Het klimaatdebat (1): Hoop en wanhoop na Rio+20

De meerderheid van de werknemers maakt zich ernstige zorgen over de toekomst. De VN-klimaatconferentie Rio+20 was een goede gelegenheid om ons opnieuw hoop te geven. Maar is dat ook gebeurd?

De planeet is ziek. De wereld ligt op apegapen. De diagnoses zijn gesteld, nu moet een behandeling worden gekozen. De patiënt kan nog worden gered.

Sociaal onrechtvaardig

Ons huidig economisch model is uitgeput. Het is sociaal onrechtvaardig en niet leefbaar voor het milieu.

900 miljoen werknemers hebben een onzekere baan. 75% heeft geen sociale bescherming. Om de 5 seconden worden 160 werknemers het slachtoffer van een arbeidsongeval.Om de 15 seconden sterft een werknemer bij een arbeidsongeval. 1,3 miljard mensen hebben geen toegang tot energie.

De uitstoot van broeikasgassen stijgt onophoudelijk, waardoor de gevolgen van de klimaatswijziging steeds duidelijker worden.

De extreem consumentistische neoliberale logica doet de ongelijkheden alleen maar toenemen, vernietigt de natuurlijke bronnen en put grondstoffen en mensen uit.

Een groene economie is niet dé oplossing

De meerderheid van de werknemers maakt zich ernstige zorgen over de toekomst. Rio+20, de VN-conferentie voor Duurzame Ontwikkeling in juni 2012, was een goede gelegenheid om ons opnieuw hoop te geven.

Hoop in een gemeenschappelijk levensproject op deze planeet, gebaseerd op solidariteit, mensen- en werknemersrechten, economische democratie en een rechtvaardige verdeling van de rijkdommen.

Nee, blinde bezuinigingen zijn geen oplossing! Blinde bezuinigingen zijn de oogkleppen van het neoliberale systeem die maken dat we maar in één richting kunnen kijken: die van een ongebreideld kapitalisme.

Nee, een groene economie is niet dé oplossing! Zonder kader is de groene economie slechts een filter op praktijken die hun beperkingen duidelijk hebben aangetoond.

Wat is dan wel de oplossing?

Duurzame ontwikkeling volgens de oorspronkelijke opvatting ervan: de integratie van de 3 pijlers van de maatschappij: sociale rechtvaardigheid als doel, rekening houdend met het leefmilieu, met economie als instrument (en niet als einddoel) om dat doel te bereiken.

Ja, een ander maatschappijmodel is mogelijk.

De Internationale Arbeidsorganisatie stelde in haar rapport ‘Naar duurzame ontwikkeling: Waardig werk en sociale integratie in een groene economie’ (juni 2012) dat de ontwikkeling van een model gebaseerd op waardig werk, sociale insluiting en respect voor het leefmilieu door de vergroening van de economie een nettobalans van 60 miljoen banen kan teweegbrengen.

Daarover had men in Rio moeten spreken!

Een model dat de werknemers een just transition garandeert (sociale dialoog, opleiding van werknemers, groene jobs creëren door investeringen, mensenrechten naleven, een sterke sociale zekerheid), dat voorziet in een minimumpakket van sociale bescherming tegen 2030 met als doel miljoenen werklozen uit de ellende te halen en dat het milieu respecteert.

Dat is het kader waarin een bij voorkeur Europees en in elk geval Belgisch relanceplan meer dan ooit nodig is.

Met welke middelen?

De middelen bestaan, men heeft er gevonden voor de banken…

Ziehier twee denksporen: ten eerste, een heffing op financiële transacties; ten tweede, pensioenfondsen oriënteren naar duurzame-ontwikkelingsprojecten, zoals in Nederland gebeurt met de bouw van sociale passiefwoningen.

Conclusie? Rio had een boodschap van hoop moeten uitsturen. Maar na afloop is het eerder de wanhoop die overheerst… Het falen van de politieke verantwoordelijken en oude nationalistische reflexen maken dat er nog geen duidelijke boodschap kan worden gestuurd naar de 7 miljard mensen op deze planeet.

Zoals John Keynes het al zei: “Het probleem zit hem niet in het accepteren van nieuwe ideeën, maar in het loslaten van de oude”.

Hoeveel crisissen hebben we nog nodig om te begrijpen dat de “oude ideeën” een doodlopende straat zijn?

Sébastien Storme, adviseur studiedienst federaal ABVV