De strijd met de gigatonnen

Het milieuprogramma van de VN (UNEP) slaagde er vorig jaar in om dé uitdaging voor het mondiaal klimaatbeleid te vatten onder één term: ‘the gigaton gap’. We zouden in 2020 slechts 44 gigaton broeikasgassen mogen uitstoten om onder de 2 graden opwarming te blijven. Als we alle beloofde reducties samentellen stoten we in 2020 tussen 6 en 11 gigaton te veel uit. De kloof tussen wat nodig is en wat al beloofd is noemen we de gigaton gap. Die gigaton gap vat dus in één cijfer hoezeer alle klimaatinspanningen tekort schieten om gevaarlijke opwarming af te wenden. In Durban kunnen de ministers belangrijke stappen zetten om de kloof te dichten.

Net voor de start van de conferentie in Durban publiceerde de UNEP een update van het rapport. Belangrijkste bevinding: met alle al beloofde klimaatinspanningen stoot de wereld in 2020 nog altijd tussen de 6 en de 11 gigaton CO2 equivalenten te veel uit. Om het getal in perspectief te plaatsen: nu stoot de wereld ongeveer 50 gigaton uit.

De emissies stijgen jaar na jaar, maar moeten tegen 2020 teruggebracht worden naar 44 gigaton. Door die aanzienlijke ‘gigaton gap’ zijn we onderweg naar meer dan 3,5 graden opwarming deze eeuw. Het verschil tussen 6 en 11 zit hem in de voorwaardelijkheid van veel toegezegde emissiereducties. Zo neemt de EU zich voor om tegen 2020 20% minder broeikasgassen uit te stoten, maar wil ze haar inspanning aanscherpen tot 30% als andere grote vervuilers gelijkaardige engagementen aangaan.

Vandaag is het opvolgingsrapport voorgesteld tijdens een druk bijgewoond nevenevenement van de klimaatconferentie. De auteurs beklemtoonden dat ze deze keer ook onderzochten of de kloof kan gedicht worden. De conclusie: met de huidige technologie en tegen een haalbare kost is het te veel aan emissies weg te snoeien. Na de auteurs kwamen een aantal politiek verantwoordelijken aan het woord.

De vertegenwoordiger van Europese Commissie wees op de zaken die in Durban op de tafel liggen. Als de partijen komaf maken met de handel in hete lucht en met uitstootkredieten uit flexibele mechanismen die niet additioneel zijn, dan verkleint de kloof al met enkele gigatonnen. Door het programma Basta kunnen we ons iets voorstellen bij deze discussie: de huidige flexibele mechanismen produceren uitstootrechten die het klimaat niet vooruit helpen.

Met een laatste opmerking refereerde de afgevaardigde van de commissie aan de buzz van het moment. Hij zei dat de werkgroep die de visie uitstippelt het eens zou moeten geraken over het jaar wanneer de broeikasgasemissies moeten pieken. Volgens de klimaatwetenschap moet dat voor 2020.

De meest verhitte discussies van het moment gaan over de duur van een tweede verbintenisperiode voor het Kyoto protocol (5 of 8 jaar) en wanneer er een bindend akkoord moet komen dat ook landen zoals China en India bindende uitstootreducties oplegt. De discussie over de tijdslijnen is gevoelig en hangt samen met de belangrijkste inzet van de conferentie: een tweede Kyoto periode als opstap naar een globaal bindend klimaatakkoord.

Mathias Bienstman