentale filosofie wat probeert op te vangen. Hoewel cybernetica, de filosofie van de biologie, taalfilosofie tot haar expertise behoren, maakt zij nu inderdaad tijd voor andere filosofen. Je spreekt van onderzoek in de continentale filosofie? Hoeveel doctorandi of postdocs zijn daarmee bezig op een leger betaalde ambtenaren van 70 man? 1,5? Ik mag niet veralgemenen natuurlijk.

    Heel goed nieuws dat jij als jonge prof veel aandacht geeft aan Foucault. Hopelijk slaag je net zijn politieke filosofie niet over. Wie geeft er politieke filosofie eigenlijk? Marxisme, Frankfurter schule, ecologische filosofie? Of iets anders dat als maatschappijkritische filosofie kan doorgaan? Sigrid Sterckx heeft de verdienste om een uiterst intellectuele en effectieve rol op te nemen in de strijd tegen academisch opportunisme en de commercialisering van onze samenleving. Zij spaart zich ook op geen moeite om haar studenten een kritische blik bij te brengen over de neoliberale wereld waarin wij leven. Maar dat betekent wel dat een bio-ethicus deze taak op zich neemt, terwijl de rest van het korps filosofen (of hoe ze officieel ook mogen noemen) dit naar mijn weten niet doen. Integendeel: ze ontraden hun studenten kritische filosofen te lezen. Integendeel: evolutiespychologie en philosophy of mind komen in overvloed aan bod. Daarmee zitten we al snel bij een rechts, etablissement-ondersteunend wereldbeeld. Maar dat is een ander verhaal…

    Kortom: er wordt heel wat filosofie niet gegeven aan de vakgroep, studenten klagen er ook over zoals je weet, zelfs met petities. De verandering waar jij op hoopt is alles behalve zichtbaar. Het duurt alleszins allemaal veel te lang en het is tot nu toe vooral veel cosmetica.

    • door Maarten Van Dyck op donderdag 22 december 2011

      Ok, Rob, ik ga nog een keer reageren omdat je mij persoonlijk aanspreekt; ik stel voor dat we de rest sparen voor bij een glas. 1) Suggereren dat er geen felle reactie is gekomen bij gebrek aan moed is volledig naast de kwestie. Laat ieder zijn eigen afweging maken over wat hij of zij de gepaste vorm vindt om al dan niet te reageren, over wanneer en of dat nodig is. Prima dat jij daarover tot een andere conclusie komt, maar is het nodig om dat verschil zelf meteen te beginnen psychologiseren? 2) Ik heb geen probleem met kritiek op mijn vakgroep, ik heb er zelf genoeg. Ik kan er ook goed tegen dat je bijv. mij persoonlijk wilt verwijten dat ik niet luid en duidelijk positie heb ingenomen in het afgelopen media-stormpje. Ik heb enkel een fundamenteel probleem met de volledig op los zand gebouwde bewering dat de opleiding en vakgroep de naam wijsbegeerte niet zou verdienen (een bewering waarvan dus ook onze studenten in de toekomst het slachtoffer zullen zijn, mocht men ze serieus beginnen nemen). Dat is het enige waar ik mij echt aan erger, dus ook het enige waar ik hier nog op zal ingaan. 3) Het is bijv. niet omdat jij niet weet dat er onderzoek naar Fichte gebeurt, dat het niet gebeurt. 4) Ik kom trouwens zonder veel moeite aan een tiental mensen (doctorandi en post-docs) die met zogenaamde continentale auteurs en thema’s bezig zijn in hun onderzoek (waarvan sommigen er ook net boeken over gepubliceerd hebben – toch niet volledig onzichtbaar dus). Je kunt van mening verschillen of dat voldoende is en of ze hier voldoende kansen krijgen; maar je kunt niet zonder ofwel gebrek aan kennis ofwel kwade wil beweren dat het hier geen plaats heeft, of niet zou voorkomen. 5) Ik haal Boullart, Commers en Coolsaet enkel aan om duidelijk te maken dat ook in de tijd waarover jij spreekt geen enkele groep op z’n eentje kon bepalen wat er wel en niet aan bod kwam. Dat is vandaag niet anders, al zijn de namen veranderd. 6) Noch mensen die met emeritaat zijn (zoals Batens), noch mensen die nog in dienst zijn hebben dus de macht op basis van hun eigen veronderstelde voor- af afkeur te dicteren wat er wel en niet in andere vakken gedoceerd wordt. Laat het mij jou verzekeren: je kan in Gent over Heidegger lesgeven zonder dat iemand je op de vingers komt tikken. 7) Uiteraard zijn sommige veranderingen ook recent, dat is net het punt van mijn ergernis: in plaats vanuit de losse heup te schieten zou je jezelf ook eerst kunnen informeren over wat er wel en niet gebeurt. Het is niet omdat jij het vanop een afstand niet ziet dat het er niet is, of dat het louter cosmetica zou zijn. 8) Voor de rest zijn er genoeg blinde vlekken in de opleiding in Gent, dat zal ik nooit ontkennen (daaronder trouwens ook analytische filosofie, hoezeer dat ook niet klopt met het beeld dat mensen graag willen hebben); maar opnieuw, en tot in den treure: geen enkele is zo flagrant dat ze ook maar enigszins de dramatische claim over het afschaffen van de naam wijsbegeerte zouden rechtvaardigen. (Tenzij als retorische claim tov Maarten Boudry, dat kan ik prima smaken, maar het lijkt me dat je het ondertussen ook los daarvan aan het verdedigen bent.) 9) Zo “in overvloed” komt bijv. philosophy of mind hier trouwens niet aan bod hoor: één verplicht vak waarin het nog eens allesbehalve het hoofdthema uitmaakt. In Leuven of Antwerpen is het meer aanwezig. (Wat dat betreft, en voor wie sommige zaken ook wat in perspectief geplaatst wil krijgen: aan het HIW in Leuven zijn tussen de 25 en 30 voltijdse zap-er, als ik me niet vergis. In de vakgroep in Gent 12 (voor twee inhoudelijk toch redelijk verschillende opleidingen: wijsbegeerte en moraalwetenschappen.) 10) Alle begrip dat je vindt dat er niet genoeg verandert aan de vakgroep in Gent; ik hoop enkel dat je de mensen die er (soms misschien in stilte) goed en serieus werk doen ook enigszins serieus wilt nemen, in plaats van je enkel te focussen op diegenen waaraan je je ergert – en die je meer belang lijkt toe te kennen dan ze objectief hebben binnen het functioneren van de vakgroep en opleiding.

  • door Robrecht Vanderbeeken op donderdag 22 december 2011

    Beste Maarten,

    Je eerlijkheid siert je. Maar als er aan de Kul 30 proffen werken en aan de vakgroep wijsbegeerte en moraalwetenschappen in Gent slechts 12, dan kunnen studenten toch beter voor Leuven opteren? (Grapje!)

    Ok, wat betreft datgene waar je het wel over wil hebben: dan hoop ik met jou dat de recente veranderingen zich in de ingezette richting kunnen voltrekken, in een versneld tempo, zodat de geleden schade wat gecompenseerd wordt. Dat wil zeggen, dat er ooit echt ruimte mag zijn voor politieke filosofie zodat UGent op dat punt zijn verloren elan wat terug kan oppoetsen, dat er ooit experts met faam in de continentale wijsbegeerte aan bod mogen komen, dat Freud, Marx en Hegel terug op het curriculum komen en tot het abc van de opleiding mogen behoren, dat Nietzsche en Heidegger vakken worden en geen hoofdstukken, en vooral dat auteurs effectief bestudeerd worden en dus niet 'op zijn Gents' worden afgehandeld, zoals dat soms wordt/werd gezegd (i.e. men neemt een auteur als aanleiding om zelf wat te mijmeren). Compromis: vakgroep filosofie, moraalwetenschappen en wetenschapsideologie.

    Jammer dat je niet wil ingaan op wat je een media-stormpje noemt. Ik begrijp dat je het liever minimaliseert, maar ik moet je daarin toch opnieuw tegenspreken. Het is een ongeziene en grove mediahetze waarin De Standaard echt een heel partijdige rol heeft gespeeld, journalisten en academici onder een hoedje. De hele hetze is een symptoom voor een pijnlijke evolutie in de wetenschapsfilosofie. Iemand als Vermeersch gaat daar niet tegen in, zoals we van hem mogen verwachten, maar sluit de rangen. Het is belangrijk dit oppositiedenken nu aan te kaarten en niet te wachten tot de volgende misplaatste stunt die hoopt op de bijval van de publieke opinie.

    Om terug te komen op het punt dat ik wou maken in mijn tekst: wetenschapsfilosofie die doet alsof ze zich in een ideologisch vacuüm begeeft is gevaarlijke pseudofilosofie. Misschien dat je het daar toch mee eens kan zijn?

    • door Maarten Van Dyck op donderdag 22 december 2011

      Ik zou het geen pseudofilosofie noemen, al snap ik opnieuw het retorische spel best wel. Voor de rest: ja - wetenschapsfilosofie staat niet buiten, boven of naast de reële strijd die altijd gevoerd wordt wanneer de vraag naar de grenzen van het onderzoek gesteld worden. Wat je daarmee doet, is weer een andere vraag. Wordt vervolgd...

  • door Robrecht Vanderbeeken op vrijdag 23 december 2011

    Hoe je het wil noemen laat ik aan jou over, maar 'filosofie' die zijn eigen vooronderstellingen niet ondervraagt, de politieke en ideologische implicaties negeert, miskent of misbruikt, en die doet alsof ze in naam van de waarheid spreekt, kan je bezwaarlijk 'filosofie' noemen, eerder doctrinair denken, wetenschapsideologie, demagogie, etc. Zo een denken hoort niet thuis op een vakgroep 'filosofie'. Met de 'benaming' te veranderen of te betwisten is het probleem niet weg. Het wordt daar doorgaans alleen maar groter door. Nogmaals: niet minimaliseren. Dat is iets voor politiekers aan de macht, niet voor politieke filosofen. Trouwens, je vraagt mij niet hoe het komt dat zoiets als evolutiepsychologie doorgaans een rechts politiek discours in de hand werkt? Niet geïnteresseerd?

    • door e.woud op dinsdag 27 december 2011

      Als je dan toch zin hebt, leg het gerust uit, er zit hier volk genoeg op uit deze vakgroep en uit de opleidingen moraal en wijsbegeerte.

      • door Robrecht Vanderbeeken op dinsdag 3 januari 2012

        Met vertraging een antwoord (een stukje uit een reactie op het opiniestuk van Maarten Boudry 'Een deur die plots openvalt' DWM) ... 2_’Als wetenschap is evo-psy volstrekt politiek neutraal.’ Wauw. Ooit iets van John Dupré gelezen? Ik nodigde hem in 2008 als spreker nochtans uit in Gent (symposium 'science for sale', Vooruit Gent) en inviteerde Braeckman toen persoonlijk, zonder succes weliswaar. Uiteindelijk gaf ik Dupré zijn boek aan Braeckman cadeau in de hoop dat hij als docent ook de intellectuele eerlijkheid had om aan de studenten ook de pertinente kritieken op evo-psy te vermelden in zijn ‘kritisch’ overzicht. Ooit iets van vernomen? Ik kan het niet nagaan, maar zijn studenten aan wie ik het terloops vroeg alvast niet.

        Kort: Dupré legt de ideologische consequenties (geen ‘intenties…’) bloot van een alliantie tussen rationele keuze theorie (RCT) en evolutiespychologie, die trouwens in de meeste Angelsaksische universiteiten (toeval?) in opmars is (UGent volgt dit voorbeeld, loopt het achterna in de hoop zo wat indruk te kunnen maken bij de locals, men wil zich profileren als internationale en professionele academici … ). Zijn kritiek: als we het gedrag van mensen willen begrijpen, dan kijkt men ofwel naar hun beslissingsproces (hun zgn. ‘beliefs and desires’…) ofwel ineens naar de evolutionaire verklaring van die ‘beliefs and desires’. De aandacht gaat met andere woorden heen en weer van het individuele perspectief (brains) en het biologisch-historische perspectief (evolution). Het zwarte gat tussenin: de sociale context, de maatschappelijke invloed op het gedrag van mensen. Mensen zijn volgens deze alliantie biologische wezens die individueel en rationeel handelen. Het sociale weefsel is weggeknipt vanwege ‘niet wetenschappelijk’. Deze alliantie wordt ‘toevallig’ steeds meer van een overdaad aan onderzoeksfondsen voorzien, vooral in landen die hoe langer hoe meer een neoliberale koers varen en dus liever geen sociale verandering genre Occupy Wall Street op hun pleinen willen (n.b. uw leermeester Filip Buekens zit in de commissie van het wetenschappelijk onderzoek in Nederland… rara welke projecten die steunt en afkeurt. In zijn stuk in DS vond hij Žižek verdacht omdat hij als spreker optrad op Occupy Wall Street, dat zegt genoeg denk ik). Meer info over Johan Dupré: http://socialsciences.exeter.ac.uk/sociology/staff/dupre/research/

        De ideologische impact: om alle ecologische, economische en sociale impasses die ons vandaag te wachten staan morgen enigszins het hoofd te kunnen bieden, moeten wij allemaal onze levensstijl veranderen. Er is geen ontkomen aan, hoewel we dat graag negeren natuurlijk, de economie moet groeien, etc.… . Om daarvan overtuigd te geraken en om dat met enig succes te kunnen doen, is er een maatschappelijke bewustwording en sociale verandering nodig (n.b. dankzij DWM is dit in Vlaanderen nu ook effectief bespreekbaar). ‘Toevallig’ is nu net heel dat sociale perspectief iets dat actief gewist wordt door die bovenvermelde alliantie (je doet er ijverig aan mee). Hoe kan je een sociaal vals bewustzijn doorprikken, de indoctrinatie in en van een bepaald sociaal milieu aantonen, de impact van het sociale op ons handelen bestuderen, of de nood aan sociale inzichten om tot verandering te kunnen komen enigszins bespreekbaar maken als je eerst dat sociale perspectief vakkundig hebt gewist? De sociale maakbaarheid dus, waar je naar verwijst. Zoals je weet, hebben veel evolutionaire psychologie-profeten, Braeckman op kop, de gewoonte hun verhaal te beginnen met een kritiek op het zgn. ‘Social Science Model’, n.b. een van de meest gebezigde 'stropoppen' in het onderwijs en onderzoek aan uw vakgroep aan de UGent.

        Kortom: Evolutiepsychologie koketteert graag met een zweem van wetenschappelijkheid maar is zeker niet ‘volstrekt politiek neutraal’. Je zal dit natuurlijk betwisten, ga je gang, de discussie is erg belangrijk en moet zeker gevoerd worden, al is het in het belang van de studenten aan uw faculteit. Ik daag je uit (hoewel ik dergelijke algemene vraagstellingen wat onzinnig vind): er zijn goede redenen om de evolutiepsychologie als pseudowetenschap te labellen.

  • door Robrecht Vanderbeeken op vrijdag 2 maart 2012

    Dag Maarten,

    Al heel lang niets meer van je gehoord. De discussie werd verder gezet op DWM (de open brief etc.), op Apache (zie de tekst sceptisch over Skepp) en zie de tekst van Froeyman: http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2012/02/14/over-skepp-wanneer-wetenschap-een-ideologie-wordt

  • door Jef De Langhe op zondag 25 maart 2012

    Volgend jaar start ik mijn eerste jaar hoger onderwijs. De richting die ik zal kiezen ligt reeds vast, het wordt wijsbegeerte. De keuze in universiteit heb ik echter nog niet gemaakt en de polemieken die ik de laatste maanden las maken deze keuze niet gemakkelijk. Enkelen suggereren zelf dat UGent geen volwaardige opleiding zou bieden. Ik ga niet meteen uit van een correcte analyse, maar ik wil wel graag meer weten over de verschillen tussen de universiteiten aangezien hierover weinig informatie wordt gegeven aan toekomstige studenten. Een doordachte keuze in universiteit is bepalend voor mijn volledige studie en ik had hier graag nog even enkele meningen over gehoord.

    • door Tomas Serrien op dinsdag 22 mei 2012

      [title]Beste Jef, Ik ben zelf[/title]Beste Jef,

      Ik ben zelf tweedejaars student wijsbegeerte aan de UGent. Waarschijnlijk heeft u het lange gesprek van meneer Van Dyck en meneer Van Der Beecken een beetje gelezen. Ik wil hier niet specifiek op ingaan, maar ik vermoed dat u studiekeuze er wel door wordt beinvloed. Ik wil gewoon persoonlijk vertellen over de de al dan niet varierende studie die ik tot nu toe heb gedaan hier in Gent. Ten eerste wil ik al zeggen dat ik geen spijt heb gehad dat ik voor Gent heb gekozen. Ikzelf heb lang getwijfeld over Leuven of Gent, maar het is uiteindelijk mede door de gezelligheid van de stad Gent geworden. Ik was op de hoogte van de wetenschapsfilosofische richting die Gent volgens bepaalde bronnen uitging maar heb mij daar niet te hard laten doorleiden. Ik zelf ben nogal artistiek opgevoed en had ook wel meer zin in een meer literaire versie van filosofie. Nu het eerste jaar wijsbegeerte bevat veel algemene vakken, die nodig en ook zeer boeiend worden gegeven. Daarbuiten had ik elke semester een goede variatie tussen een ethische vak, een meer taalfilosofisch vak, een filosofisch geschiedkundig vak, een wetenschapsfilosofisch vak etc. Ik was blij met afwisseling, want zoals elke eerstejaars student weet je nog niet goed welke weg je wilt uitgaan. het is waar dat logica en wetenschapsfilosofie veel wordt gegeven op onze unif, maar dit ook wel op een goede manier en niet beschouwd als meer belangrijk dan andere vakken ofzo. In het tweede jaar nu is een leuk dat zowel de continentale als de analystische filosofie duidelijk aan bod komt. Je zal veel moeten lezen en veel papers moeten schrijven, maar dat is alleen maar een oefening in een kunst waar je veel met zult hebben. De denkers die dit jaar bij mij vooral aanbod kwamen waren: Heidegger, Kant, Camus, Sartre, Kierkegaard, Descartes, Aristoteles, Hume, Hegel, Hobbes, Locke, Spinoza, Fichte, Schelling, Nietzsche, Schopenhauer etc. en een resem ethische analytische denkers en hedendaagdse wetenschapsfilosofische denkers als Lewis, Salmon.... Ik moet zeggen dat de afwisseling tussen continentale en analytische denkers juist heel goed tot uiting komt. Ik weet echter wel niet goed hoe dat in Leuven zit, maar ik hoor van mensen dat de continentale traditie daar ook groot is. Nu de afwisseling vind ik leuk, omdat je daardoor je weg kan zoeken. De vakken gaan over ethiek, kennisleer, metafysica, kunstfilosofie, politieke en sociale filosofie, taalfilosofie, wetenschapsfilosofie , logica, .... uitgebreid dus.

      Ik zelf ben veel bezig met muziekfilosofie. heb oa een lange paper in het eerste jaar geschreven over Adorno zijn muziekfilosofie en dat werd zeer geapprecieerd. Ook dit jaar schreef ik al verschillende dingen over muziekfilosofie. Ik vind onze vakgroep eigenlijk heel vrij voor voorstellen en er wordt ook gewoon fijn omgegaan met relatie prof-student. Vragen en voorstellen zijn overal welkom. Tuurlijk zijn er soms ook veel mindere zaken te vinden in Gent, maar dat zal je bij elke richting op elke universiteit vinden. ikzelf vind het bijv jammer dat we geen specifieke master kunnen kiezen. Een optie om bv een master te halen in specifieke kunstfilosofie, wetenschapsfilosofie, ethiek, ... klinkt wel fijn. Al is de mengeling nu ook wel aantrekkelijk! Ook de thesissen gaan verre van allemaal over wetenschapsfilosofische zaken. het is ook belangrijk dat je onthoudt dat je in d eje vrije tijd vaak nog veel meer oppikt over interessante filosofen. Zo zeker over de hedendaagse filosofen, want die mis je volgens mij nog altijd in elke vlaamse universiteit.

      Ik hoop je wat geholpen te hebben, als je nog vragen hebt: shoot!

      Groetjes Tomas

  • door Stephan De Winter op dinsdag 22 mei 2012

    [title]Beste, In de eerste plaats[/title]Beste,

    In de eerste plaats ben ik van mening dat deze discussie stilaan ten einde mag komen. In plaats van DeWereldMorgen als platform te gebruiken om met modder te gooien, wordt het tijd dat de professoren, doctorandi, etc., eens onderling in debat gaan over deze issues. Eén ding kan ik ze inderdaad nageven: dit is geenszins een zinloze discussie. Maar als de kwestie dan toch zo prangend is als de artikelen van de voorbije maanden laten uitschijnen, dan doen ze er misschien niet slecht aan om de confrontatie aan te gaan binnen de universiteitsmuren zelf. En bovenal: eens niet denken, maar doen. Niet enkel te interpreteren en debatteren, maar ook discussies opzetten en daar praktische conclusies uit trekken. De elfde these van Feuerbach komt gevaarlijk dichtbij…

    Nu ben ik zelf student wijsbegeerte van de universiteit Gent, en ik meen dat dit artikel een karikatuur maakt van mijn opleiding. In de eerste plaats zijn het soms die vermeende ‘wetenschapsfilosofen’ zelf die het strikte onderscheid tussen de filosofie-als-literatuur en de ‘wetenschapsfilosofie’ aanvallen. Zo kan ik hier verwijzen naar wie tegen deze discussie (impliciet) gericht is en die wijselijk (!) opvallend stil blijft: Johan Braeckman. Ik citeer letterlijk uit een debat dat hij aanging met Marcel Messing: “ik vind dit allemaal nogal dualistisch gepresenteerd, alsof er dus de ratio zou zijn en de – wat je dan kan noemen – intuïtie. Wel, ik betwist dat natuurlijk. Je bent niet ratio of niet-ratio. Niemand zit zo in elkaar. En ik vind het vreemd dat net ik dat moet zeggen.” Hier slaat hij natuurlijk de nagel op de kop.

    Voorts wil ik het project van sommige van onze wetenschapsfilosofen maar al te graag verdedigen. Wat het vak wijsgerige antropologie betreft: dat heeft inderdaad een vrijwel uitsluitend Darwinistische inslag. Sommigen noemen dat reductionistisch. Ik vind het bovenal een goede kapstok om heel wat actuele debatten aan op te hangen die van velerlei aard kunnen zijn. Niet enkel krijgen op deze wijze een overzicht van de ideologische kloven die zijn kunnen ontstaan tussen bepaalde wetenschappelijke wereldbeschouwingen en de eerder religieuze theorieën daaromtrent, maar bovendien wordt dit met voldoende historisch materiaal van “puur” wijsgerige aard onderbouwd. (Descartes, De La Mettrie, Wittgenstein, etc.) Bovendien worden bepaalde wijsgerige projecten hier behandeld, net omdat zij net op de snijlijn, of beter: verbindingslijn, bevinden van dit soort debatten. Maar dat is uiteraard niet alles. Daarenboven wordt er ons een gefundeerd inzicht geboden in heel wat hedendaagse ethische debatten, gaande van de psychologische mechanismen die ertoe hebben kunnen leiden dat mensen geneigd waren massaal Hitler te omarmen, als de problematieken die genetische manipulatie, human enhancement, etc., met zich kunnen meebrengen. Actueel. Gefundeerd. Veelzijdig. En bovendien: relevant.

    Het woord is gezegd. Relevantie. Ik vraag u: wat is er mis met het feit dat sommige filosofen ervoor opteren om zich op de hierboven beschreven grenslijnen te positioneren met het doel bruggen te slaan? In dat opzicht vind ik de projecten van ‘de wetenschapsfilosofen’ namelijk erg nobel, net omdat ze zich buiten de voegen van de universiteiten begeven. Ze proberen mensen duidelijk te maken dat homeopathie niet per se hoeft te werken omdat de buurvrouw haar verkoudheid is overgegaan na het nemen van een druppel zeewierextract. Ze proberen ons duidelijk te maken dat iets niet waar hoef te zijn, louter omdat je er geloof aan hecht of omdat iemand ons dat zegt. Zij proberen mensen te laten inzien dat er wel degelijk een probleem is wanneer het aankomt op het begrijpen van de evolutietheorie, veelal in de religieuze hoeken. Zij laten zien dat psychoanalyse vroeger een verbetering was op de soms onmenselijke martelpraktijken die ze op geesteszieken hebben uitgevoerd, maar dat zij nu in haar grondtheorieën achterhaald en gedateerd is wegens te weinig bewijsmateriaal. Zij laten ons zien waarom we geen honderden euro’s zouden geven aan telepathische geneestherapieën. Zij laten ons bovenal zien hoe actueel en relevant een filosofische attitude kan zijn. En ja. Dan is de wetenschap nu eenmaal een dankbaar hulpmiddel. Is dat dan reductionisme? Wel, dan vind ik dat minstens even reductionistisch als de professoren die van mening zijn dat de wijsbegeerte er vrijwel louter uit bestaat de geest, die vertroebeld is de structuren van de taal, uit het kluwen van de transcendentaliteit te bevrijden.

    Als u werkelijk durft verkondigen dat de Ugent geen continentale denkers op zijn programma plaatst, dan slaat u een gek figuur. Wij lezen onze Hegel, Fichte, Nietzsche, Fichte, Schelling, Heidegger, Kierkegaard etc. Wij wagen ons zelfs aan de poststructuralisten en de postmodernisten, bespreken mijlpalen als Foucault en Derrida. In primaire bronnen! Daarenboven zijn die zogenaamde wetenschapsfilosofen ook niet blind voor wat er in de eerder ‘continentale’ hoeken gezegd wordt. Zo wordt er in het vak Metafysica Heidegger uitvoerig besproken. Lieve hemel. Heidegger. In een vak metafysica, de wetenschapsfilosofische hoek! Heeft die lesgever even geluk dat hij nog niet als – ik citeer – “ruziekmaker, ordeverstoorder of geweldenaar” is verstoten.

    Wat ik dus al bij al wil zeggen is het volgende: de Ugent biedt ons een pluralistisch en veelzijdig programma. Beide wijsgerige geluiden komen op een evenwichtige manier aan bod. Het enige dat ik de schrijver van dit artikel kan toeschrijven is een nijd tegenover de ‘malafide wetenschapsfilosofen’, omdat ze nu eenmaal meer op de maatschappelijke voorgrond treden. Omdat ze resoluut kiezen voor de maatschappelijke debatten en terecht van mening zijn dat ze daar een relevante inbreng kunnen leveren. Dit in tegenstelling tot hen die zich als verheven academici blijven opsluiten en daar commentaren leveren op de grondstructuren van Het Zijn, De Geest, etc.

    In uw voorts heel leerrijke reader staan inderdaad heel wat kritische, hedendaagse denkers. Dat wij ze moeten kennen, dat spreekt voor zichzelf. Maar is dat dan hetzelfde als er geloofwaardigheid aan hechten? Iets a priori niet de moeite waard vinden en bevooroordeeld aan de kant schuiven, of na lectuur van de hand doen, zijn twee verschillend dingen. Was het niet Judith Butler die de ‘bad writing competition’ won omdat ze schreef dat: “The move from a structuralist account in which capital is understood to structure social relations in relatively homologous ways to a view of hegemony in which power relations are subject to repetition, convergence, and rearticulation brought the question of temporality into the thinking of structure, and marked a shift from a form of Althusserian theory that takes structural totalities as theoretical objects to one in which the insights into the contingent possibility of structure inaugurate a renewed conception of hegemony as bound up with the contingent sites and strategies of the rearticulation of power.”? Of wat te maken van de kritieken tegen Donna Haraways boek, Primate Visions: “this is a book that contradicts itself a hundred times; but that is not a criticism of it, because its author thinks contradictions are a sign of intellectual ferment and vitality. This is a book that systematically distorts and selects historical evidence; but that is not a criticism, because its author thinks that all interpretations are biased, and she regards it as her duty to pick and choose her facts to favor her own brand of politics.”

    In dat opzicht kan ik u ook heel wat hoogstandjes geven vanuit de geliefkoosde hoek van de kritische filosofie. Vindt u het normaal dat een van de professoren met psychoanalytische achtergrond bewondering oogst bij studenten na een analyse op een kinds wiens amandelen operatief verwijderd moesten worden, om dan te zeggen dat dit duidt op verdrongen penisnijd, aangezien in het woord amandelen “man” en “delen” zit? Als dat het peil is waar we naar streven, dan vrees ik dat de filosofen terecht opgesloten zullen blijven zitten in hun ivoren torens. Zonder enige relevantie. Omdat ze zich slechts vasthouden aan een jargon dat doorspekt is met koortsachtige gedachten die ontstaan vanuit de “transcendentale structuren die de schrifturen van de geest dicteren waar de denkruimte van het subject zich bevindt.”

    Nogmaals. Zij die in dit debat inderdaad nog niet van zich hebben laten horen, getuigen van de meest wijze houding.

    • door Robrecht Vanderbeeken op dinsdag 22 mei 2012

      Vijgen na Pasen Stephan. Succes met uw examen en proficiat met het feit dat jullie tegenwoordig ook primaire bronnen lezen. Het niveau van uw repliek zegt natuurlijk wel iets over het niveau van de huidige lichting studenten. Leerrijk voor kandidaat-studenten, alleszins.

      Inzake studiekeuze: pols gewoon zelf even bij de studenten VUB, KUL en UA? Persoonlijk had ik het genoegen om een uitmuntende inleiding metafysica te krijgen van Prof. Koen Verrycken (UA), die onlangs op pensioen ging. Ik verwacht daarom wellicht te veel van wat goed filosofieonderwijs heet... ?

      • door Stephan De Winter op dinsdag 22 mei 2012

        Ik zie nu pas de data van de reacties. Een goede vriend van me had me dit artikel daarnet doorgestuurd, dus ik ging van de veronderstelling uit dat het een recent artikel was. Daarvan uitgaand, wou ik toch ook mijn kijk op de zaak eens bieden. Ik ben blij het toch eens neergepend te hebben.

        Uw geschreven antwoord belet me echter te doorzien of uw repliek ironisch is of niet. Dat is geen betichting. Ik hoop althans van niet.

        Trouwens, ik heb uw doctoraat gebruikt bij het schrijven van een paper over causaal pluralisme. Een enorme tour-de-force, dat doctoraat, waar ik erg veel uit heb opgestoken!

      Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties