"Voedselsysteem opnieuw in eigen handen nemen"

Op het Europees Nyeleni-forum in Krems (Oostenrijk) wisselden meer dan 400 deelnemers vijf dagen van gedachten over voedselsoevereniteit. De beweging voor voedselsoevereiniteit groeit wereldwijd. Ze verdedigt het recht van landen en volkeren om een eigen landbouw- en voedselbeleid te kiezen. Het forum resulteerde in de eerste Europese verklaring over voedselsoevereiniteit.

Na de wereldwijde Nyeleni-bijeenkomst in Mali in 2007 werd van 16 tot 21 augustus opnieuw gediscussieerd over voedselsoevereniteit en de impact die het huidige Europese en globale beleid daarop heeft. Meer dan 400 deelnemers werkten samen en bundelden hun krachten om de controle over het voedselsysteem te herwinnen, om zich te verzetten tegen het industriële landbouwsysteem en om te komen tot het versterken en uitbouwen van een sterke Europese beweging voor voedselsoevereiniteit.

Vanuit België namen een 25-tal mensen van verschillende organisaties deel: Via Campesina, Vredeseilanden, Wervel, Voedselteams, JNM, Oxfam Solidarité, Agenda21, BioForum, le Début des Haricots, Fugea. De Belgische delegatie werd aangevuld met enkele producenten, consumenten en individuen die mee bouwen aan de mondiale beweging voor voedselsoevereiniteit. Hoog op de agenda stonden onderwerpen als alternatieve voedsel-en landbouwsystemen, lokale markten, korte voedselketens, eerlijke handel en distributie, toegang tot grond en andere productiemethodes.

De deelnemers aan het forum verbonden zich ertoe om het voedselsysteem terug in eigen handen te nemen door te werken naar een ecologisch, duurzaam en sociaal model van voedselproductie en -consumptie dat vertrekt van een niet-industriële, kleinschalige landbouw, voedselverwerking en alternatieve distributie. Daartoe moet het voedseldistributiesysteem gedecentraliseerd worden en de keten van producent tot consument verkort worden.

Werk- en sociale omstandigheden moeten verbeterd worden, in het bijzonder in de landbouwsector en voedselverwerking. De besluitvorming omtrent het gebruik van gemeenschappelijke goederen en grondstoffen (land, water, lucht, traditionele kennis, zaden en dieren) dient gedemocratiseerd te worden. Alle niveaus van het beleid moeten de leefbaarheid van het platteland garanderen, alsook eerlijke prijzen voor voedselproducenten en veilig, ggo-vrij voedsel voor allen.

In deze tijd van politieke veranderingen, sociale en economische crisis herbevestigen de deelnemers van het Nyeleni-forum voor voedselsoevereiniteit hun gezamenlijke visie. Ze benadrukken dat alle volkeren het recht hebben op de vrije keuze van hun voedsel- en landbouwpolitiek en dat de daaruit resulterende voedselsystemen geen schade mogen toebrengen aan mensen en waardevolle natuurlijke hulpbronnen. Het forum had ook grote aandacht voor de inspraak van jongeren, vrouwen en voedselproducenten omdat hun bezorgdheden vaak genegeerd worden.

Meer info: Europese verklaring over voedselsoevereniteit

Reageer

Reacties

Door Hellfigger, 23-08-2011 19:14

Tijdens de en vlak voor de

Tijdens de en vlak voor de eerste wereldoorlog konden landen zoals het Verenigd Koninkrijk, Nederland en Duitsland met hun eigen landbouwproductie de inwoners niet meer voeden. Ze moesten zelfs voedsel importeren. Dit in een tijd waarin de landbouw nog niet eens geïndustrialiseerd was. Hoe gaan we met kleinschalige landbouw iedereen voeden? Dat is een vraag die ik me stel.

Beantwoorden

Door Geert Puype, 24-08-2011 08:57

Vragen

Ik heb veel sympathie voor dit Forum maar er blijven toch veel vragen. Ik geef er een paar. Hoe lokaal is lokaal ? Is dit onmiddelijk in de buurt waar het voedsel geconsumeerd zal worden ? Is de de Vlaamse of Belgische context of de Europese (mogen Spaanse tomaten nog op de Belgische markt verkocht worden ?) Mogen we nog koffie of thee drinken, want die worden niet lokaal, zelfs niet Europees geteeld ?
Ik zou ook graag eens weten hoeveel hectaren er nodig zijn om een stad als Gent (250 000 inwoners ?) te kunnen voeden, zelfs als we er van uitgaan dat de Gentenaars voortaan niet meer dan 2x per week vlees eten. Zoiets moet toch te berekenen zijn ?

Beantwoorden

Door wim merckx, 24-08-2011 20:18

lokale voeding en korte ketens

De opbrengst per oppervlakte is bij de kleinschalige landbouw groter dan bij de industriële landbouw. Het heeft meer te maken met het vermijden van transporten die wel het BBP verhogen maar verder schadelijk zijn in elke zin: België is bijvoorbeeld statistisch ruim zelfvoorzienend wat betreft aardappelen (we produceren bijna drie keer zoveel als we verbruiken) maar voert twee/derde van zijn aardappelen uit en nog iets meer komt er binnen uit Europese buitenlanden.

En ivm de vraag 'wat is lokaal/ wat is een regio?'
Er zijn verschillende manieren om een regio af te bakenen, je kan puur met afstanden werken (het 100-miles dieet in de VS is een voorbeeld) of met afstanden in tijd (de duur van het transport), je hebt politiek/administratieve grenzen (de provincies van Vlaanderen zijn bij Voedselteams de regio's), of de bio-regio's volgens de grenzen van het ecosysteem, of je kan het aantal ketens tussen producent en verbruiker hanteren om de afstand te meten.
De lokale voedselsystemen zijn heel verschillend en hebben tot doel dat we de herkomst van ons voedsel her-lokaliseren en de relaties met onze producenten intensiever maken. Maar er zijn geen absolute waarheden of grenzen voor alle projecten van lokale voeding.
Zie http://lv.vlaanderen.be/nlapps/data/docattachments/2010%2004%2026%20Kort...

Beantwoorden

Door jan peeters, 25-08-2011 00:22

Vroeger was alles regionaal.

Eeuwenlang aten mensen produkten uit eigen streek. Ze spendeerden wel 70% van hun inkomen daaraan. Dat was dan nog voor simpele basisvoeding, brood en pap. Vlees, eieren, boter en vis waren alleen voor de rijke mensen. Als de oogst in eigen streek mislukte stierven er mensen van honger.
Het is door mechanisatie, rasverbetering en grootschaliger landbouw dat we nu goedkoop kunnen eten. Voor een brood bij de bakker werken we nu 10 minuten. Als men het zelf bakt 2 of 3 minuten. Vroeger werkte men voor een brood meerdere uren. Moeten we daar terug heen???

Beantwoorden

Door wim merckx, 25-08-2011 10:50

goedkoper en sneller eten

Er is niets mis met mechanisatie, rasverbetering en schaalaanpassing. Maar er is een probleem wanneer deze ingrepen tot gevolg hebben dat we de grond onvruchtbaar maken, het water verzieken, de zaden privatiseren en de boeren verknechten of vermorzelen.
We willen ons voedsel zo goedkoop mogelijk -we hebben supermarkten die strijden voor bodemprijzen en daarvoor boeren tegen elkaar opzetten- om tegelijk uitgaven te doen die overbodig zijn en schaarse grondstoffen verspillen.
Je kan tijd sparen om een brood te bekomen in de kortst mogelijke tijd, dat is waar. Maar als we ons eten altijd maar sneller en goedkoper willen, gaan we voorbij aan hetgeen essentieel is en ons zoveel genot kan geven: lekker eten waarvoor we de tijd nemen.
Over de misbruiken door supermarkten, gebeurde een onderzoek op Europese schaal:
http://somo.nl/publications-en/Publication_3279

Beantwoorden

Door Geert Puype, 25-08-2011 10:51

vraag

Ik begrijp niet hoe het vermijden van transport tot een grotere opbrengst leidt bij kleinschalige landbouw. Kunt u ook echt aantonen dat kleinschalige landbouw grotere opbrengsten genereert ? Meestal is het toch omgekeerd : grootschalige productie is goedkoper dan kleinschalige of ambachtelijke productie omwille van schaalvoordelen. Zou deze regel uit de industriële productie niet gelden in de landbouw ?
Als we meer aardappelen produceren dan we zelf consumeren, betekent dat wellicht dat het aardappelareaal kan veminderen en vervangen worden door producten die we nu moeten invoeren, zoals graan. Maar hoeveel hectaren zijn er nodig om een persoon een jaar lang te kunnen voeden ? Ik zal mijn vraag anders stellen : is het landbouwareaal in Vlaanderen groot genoeg om de Vlaamse bevolking van voldoende voedsel te voorzien ?

Beantwoorden

Door wim merckx, 25-08-2011 13:09

mogelijk antwoord

goeie vragen!
voor de vraag over de opbrengsten verwijs ik liever naar onderstaande link, onze landgenoot Olivier De Schutter -speciaal VN gezant voor het recht op voeding- hamert de voorbije jaren voortdurend op bewezen voordelen van kleinschalige landbouw
http://www.biomijnnatuur.be/lezing_olivier_de_schutter_24mei2011

Of ons landbouwareaal groot genoeg is om de Vlaamse bevolking te voeden? Laat ons om te beginnen in de Belgische context denken, dan maken we ook al meer kans. Al heb ik geen paraat antwoord, het beslag op grond voor voedsel heeft natuurlijk direct te maken met het dieet dat we volgen.
Het is evenwel niet de bedoeling om import en export helemaal af te schaffen, wel deze te beperken en waar het kan onze grondstoffen van meer nabij te puren. Aardappelen vervangen door graan is een prima voorbeeld. Maïs en soja vervangen door hemp en lupinen is een ander voorbeeld. Spaanse tomaten in de winter vervangen door pastinaak en de oneindige soorten kool een bekender derde voorbeeld.
Het is dus niet nodig om als Belgen over een groot genoeg landbouwareaal te beschikken voor onszelf: met een voedselsysteem dat solidair is, ecologisch en gebaseerd op samenwerking kan een deel van ons eten uit andere regio's komen zonder (veel) schade te maken.

Beantwoorden

Door Daniël Verhoeven, 25-08-2011 10:40

Graag contact

Beste,
Aangezien dit thema heel wat mensen beroert en ook overgenomen werd door de Indignados in Europa, waarvan wij in Gent een beginnend onderdeel zijn, hadden wij graag rechtstreeks contact.

Zie onze Blog met een bescheiden artikel hierover: http://niepleuen.wordpress.com/2011/08/23/een-coboyverhaal-%e2%80%93-rei... waar u uitgenodigd wordt om hierover te schrijven.
We zitten ook op FB: http://www.facebook.com/groups/acampadagent/ en gaan zat. a.s. life in het Baudelopark in Gent

Vriendelijk Groeten,
Daniël Verhoeven

Beantwoorden

Door wim merckx, 25-08-2011 11:01

Indignados

er staat ook iets op stapel nav de aankomst van de Indignados in Brussel, dus graag contact hierover, mogelijk via vlaams-brabant@voedselteams.be

Beantwoorden

Door Vankrunkelsven Luc, 28-08-2011 09:41

zelfvoorzienend?

Of wij zelfvoorziend zijn, hangt inderdaad sterk samen met hoe wij ons voeden en wat wij produceren. Het voorbeeld van de aardappelen is al gegeven: "is het normaal dat aardappelen van Diest per vrachtwagen naar Solvenië gaan en dat andere aardappelen van Marokko naar hier komen?"
Bij dierlijk eiwitten is het nog straffer: Vlaanderen is voor 270 % zelfvoorziend in varkensvlees. Bovendien voeren we niet alleen varkensvlees uit; we voeren ook nog eens in vanuit Denemarken en Nederland. Minister-President en Vlaams Minister van Landbouw Peeters is daar bijzonder trots om, ondanks vier jaar grote crisis onder de varkenshouders, die hij zegt bij te staan. Zie: http://www.wervel.be/soja-themas-71/1218-landbouwproductievanbijons
De Europese Unie voert 39 miljoen ton sojameel en sojabonen in, vooral voor kippen, varkens, vissen en in mindere mate runderen. Wij kunnen ons veevoerimport - en dierlijke eiwittenexportmodel maar volhouden dankzij goedkope energie, veel water en land overzee. Zie: www.sojaconnectie.be . De dierlijke 'productie' is sinds de jaren '60-'70 geconcentreerd rond de havens. Daarom zitten bijvoorbeeld de helft van de Franse kippen en varkens in Bretagne. Eén van de gevolgen is dat de stranden er 's zomers moeten gesloten worden, omwille van de algengroei en dat er deze zomer weer 31 everzwijnen door de giftige gassen van de algen op het strand doodgevallen zijn. Consternatie alom in de Franse nationale pers! Maar wie legt de linken met deze gekke productiewijze en vooral met de winstmaximalisatie van de internationale vleeshandel, ten koste van boeren en boerinnen (hoog percentage zelfdodingen), dieren, ecosystemen, inheemse volkeren in Brazilië-Paraguay-Argentinië?
Terwijl ik dit schrijf, start op het Wereldfeest in Bokrijk de eerste modeshow van hennepondergoed: http://www.vilt.be/Wervel_prijst_voordelen_van_cannabiz_ondergoed
Om maar te zeggen: er isniet alleen plaats voor groenten en fruit, eigen eiwitten, etc. Ook vezels kunnen (terug) een onderdeel van ons landbouwsysteem worden. En waarom geen bomen? Zelfs de Vlaamse overheid steunt nu boeren die terug bomen integreren in hun productiewijze. Ze hebben nog tot 1 september de tijd om hun aanvraag in te dienen: www.agroforestry.be