Een nieuwssite die

reclamevrij
onafhankelijk
kritisch
en gratis is?

Dat kan!

Maar enkel dankzij jouw steun

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

Falend werkloosheidsbeleid: tijd om hand in eigen boezem te steken

Onlangs was het weer zover. Ik ging solliciteren. Om 9:00 uur nam ik plaats in een van de twee lokalen waar een test was voorzien van drie uur. De hoofdprijs? Een aanstelling bij een boeiende middenveldorganisatie voor 1 maand “met kans op verlenging”.
donderdag 3 april 2014
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.

Op de vacature, die slechts een week online had gestaan op een beperkt aantal websites, reageerden ruim honderd kandidaten. Ja, laat het even goed tot je doordringen: voor een contract van in principe 1 maand.

Enkele dagen later kreeg ik te horen dat ik niet was geselecteerd. Na mijn frustraties de vrije loop te hebben gegeven (“fuuuuck!”), een liefhebbende knuffel van mijn vriend en bemoedigende woorden van mijn vrienden, probeerde ik deze zoveelste teleurstelling een plaatsje te geven en mij te richten op de toekomst.

Ik ben intussen bijna anderhalf jaar op zoek naar werk in de sociale sector. Ik heb een Masterdiploma, maar neem ook genoegen met jobs onder mijn niveau; als ik maar een bescheiden bijdrage kan leveren aan een betere wereld. 

Als Brusselse Nederlandse ben ik ingeschreven bij Actiris. In de anderhalf jaar dat ik werkloos ben heb ik daar alle vormingen en trajecten gevolgd die enigszins op mij van toepassing waren. Ik vind het soms echt niet meevallen om de draad op te pakken na de zoveelste afwijzing. Zelfs de grootste optimistist begint na anderhalf jaar aan zichzelf te twijfelen. Ik heb weleens gedacht dat er eigenlijk geen plaats voor mij is in deze maatschappij.

Mijn verontwaardiging en woede, die ik na deze zoveelste afwijzing zorgvuldig had geprobeerd toe te dekken, staken enkele uren na het teleurstellende nieuws in alle hevigheid de kop op. Ik word namelijk kotsmisselijk van het dominante discours dat de eindverantwoordelijkheid voor het vinden van een baan stelselmatig bij de werkzoekende zelf legt, terwijl er een structureel tekort is aan arbeidsplaatsen.

Uit een Belgisch rapport uit 2012 blijkt dat er de laatste jaren vier keer meer werklozen zijn dan beschikbare arbeidsplaatsen. Als je werkzoekenden verplicht tot het vinden van werk en hen daarop beoordeelt, dan lijkt het mij logisch dat er voldoende arbeidsplaatsen voorhanden zijn. Anders houd je een groep mensen verantwoordelijk voor iets waar een groot deel niet in kan slagen. Dat is niet alleen onzinnig maar vooral ook heel oneerlijk.

Dit ‘je kunt het wél als je maar wilt en je voldoende inspant’-discours past in de tijdsgeest waarin hardnekkige maatschappelijke problemen worden verengd tot persoonlijke problemen van onwillige luilakken of misfits die hoognodig door scholing en aanvullende taallessen moeten worden bijgeschaafd. Mensen zonder ambitie die de hardwerkende Vlaming ook nog handen vol geld kosten.

De werklozenindustrie kost inderdaad handenvol geld. Onze noorderburen geven jaarlijks zo’n 6,5 miljard euro (!) uit aan hun ‘activeringsbeleid’. Dit terwijl uit talloze studies blijkt dat activeringsprogramma’s, een vorm van beleid dat ook in België wordt gevoerd, niet effectief zijn. Gebleken is zelfs dat de helft van de Europese activeringsprogramma’s geen of zelfs negatieve effecten genereert. Waarom is het voor politici dan zo aantrekkelijk om in dit falende, bodemloze systeem geld te blijven pompen?

Awel, door het aanbieden van allerhande vormingen en beroepstrajecten en het uitvoerig opvolgen van de inspanningen van werkzoekenden, doet de overheid alsof ze zich buitengewoon hard inspant voor de oplossing van een groot maatschappelijk probleem hetende werkloosheid.

De overheid trekt inzake werkloosheidsbestrijding inderdaad gretig haar portemonnee. Gezien de ondoeltreffendheid van haar uitgaven kan dit als symboolpolitiek worden gezien. Met haar beleid probeert ze de kansen van werkzoekenden op de arbeidsmarkt te vergroten. De vraag is wat dit uithaalt als er een structurele schaarste aan arbeidsplaatsen is.

Een cursus Frans of een consultatie met een arbeidspsycholoog zijn nooit weg, maar dragen ze bij aan de oplossing van de werkloosheidsproblematiek? In de meeste gevallen niet. De overheid heeft een beleid gecreëerd dat zich enkel richt op de startkwalificaties van mensen. Met wat cursussen en gesprekken bij de VDAB en Actiris moet je het maar zien te redden. Voor het verdere verloop van het traject acht de overheid zich niet verantwoordelijk.

Daar wringt het schoentje. De overheid bekommert zich enkel om de individuele randvoorwaarden voor succes terwijl de maatschappelijke randvoorwaarden minstens zo belangrijk zijn. Wat heb je aan een resem aan diploma’s als je nergens aan de slag kunt?

De gewenste resultaten moeten in de huidige context volledig worden ‘behaald’ door het individu met haar beperkte slagkracht. Als het werkloze individu er niet in afzienbare tijd in slaagt om werk te vinden, wordt zij of hij bovendien gesanctioneerd door de progressieve verlaging van de werkloosheidsuitkering.

Kranten en opiniemakers schrijven vervolgens, volledig in lijn met het huidige beleid en paradigma, gretig en uitvoerig over het gebrek aan discipline en arbeidsethos onder werklozen: “Iedereen die armen en benen heeft kan toch werken? Er is altijd werk, als je maar voldoende zoekt”. De overheid lacht ondertussen in haar vuistje en wast haar handen in onschuld: “Wij hebben toch ons best gedaan!”. De politiek verantwoordelijken leiden zo de aandacht af van eigen beleidsmatig falen. Met name werkloze Belgen met een migratieachtergrond worden momenteel geculpabiliseerd gezien de hogere werkloosheidspercentages onder hen. Ook de tewerkstellingscijfers van hooggeschoolde ‘allochtonen’ liggen structureel lager dan die van hooggeschoolde witte Belgen.

Met betrekking tot de werkloosheidscijfers onder mensen van etnisch-culturele minderheden zien we een vergelijkbare reflex. In plaats van collectieve verontwaardiging ("hoe kan het dat ons gelijke kansenbeleid er niet in slaagt om deze grove ongelijkheden te corrigeren?"), pertinente vragen ("waarom blijven wij zoveel investeren in (bij)scholing als ook veel hoger opgeleiden geen werk vinden?") en de aankondiging van passende maatregelen, wordt er wederom direct met de vinger gewezen naar de werkloze 'allochtonen' zelf.

In reactie op deze structurele verschillen die wijzen op institutioneel racisme, halen experten en beleidsmakers allerlei culturele cliché’s uit de kast en worden oplossingen voorgesteld die de huidige exclusieve arbeidsmarkt, en haar sturende in- en uitsluitingsmechanismen, niet in vraag stellen maar bestendigen.

Ook werkzoekende alleenstaande ouders (lees: alleenstaande moeders) en laaggeschoolde vrouwen worden geculpabiliseerd wegens hun hogere werkloosheidsgraad. Ook hier wordt niet gekeken naar structurele mechanismen die hen belemmeren op de arbeidsmarkt.

Zo treft de optrekking van de straal waarbinnen men werk moet aanvaarden alleenstaande moeders die hun werk door een forse stijging van de reistijd niet (meer) kunnen combineren met de zorg voor hun kinderen. De meesten van hen beschikken niet over de benodigde financiële middelen om zich uit deze impasse te redden met kinderopvang en dienstencheques. Ook laag- en ongeschoolde vrouwen worden door het huidige activeringsbeleid geviseerd; terwijl er onvoldoende arbeidsplaatsen en werkuren voor hen beschikbaar zijn in de sectoren waarin zij werkzaam zijn.

Zolang er geen pertinente vragen worden gesteld en geen doortastende, structurele oplossingen worden voorgesteld, zijn maatregelen als taalprogramma’s een doekje voor het bloeden. Een doekje dat bovendien suggereert dat je er wel komt met voldoende scholing. Het is hoog tijd dat deze mythe wordt ontkracht en dat de overheid krachtdadig haar verantwoordelijkheden opneemt.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

9 reacties

  • door Lorelyn op donderdag 3 april 2014

    Er staat hieromtrent een interessant artikel op trouw.nl. Het concludeert een beetje wat u ook schrijft. Veel succes gewenst

    • door Jean Vanbruystelghem op vrijdag 4 april 2014

      Wel een treffende observatie over de "begeleiding" naar werk. De enigen die erdoor geholpen worden aan een baan zijn zij die voor de overheidsdiensten werken. De begeleiding creëert immers geen broodnodige banen. Toch zou ik u aanraden om ook eens buiten de sociale sector, waaronder deze begeleidingsdiensten oh ironie ook vallen, te zoeken. Is er echt niets anders wat je zou kunnen doen? Eventueel na een korte bijscholing. De sociale sector heeft zėker geen monopolie op het werken aan een betere wereld hoor. De dokter heeft ook geen monopolie op gezondheidszorg, de loodgieter, boer en vuilman dragen even veel of meer bij.

    • door ken vdb op vrijdag 4 april 2014

      Graag toch eens die artikels zien waaruit blijkt dat het activeringsbeleid faalt. Wat valt er precies onder het activeringsbeleid? Mensen die een cursus volgen aan de vdab worden ook adhv sollicitatietraining en communicatietraining voorbereid op de arbeidsmarkt. En laaggeschoold of hooggeschoold: het maakt niet uit, wij zien heel veel mensen die echt niet in staat zijn een deftige cv op te maken of zichzelf gewoon te verkopen.

      Dat verandert natuurlijk niets aan een tekort aan tewerkstelling in bepaalde sectoren. Maar mischien moet je je dan voorlopig neerleggen bij iets anders?

  • door Danielle van Zuijlen op donderdag 3 april 2014

    'Als Brusselse Nederlandse'. Dat verklaart ook een en ander volgens mij, als Nederlandse ben je hier toch ook een beetje allochtoon (ik mag het zeggen als Nederlandse Gentenaar)

  • door Stein op vrijdag 4 april 2014

    Die aangeboden cursussen en het activerings-beleid bestaan inderdaad slechts om te verhullen dat de staat compleet machteloos staat om arbeidsplaatsen te creëren in een neo-liberale samenleving. Ik vraag me nog altijd af waarom politici blijven beweren dat ze werk gaan creëren, de werkloosheid gaan wegdrijven (wat uiteraard compleet paradoxaal klinkt, omdat dezelfde politici werkzoekenden harder willen aanpakken) maar zich vervolgens niet uitspreken tegen het neo-liberalisme. Hoe ga je in godsnaam als overheid in zo een samenleving banen creëren? En inderdaad faalt elke regering, keer op keer, in het verdrijven van de werkloosheid.

  • door Steven op vrijdag 4 april 2014

    Voor de werkgevers zijn die extra cursussen zeker voordelig, zij zijn immers de meest flexibele partij op een neoliberale arbeidsmarkt. Ik heb onthouden uit de les economie dat, in het spel van vraag en aanbod, de partij waarvan vraag/aanbod het meeste afhangt van de prijs ook het meeste voordeel heeft van subsidies en belastingen afwentelt op de andere partij. Bij onvoldoende jobs en zonder sociaal vangnet is dat zeker niet de werkzoekende, die moet maar zoveel arbeid aanbieden als mogelijk. Als dan blijkt dat sommige financiële voordelen voor werkgevers die langdurig werklozen of mensen uit andere 'kansengroepen' rekruteren niet gelden voor overheidsjobs, mogen we ons inderdaad wel eens afvragen wie voordeel heeft bij het 'wapenen van werkzoekenden voor de arbeidsmarkt'. In dit deel van de wereld en in tijden van hoge arbeidsefficiëntie en automatisering is er voldoende weelde om iedereen een deftig bestaan te garanderen, en er zijn nog steeds voldoende zinnige dingen te doen om iedereen bezig te houden. Van het merendeel van onze politici hoor ik geen gepast antwoord op de verdeling hiervan, tenzij misschien om de maatschappelijke ongelijkheid nog wat groter te maken. Zelfs het Wereld Economisch Forum ziet dit echter als een grote dreiging: http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2014/01/27/inkomensongelijkheid-ondergesneeuwd-in-davos .

  • door Rik Martens op vrijdag 4 april 2014

    Heel voorzichtig raam ik de werkelijke werkloosheid in ons land op 1.000.000 werklozen. Sommigen spreken intussen van 1.500.000. Zelfs als je de zotte verkiezingspropaganda van sommige partijen zou geloven, die ons 500.000 nieuwe banen belooft, dan heb je nog altijd 500.000 à 1.000.000 banen tekort om iedereen aan het werk te zetten. Daar hoeft geen tekeningetje bij.

    Het is een taak van de VDAB om werklozen intensief te begeleiden naar een job, hoe lang dat ook moge duren. Opleiding, herscholing, hulp bij sollicitaties... Iets meer dus dan met de vinger naar een computermonitor wijzen.

    Zoals het nu gaat hebben vakbonden en RVA het enkel en alleen over werkloosheid in plaats van over tewerkstelling, terwijl VDAB eerder lijkt op window dressing.

    Wat voorafging houdt m.i. ook in dat je werklozen, die zich werkwillig opstellen, die keurig gebruik maken van opleidingen en solliciteren waar mogelijk, niet van de dop moet gooien, hoe lang ze ook werkloos zijn.

    Natuurlijk, bij "wederspannigheid" mag er worden ingegrepen en schijnwerklozen, zwartwerkers en andere sociale profiteurs vliegen er onverbiddelijk uit. Maar procentueel zullen dat er niet zoveel zijn.

  • door Marc De Prins op vrijdag 4 april 2014

    Hoog tijd om op 25 mei een ander beleid te kiezen. Ga eens kijken op de website van de PVDA+, dan zal je zien dat er oplossingen mogelijk zijn. Vraagje; waarom is de VS zo tegen Cuba ? juist om dat dit land tegen kapitalisme is en terecht, want het kapitalisme maakt niet allen veel mensen boos en kapot, maar ook ons milieu en onze grondstoffen moeten eraan geloven. Tot ze ( de veel te rijken ) op een moment zullen komen dat ze vaststellen dat je met al dat teveel aan geld, niets meer kan kopen, omdat er niets meer te kopen valt. Er is ooit een econoom geweest die zei dat geld is zoals stalmest, het stinkt niet alleen even hard, maar als het op een hoop ligt is het ook niet meer vruchtbaar. Hoog tijd om alles terug gaan te herverdelen, en de onverdiende subsidies aan multinationale ondernemingen terug te vorderen en te investeren in een groene en menselijke economie, en het kan geloof mij maar, als we maar met genoeg aan één zelfde touw trekken.

  • door Antoon Boerjan op zaterdag 5 april 2014

    De auteur weet hier goed te duiden welke problemen een werkzoekende tegenwoordig kan ondervinden. Echter , juist of onjuist dat weet ik niet ,ben ik er nog altijd van overtuigd dat een werkzoekende , mits zich flexibel op te stellen , aan een job kan geraken. Men moet zichzelf niet vastpinnen op de behaalde diploma's , denk ik , maar wel op zijn of haar capaciteiten. Een kleine "brainstorming" bij zichzelf kan nieuwe inzichten bijbrengen. Zo bv. , en dat om duidelijk te zijn ,is het niet omdat men rechten heeft gestudeerd dat men bv. niet de keuze kan maken om brandweerman ( vrouw) te worden. Nadien , eens men werk heeft , zal de tijd raad brengen, en dan ben je tevens niet meer afhankelijk van allerhande nepstatuten. Bij mij primeert vrijheid en die kun je het beste verwerven door het zich aanpassen aan een reële situatie. Survival off the fittest .Laat u niet op de kop zitten. Dit is absoluut geen neoliberaal standpunt , dat weze duidelijk. Voorlopig is de maatschappij waarin wordt geleefd door het individu wat ze is; dus aanpassen is de boodschap.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties