Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

De tanker is aan het keren, zegt B. De Wever

dinsdag 30 juni 2015
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.

Het boek van Joris Luyendijk (1) over de Londense City geeft haarfijn weer waar democratie in Europa is aanbeland, en meer bepaald waar wij het Griekse dossier moeten plaatsen.

De laatste weken valt op hoe academici in de sociologische en economische (2) invloedssfeer (zij krijgen in onze media een grenzeloze rode loper, alles helpt immers voor de oplagecijfers) mekaar ondersteunen of tegen spreken. Het volstaat een paar namen te noemen: Geert Noels, Paul Krugman, Paul De Grauwe, Boaventoura de Sousa Santos... (3)

Media en politici putten dankbaar uit deze diepe gedachten voor eigen profiel (de eeuwige G. Verhofstadt kan ook hier niet ontbreken) of laten het over aan de wijsheid van de achteloze lezer (die net bezig was met zijn vakantieplannen, het belastingformulier of de schooluitslag van zijn beminde telgen) om hic et nunc (4) de knoop van zijn gedacht door te hakken.

Laten wij Luyendijk even aan het woord over de huidige rol van onze Europese politici (zij die dus verleden weekend op het Shumanplein het mooie weer uit maakten) : “de grootste politieke partijen zijn zich, samen met veel toezichthouders (5), gaan identificeren met de financiële sector, en in de greep geraakt van een soort kuddegedrag waarvoor de econoom en voormalig Financial Times-columnist Willem Buiter (6) de term capture heeft gepopulariseerd. Bij corruptie doe je in ruil voor geld iets wat je anders niet had gedaan. Capture gaat een stap verder. Daarbij is er geen geld meer nodig, omdat je als politicus, als toezichthouder of wetenschapper oprecht (7) bent gaan geloven dat de wereld in elkaar zit zoals de bankiers 'm schetsen' (blz 191).

Luyendijk betoogt dat door de lobbygroepen, de zo gezegde lucratieve sprekerscircuits en het uitdelen van postjes de ganse sector immuun is geworden voor ontmaskering' (blz 188). Hij maakt naadloos de verbinding met de financiële crisis in 2008 : “zo staan we er meer dan zeven jaar na 'Lehman' voor, en intussen zit de Londense City niet stil.

Sommige bankiers hebben als werk om Europese burgers, bedrijven en overheden te laten lenen. Anderen helpen die burgers, bedrijven en overheden met complexe instrumenten zulke schulden aan het zicht te onttrekken, of verkopen deze schulden op zo'n manier door dat daarna nog meer geleend kan worden. Als de zeepbel barst komen weer andere bankiers met voorstellen om met een serie privatiseringen de gaten in de staatsbegroting te dichten. Groot-Brittannië (nvdr dat niet in de Eurogroep zit) en Europa worden naar het evenbeeld van de City herschapen …”

Naast de niet los van mekaar te maken bedrijvigheden van de financiële en de economische sector (zie bij wijze van voorbeeld het grootkapitaal van de reders, waar premier Tsipras wel wat geld wil gaan halen, en die in Griekenland weinig of geen belastingen betalen) maakt Luyendijk nog volgende aanvulling : 'Het maakt wezenlijk niet uit of in Duitsland de christen- dan wel de sociaaldemocraten regeren, in Amerika de Republikeinen of Democraten, en in Frankrijk rechts dan wel links. Ook in Nederland en België blijkt het nauwelijks verschil in welke combinatie de middenpartijen ditmaal een coalitie vormen”.

Het boek verwijst tenslotte naar de mondiale dimensie: “Feit is dat megabanken en grote financiële instellingen mondiaal opereren terwijl politiek en toezicht nationaal of hooguit regionaal zijn georganiseerd. Financiële instellingen kunnen landen en landenblokken tegen elkaar uitspelen, en dat doen ze dus, volstrekt schaamteloos: Hogere kapitaaleisen? Dan zijn we vertrokken' blz. 192).

En zo zijn we terug bij Griekenland. Vast staat dat velen, en wel in alle graagte, hen wel willen laten vertrekken. Immers, Spanje en Portugal (en zeker in de toekomst nog anderen) staan voor de Europese deur. Solidariteit heeft een wrange nasmaak gekregen en het Europees Volkslied Ode an die Freude klinkt allesbehalve gelijkstemmig. 

Het is voor Athene wachten op het referendum van zondag. Er is echter veel meer dan dat. Niet alleen de verkiezingen van Spanje en Portugal staan voor de deur. Op heel veel plaatsen in Europa roert het ongenoegen. De vakbonden bij ons bijvoorbeeld kondigen voor 7 oktober een nationale betoging en 24-uren staking aan, één jaar na de start van Michel I.

De regering had zich die verjaardag misschien wel anders voorgesteld. Na de zich opstapelende problemen en protesten (8) het voorbije jaar en vanuit alle sectoren (wij gaan ze niet opsommen, deze ruimte is te klein) had Michel en Co zich (als deadline en ultieme overlevingsstrategie) de vakantieperiode 2015 voorgesteld.

Immers, na de vakantie kan men beginnen met een nieuwe lei (9), en kunnen dossiers zoals tax-shift (de gelijke verdeling van de lasten) of pensioenen (welke tewerkstelling willen wij voor wie) met frisse moed aan de onderhandeling aangepakt worden.

Zijn de bikkelregeringen (nationaal en Vlaams regionaal) ten andere meer dan de stijlfiguur 'open debatcultuur' destijds van Verhofstadt en Co, om de aandacht te trekken in onze media dat zij, de politici, er nog wel degelijk zijn? Een vorm van gratis reclame voor de een, een blad- en programmavulling voor de ander?

Wij kennen dat 'onderhandelen' onderhand wel van de filosofie zoals het Europees bij Merkel, Dijsselbloem, Tusk en Juncker bedoeld wordt. De marsrichting van 'economische groei' waar onze nationale Van Overtveldt (na zijn BBL-, Knack- en Trends-periode) het als Minister van Financiën en trouwe Angelsaksisch-Duitse adept steeds op militante wijze over heeft.

Ook omdat Bart De Wever, de feitelijke leider van de huidige nationale regering, ons meedeelt dat 'de tanker aan het keren is' (10 en 11). Immers, de inspanningen die de regering vraagt zullen lonen in de toekomst. Of anders gezegd : de crisis als een bewuste strategie voor sociale afbraak (12).

Dit laatste toont vooral aan dat “wij allen Grieken zijn”. Vooreerst internationaal, maar ook nationaal (Ringland, lokale voorzieningen, tax-shift, Uplace, politieke vluchtelingen…).

Immers 'wij zitten op een gevaarlijk hellend vlak van harteloos beleid, zonder mededogen, zonder medeleven' zoals voorzitter Marc Leemans het op het congres van april 2015 in Oostende op het ACV-congres verwoordde. En hij zegt over de vakbond : "wij zijn een stoorzender. Inderdaad, wij storen, wij belemmeren, wij zijn hinderlijk, wij zijn 'disruptief', volgens dat nieuw modewoord. Maar wij doen dat met recht en reden. In een vrije markt moet er een vakbond zijn als tegenmacht. In een gepolariseerde samenleving, met een almaar grotere ongelijkheid, moet die er nog meer zijn. Als tegengewicht tegen het lobbywerk van de rijken, tegen de alleenheerschappij van de vermogenden. Vele internationale gasten in deze zaal ondervinden dat elke dag. Een faire samenleving, die kansen biedt aan mensen, die krijg je nooit zonder sterke vakbond'.

Hoe het verder moet ? Een paar gedachten (op mensenmaat) uit het boek van Tine Hens (13) tot besluit :

  1. (en omdat de Tour bijna begint): “we brengen de politiek terug op mensenmaat. Niet op de maat van de grote bedrijven en daarvoor mogen heilige huizen op de schop. Grenoble ligt in de schaduw van Alpe d'Huez, maar de stad is niet langer van plan veel geld te geven aan de Tour de France. Als de organisatie van de Tour de renners over de col wil jagen zal ze dat zonder financiële bijdragen van de stad moeten doen. Natuurlijk morden de grote bonzen van de Tour, maar verder veranderde er niets. Alpe d'Huez is te cruciaal. Gewoon uitgaan van je eigen kracht had Piolle (ingenieur, ecologist en activist, en kersverse burgemeester) rustig gezegd tegen iedereen die vreesde dat de Tour Grenoble zou verlaten."

  2. "Je wordt heen en weer geslingerd tussen hoop en wanhoop. Als ik thuis op mijn balkon sta en uitkijk over die auto's die over de ring razen, dan lijkt het nogal betekenisloos waar we mee bezig zijn. Ik ga nog te weinig in debat met mensen die een andere mening hebben. Maar als ik dan bedenk wat er in Europa aan het gebeuren is, aan Podemos in Spanje en Syriza in Griekenland, dan denk ik : zou het kunnen dat het aan het kantelen is ?” (14)

(1) 'Dit kan niet waar zijn', onder bankiers. Uitgeverij Atlas Contact, 2015.

(2) Een paar mopjes uit het boek van Luyendijk: “Wat is een econoom? Iemand die het oneens is met een andere econoom. Overigens zijn er drie soorten economen: zij die kunnen tellen en zij die dat niet kunnen. Economen hebben zeven van de laatste drie crises goed voorspeld, dus de economische wetenschap is niet waardeloos. De helft is zelfs nuttig – jammer dat economen het er nooit over eens kunnen worden welke helft”.

(3) Die laatste is minder bekend in de mainstream media. Daarover dus later meer.

(4) Wij leren het dus niet meer af. Eigen schuld, dikke bult.

(5) 'Deskundigen' die nationaal en internationaal toezicht houden op de financiële sector.

(6) Luyendijk wou deze W. Buiter graag nog citeren over verdere bevindingen. Helaas 'werkt hij niet langer voor wetenschap en journalistiek. Hij is overgestapt naar de bank Citigroup' (blz. 192).

(7) Een kleine kanttekening toch met een uittreksel van Luyendijk (blz 191) over politici (nvdr : ik maak me weinig illusies over de Russische of de Chinese variant) : 'Na hun ambtstermijn gaven de Amerikaanse minister van Financiën Timothy Geithner en de minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton een aantal speeches bij Goldman Sachs waarvoor ze 200,000 dollar kregen. Per stuk. Elders (blz. 137) vermeldt de auteur dat 'Oud-Labour premier Tony Blair al jaren minstens 2,5 miljoen pond verdient als adviseur voor megabank JPMorgan en Hekcor Sants, die als hoofd van de Britse toezichthouder in 2008 zijn sector in elkaar zag zakken, en begin 2013 een baan kreeg bij de megabank Barclays. Zijn geschatte 'compensatie': 3 miljoen pond per jaar'. Omdat Luyendijk van boven de Moerdijk is haalt hij ook een paar voorbeelden van daar aan : 'Oud-premier Balkenende (nvdr: de Hollandse Cd&V dus) werd partner bij een financieel dienstverlener en voormalig Minister van Financiën Zalm (VVD, zonder open maar wel VLD strekking) leidt voor iets meer dan een miljoen per jaar ABN AMRO (nvdr : iedere lezer kent wel enige voorbeelden uit eigen streek). Ter lering haalt de auteur nog aan, zoals de Engelsen zeggen : 'Nice work if you can get it'.

(8) Het ontlokte aan de correspondent in De Morgen zelfs de wanhoopskreet over Brussel: “wij staken ons dood”.

(9) Het is in werknemerskringen zeer bekend: de vakantiedossiers. Werkgevers willen het in ondernemingen graag doordrukken tijdens de juli-augustus periode

(10) Deredactie.be, 23 mei 2015

(11) De beeldspraak van 'een tanker die langzaam de goede richting uit vaart' vanwege de deskundig sprekende Antwerpse havenstad-burgemeester doet mij wat denken aan de tekst die ik onlangs las bij Ludo Abicht in Democratieën sterven liggend (Houtekiet, 2014) : “...een voorbeeld of parabel gebruikt voor al de vergelijkbare momenten waarop de ware of zachte stem van de rede en de logica het moet afleggen tegen het luide gebrul van de slogans, die niet voor niets in het Duits als Slagwörter (en in het Nederlands als slagwoorden) vertaald worden. Wanneer bijvoorbeeld een Amerikaans president na de aanslag op de torens van het World Trade Center misbruik maakt om zowel over een 'kruistocht tegen de terreur' als over de daarvoor verantwoordelijke landen die 'de As van het Kwaad' vormen te spreken roept hij niet alleen heel hard en irrationeel, maar beroert hij bewust of advies van zijn spindoctors (!) een aantal emotioneel geladen snaren: zowel zijn christelijk georiënteerd publiek als zijn islamitische vijanden weten of menen in ieder geval te weten wat kruistochten waren of kunnen zijn... En met de as van het kwaad (the Axis of Evil) verwijst hij naar de vroegere absolute vijanden van de westerse democratieën, de Asmogendheden, die na een lange en bloedige strijd met succes verslagen werden en die nu opnieuw onder een andere vorm de kop zouden opsteken”. De kunst van het woord, dus.

(12) 'De crisis is een bewuste strategie voor sociale afbraak'. Je kan het zeer lezenswaardig interview van Alma De Walsche van Mo*redactie met de Portugese socioloog Boaventura de Sousa Santos loezen op de site van Mo° mondiaal nieuws.

(13) Het Klein Verzet, Epo, 2015

(14) Interview van Tine Hens in haar boek met (ex) woordvoerder Wouter Hillaert van Hart boven Hard.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

3 reacties

  • door inge op dinsdag 30 juni 2015

    Het tij is inderdaad aan het keren , en voor wie dat tij een handje ( het moet niet per sé een Helfie-handje zijn) wil toesteken : sluit aan bij Hart Boven Hard .

    Hart Boven Hard is een BBB+ (Beweging van Bewuste Burgers) die het met heel veel overheidsmaatregelen niet eens is.

    Tegenover TINA ( there is no alternative) staat TAMARA ( there are many and real alternatives) :-)

    • door ria aerts op woensdag 1 juli 2015

      Dat is het enige dat rechtgeaarde mensen kunnen doen: ervoor zorgen dat we met zoveel mogelijk aan de kar kunnen trekken. Maar we moeten er ons wel van bewust zijn dat er vals spel wordt gespeeld. Het is heel moeilijk om te winnen van mensen die zelf de wetten naar hun hand zetten. Ik denk dat we dat al meer dan tweeduizend jaar proberen en we verliezen uiteindelijk altijd. Op sommige plekken gaan we wel vooruit en dan weer wat achteruit, de processie van Echternach (nu staan we weer in achteruit-modus). Op andere plekken is het nog steeds dezelfde jungle. Maar... de moed niet laten zakken en blijven proberen. Sensibiliseren en vooral dan in dienst van het algemeen belang is een zaak van heel lange adem.

    • door Karel Osstyn op woensdag 1 juli 2015

      Mooi begrip, dat 'capture'. Volgens mij zijn onze doorsnee pers en het VRT-journaal er ook erg onderhevig aan deze verdwazing. Als er alternatieve en meer genuanceerde commentaren opduiken, worden die doorgaans vrij snel ondergesneeuwd door items van het meer schreeuwige soort.

    Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties