Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu

Anti-GGO-activisten en de geloofwaardigheid van de milieubeweging

zondag 26 april 2015
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.

Knack-redacteur Dirk Draulans heeft nog eens een opinie geschreven waarin hij zich ergert aan de inmenging van onder meer filosofen in het debat rond genetisch gemodificeerde organismen (GGO's), waarmee zij het debat vooral erg hebben gecompliceerd. De verontwaardiging binnen bepaalde eco-activistische kringen zal ongetwijfeld groot zijn, want enkele groepen daarbinnen strijden tegen het modificeren van het dna van planten om kwaliteiten van deze planten te veranderen. Ik kan me de brandende brieven al inbeelden die de komende dagen gepubliceerd gaan worden. Laat me hun bij voorbaat vragen: doe dit niet, staakt de strijd tegen GGO's, en geef de milieubeweging haar broodnodige geloofwaardigheid terug.

De milieubeweging zie ik doorgaans als iets heel positiefs, omdat zij over de gehele breedte strijd voert rond enkele essentiële thema's om onze aarde ook in de toekomst levensvatbaar te houden. Vooral de klimaatverandering houdt mij uiteraard bezig, inclusief praktische oplossingen – zoals overgang op een plantaardig dieet, aanpassing van hoe wij ons verplaatsen, ... De milieubeweging wil mensen hierin motiveren en informeren. Hier is het uiteraard essentieel om je geloofwaardigheid te behouden door eerlijk en goed geïnformeerd te blijven en te spreken: een beweging die rond het ene onderwerp duidelijk nonsens uitkraamt, verliest ook op andere onderwerpen zijn krediet en raakt momentum kwijt.

Het doet mij dan ook keer op keer pijn te moeten constateren dat een te groot deel van de milieubeweging een groot deel van zijn tijd bezighoudt met het strijden tegen GGO's (zo zie ik ook op de opinie van Draulans nu al enkele reacties van (toog-)filosofen verschijnen, via Facebook en via blogs). De argumenten die hierrond worden gebruikt zijn, zoals Draulans aangeeft, complexer dan nodig, maar wat nog erger is: vaak gewoonweg feitelijk onjuist, of van een hoog drogreden-niveau. Omdat zij vaak (zeggen te) spreken namens de gehele milieu-beweging, beschadigen zij deze hiermee.

Zo zie (of hoor, tijdens discussiebijeenkomsten) ik keer op keer een wetenschappelijke studie van Seralini aangehaald worden, die zou hebben aangetoond dat ratten kanker krijgen door het eten van genetisch gemodifceerde mais. Dit artikel heeft ten tijde van publicatie veel media-aandacht gegenereerd – maar werd al snel teruggetrokken door de uitgever vanwege wetenschappelijk zwakke methoden en conclusies die door de resultaten niet werden ondersteund. GGO-activisten zagen in dit laatste een wetenschappelijk/kapitalistisch complot in (zoals bijvoorbeeld klimaatontkenners steevast een wetenschappelijk/communistisch complot menen te ontwaren), maar miskennen daarmee dat het artikel van Seralini inderdaad van onbetamelijk lage kwaliteit was – en het verbaasde mij toen al (ik was toendertijd nota bene nog anti-GGO) dat het voorbij de peer-review was geraakt. Ieder mens dat het artikel leest en enig gevoel heeft voor statistiek zou het direct moeten verwerpen: het aanhalen als bewijs dat GGO's niet zuiver zouden zijn ondermijnt je eigen geloofwaardigheid. Om dit breder te trekken: dit geldt voor veel artikelen die de mogelijke giftigheid van GGO's hebben 'aangetoond' (al blijft het vaak vooral bij getheoretiseer in plaats van 'feitelijk aantonen').

Hiernaast wordt al te vaak beweerd dat aantonen dat GGO's niet giftig zijn 'nog niet kan en GGO's derhalve niet gebruikt moeten worden'. Akkoord dat aantonen dat iets niet giftig is niet mogelijk is – zo kunnen we ook niet aantonen dat er geen vliegend spaghetti-monster is, of paarse olifanten. Het is een centraal 'probleem' in al het wetenschappelijk onderzoek: dat iets zeker wel mogelijk is, is aantoonbaar; dat iets zeker niet mogelijk is, is niet aan te tonen. Je kan echter wel kansenberekeningen doen op basis van aannames, steekproeven, experimenten et cetera – en deze kans kan de 'aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid' welzeker goed benaderen. Dat is gedaan, GGO's zijn niet significant giftiger bevonden, het is daarom gelegaliseerd op de Amerikaanse markt, daar zijn niet significant meer kankervallen gemeten, en daarmee lijken de conclusies vanuit de experimenten terecht: GGO's zijn niet giftiger dan reguliere stoffen. Waarom blijf ik enkele milieu-organisaties dan kommer en kwel horen roepen over vermeende giftigheid? 

Veel andere argumenten die niet direct rond directe giftigheid handelen, en die ik dikwijls lees of hoor, zijn eerder toepasbaar op de gehele geïndustrialiseerde landbouw: enkel GGO's hiermee in diskrediet brengen is daarom niet geloofwaardig. Ongetwijfeld, glyphosaat is niet zo onschuldig als Monsanto [1] steevast beweert, maar ook pesticiden in de reguliere landbouw zijn niet om te eten (daarom zijn het ook 'verdelgers'). Ongetwijfeld, GGO's worden vooral gebruikt in monoculturele akkerbouw en monoculturen zijn schadelijk voor onder meer biodiversiteit, maar de gehele geïndustrialiseerde landbouw is mono-cultureel (en GGO's zijn net zo makkelijk als niet-GGO's in te zetten in niet-mono-culturen... ja, zelfs buiten de industriële landbouw). En ja, ook in de reguliere geïndustrialiseerde landbouw strijkt vooral het grootkapitaal de winsten op, terwijl de telers, de boeren, afhankelijk zijn van de grillen van grote bedrijven en vaak berooid achterblijven – dat is inherent aan de kapitalistische maatschappij. [2] Meer fundamenteel: ook in de reguliere landbouw wordt gemanipuleerd met de genen van planten: door kruisen, door selectie van plantjes op kwaliteit, ... de wijze is alleen veel minder efficiënt. Deze punten zijn niet allemaal even schoon, maar dit enkel toeschrijven aan GGO's is niet serieus te nemen – toch gebeurt het maar al te regelmatig.

Dit moet geen pleidooi zijn pro-GGO, alhoewel ik geloof dat wel meerwaarden te vinden zijn in GGO's. De genetische evolutie (die sowieso plaatsvindt: zie Darwin) versnellen door in hoger tempo wenselijke eigenschappen in planten te implementeren – ik kan er weinig problemen in vinden, zeker nu het klimaat zich in hoog tempo aan het veranderen is en planten mogelijk niet voldoende snel natuurlijk zullen kunnen evolueren om dit bij te benen. [3]

Vooral wil ik echter een wens uitspreken richting de anti-GGO-activisten binnen de milieu-beweging: houdt op met deze achterhaalde strijd. Het is verspilde tijd en moeite die beter op zinnige thema's wordt gericht, en vooral: bedenk wat er gebeurt als over enkele jaren GGO's worden geregulariseerd in Europa (en dat zal gebeuren) en we na jaren van deze te consumeren, net zo 'gezond' blijven als daarvoor? Heeft iemand buiten de milieubeweging dan nog veel motivatie om te luisteren naar andere, erg belangrijke, thema's van de milieubeweging? Ik zou het niet onterecht vinden als zij dit niet langer doen, en ik vrees dat ik er zelfs erg veel begrip voor zou kunnen opbrengen. Gezien op andere fronten zo veel strijd te leveren is, zou ik dit ongelooflijk jammer vinden. En alleen al daarom: staakt deze strijd.

___________________________________________________

[1] De afkeer van Monsanto lijkt mij overigens niet meer dan gerechtvaardigd: niet enkel vanwege de chemische wapens die zij in het verleden maakten of de sociale druk die zij nu uitvoeren, maar het is bijvoorbeeld vanwege hun uitzonderlijk zwak onderzoek dat rules of lab practices zijn opgesteld eind jaren '80, oftewel een omschrijving van wat een goed wetenschappelijk experiment is en wat niet. De wetenschappelijke gemeenschap was hun absurde conclusies gewoonweg zo beu dat er een lijst werd opgesteld van punten waaraan een goed onderzoek moet voldoen. Recentere onderzoeken die zij publiceren voldoen weliswaar aan deze regels, maar blinken vooral uit in nietszeggendheid. De niet onterechte afkeer van Monsanto moet echter niet een-op-een vertaald worden naar een afkeer van GGO's - er is een wereld buiten Monsanto.

[2] Ook een afkeer van het kapitalisme lijkt me niet onterecht: een model dat is gebaseerd op oneindige groei, op een einde planeet, en onnoemlijk veel macht geeft aan een moreelloos object (geld), zou niet levensvatbaar mogen zijn. Maar hoewel GGO's worden misbruikt in het kapitalisme om arme boeren uit te knijpen, wordt in dit systeem in principe elk middel aangewend om anderen uit te knijpen waar mogelijk, en is dit argument aanwenden om GGO's te hekelen wel erg selectief. Tegelijk wordt bijvoorbeeld in het anti-kapitalistische Cuba al jarenlang veel onderzoek gedaan rond GGO's: anti-kapitalisme en GGO's gaan schijnbaar nog niet eens zo slecht samen.

[3] Mogelijk helpt mij hierbij ook, dat ik het milieu niet over-romantiseer: ik geloof niet in een 'moeder aarde', noch in de perfectie van de natuur zelve, of een concreet (hoger) doel van evolutie: uiteindelijk is evolutie zelf niet meer dan een constant (maar traag) statistisch proces.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

6 reacties

  • door Filip Fransen op maandag 27 april 2015

    Door GGO's toe te laten geef je als overheid een instrument aan de geïndustrialiseerde landbouw zonder weerga. Je verafschuwt kapitalisme zeg je. Maar een pleidooi voor GGO's is een pleidooi voor een instrument dat vooral de machtsstructuur van dit systeem in de hand werkt. Als het gaat om de redding van ons ecosysteem. Daar zijn tal van alternatieven mogelijk. Ik vermoed dat u dit wel weet. De strijd tegen de GGO's komt bij mij steeds vaker in het kader van de strijd tegen de afgelopen decennia-lange parade van door "nuttige wetenschappelijke evolutie" en efficiëntiemantra's bezeten van de pers afgestudeerde genie's. Een tocht die tot nu toe al redelijk wat schrijnende resultaten heeft voortgebracht in de "voedingsindustrie".

  • door rosa op maandag 27 april 2015

    “dat het artikel van Seralini inderdaad van onbetamelijk lage kwaliteit was – en het verbaasde mij toen al (ik was toendertijd nota bene nog anti-GGO) dat het voorbij de peer-review was geraakt. Stein zou beter eens beide kanten van het verhaal lezen, want er was niets mis met de “kwaliteit” van het onderzoek, dat het “inconclusive” was had een andere reden. Moest dat waar zijn van die “onbetamelijk lage kwaliteit”, dan ondermijnt dat natuurlijk op spectaculaire wijze het vertrouwen in “peer-review” en daarmee in alle wetenschappelijke conclusies. Dus vind ik dat Stein zijn eigen geloofwaardigheid ondermijnt, door zijn verhaal zo overduidelijk te bouwen op gekleurde informatie uit de pro-GGO hoek. In tegenstelling tot Stein’s wens om het gevecht op te geven verwacht ik van de milieubeweging dat ze een speerpunt blijven in het gevecht tegen de ondermijning van milieu en democratie door nietontziende lobbyende multinationals. GGO’s zijn “altijd” de verkeerde oplossingen. Omdat er veel geld mee gemoeid is om ze te onwikkelen en dus altijd een werktuig is van de machtigen die verantwoordelijk zijn voor uitbuiting van mens en milieu terwijl er altijd ook duurzamer en menselijkere oplossingen gevonden kunnen worden. Omdat het uitgaat van de reductionistische manier van denken die geen oog heeft voor de samenhang die bestaat tussen alles wat leeft, samenhang tussen genen onderling, samenhang tussen een gewas, bodemleven, insecten, vogels enz tot en met de arrogante mens. Omdat als je het gewoon overlaat aan de vrije markt er op den duur niets anders meer kan en mag groeien dan planten en dieren waaraan iemand (altijd dezelfden) kan verdienen Omat het ongebreideld “spelen” met DNA vroeg of laat een monster zal creëren

    • door Ronald Van Beneden op maandag 27 april 2015

      They Don t Want You to Know Some of the companies which have spent money to fight labeling of GMO foods keep are: The Clorox Co. (owner of Burt’s Bees brand) The Coca-Cola Co. (owner of Odwalla) ConAgra Foods Dean Foods Co. (owner of Horizon milk) Del Monte Foods Co.. General Mills, Inc. (owned of Larabar) The Hershey Co.. Hormel Foods Corp. The J.M. Smucker Co. Kellogg Co. Land O’Lakes, Inc. Nestle USA, Inc. Ocean Spray Cranberries, Inc. PepsiCo, Inc. (owner of Naked Juice). Welch Foods, Inc

      • door ria aerts op dinsdag 28 april 2015

        Dank je voor de opsomming die weinig geruststellend is. Bovendien begrijp ik niet waarom men altijd zegt dat de effecten van GGO's nog niet gekend zijn. Men gebruikt toch al geruime tijd GGO-zaaigoed voor maïs, rijst enz. Men weet toch dat in India boeren zelfmoord plegen omdat ze zijn overgestapt op GGO-zaad, dat ze elk jaar opnieuw moeten kopen, en dat ze na verloop van tijd steeds meer pesticiden moeten sproeien, dat die fenomenale oogsten slechts enkele jaren duren en dan sterk verminderen, zodat ze failliet gaan en dan zelfmoord plegen door de pesticide te drinken? Daar zijn toch al documentaires over gemaakt, dat heeft in kranten en magazines gestaan. Er zijn zelfs Amerikaanse en Canadese landbouwers die hiervan getuigen. De invloed op de consument die dit voedsel gebruikt is moeilijker ter bepalen. Er zijn al zoveel aanvallen op de menselijke vruchtbaarheid en het menselijk DNA, dat je door het bos de bomen niet meer ziet. Ten slotte: als iemand die dierproeven verdedigt ook GGO's gaat verdedigen, tja... 't is een levenshouding zullen we maar zeggen.

        • door Stein op donderdag 28 mei 2015

          @ria: Och nee, ik ben niet echt voor GGO's. De dierproeven die ervoor nodig zijn, zijn inderdaad voor mij motivatie er zeker voorlopig niet voor te staan springen (toch zeker tot alternatieve proeven zijn uitgewerkt). Het is echter de enige onderbouwde (maar o zo indirecte) motivatie die ik kan vinden tegen te zijn, en die ik overigens helaas zelden hoor. Maar echt, het soort argumenten dat steeds weer wordt gebruikt... het ondermijnt de geloofwaarigheid van een beweging die verder heel interessante dingen te zeggen heeft. Mensen in arme landen zijn niet significant meer zelfmoord gaan plegen vanwege GGO's, en worden niet meer uitgebuit door multinationals die GGO's regelen dan door multinationals die aan 'reguliere' landbouw doen. Nee, het concept GGO is niet de 'reddende engel' zoals de verdedigers beweren. Maar het is zeker niet de duivel zoals tegenstanders het neerzetten.

          @rosa die beweert dat het paper van Seralini best in orde is maar dan maar geen reden geeft voor waarom het paper zou zijn teruggetrokken: als je groepen van slechts tien proefdieren gebruikt en relatief kleine variaties tussen groepen als bewijs gaat zien voor een conclusie die je vanwege je geldschieters maar al te graag wilt trekken, ben je niet goed bezig. (Peer-review is lang niet waterdicht, overigens, helaas.) Als je die werkwijze daarna gaat verdedigen door te vergelijken met de papers van Monsanto en co, en zegt dat je dan toch best goed bezig bent (zoals hij in zijn verdediging aanvoerde), ga je voorbij aan het feit dat Monsanto om de haverklap is berispt om slecht werk. Wat Seralini dan doet, is een polemiek tegen Monsanto starten - waar ik volledig achter kan staan. Wat Seralini niet doet, is deftige wetenschap uitvoeren, of bewijzen dat er iets scheelt met GGO's zelf.

  • door Sander N op dinsdag 28 april 2015

    dE STRIJD TEGEN GGO4S MAG NIET STOPPEN; Het is een aanval op onze gezondheid. En ook op het leven van planten en insecten.

    deze link verwijst naar de Site van de EU daar kan je alle ggo's vinden die ze toelaten. http://ec.europa.eu/food/dyna/gm_register/index_en.cfm

    je moet dan eens de lijst van toegelaten gmo's bekijken. in een paar soorten maïs zit er bv een gen die insecten van de lepidopteranfamilie dood......En dat zijn alle vlinders en Motten. ! 't Is echt onbegrijpelijk. Dit is een voorbeeld van zo'n maîs:

    Search conducted on Status : Registered - Category: maize EU register of genetically modified food and feed Genetically modified maize Transformation event Unique ID Company Genes Introduced / Characteristics Authorized use Authorization Expiration Date Details Maize (Bt11)

    SYN-BT Ø11-1

    [ Syngenta ] Genetically modified maize that contains:

    the cry1A (b) gene inserted to confer insect-resistance

    the pat gene inserted to confer tolerance to the herbicide glufosinate-ammonium Foods and food ingredients containing, consisting of, or produced from SYN-BTØ11-1xMON-ØØØ21-9 27/07/2020 Feed containing, consisting of, or produced from SYN-BTØ11-1xMON-ØØØ21-9 Products other than food and feed containing or consisting of SYN-BTØ11-1xMON-ØØØ21-9 Maize (DAS1507xNK603)

    DAS-Ø15Ø7-1xMON-ØØ6Ø3-6

    [ Pioneer and Dow AgroSciences ] Genetically modified maize that contains:

    cry1F gene inserted to confer protection against certain lepidopteran pests such as the European corn borer (Ostrinia nubilalis) and species belonging to the genus Sesamia,

    pat gene inserted to confer tolerance to the glufosinate-ammonium herbicide

    cp 4epsps gene inserted to confer tolerance to the glyphosate herbicide

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties