Green green grass of home

Ik ben gerold. Met mijn ogen dicht hebben ze mij in de val laten lopen, die van ACW Limburg. "Interview jij op Rerum Novarum Peter Tom Jones even? Die heeft een boekje geschreven over duurzaamheid. We zullen je dat boekje bezorgen". En het stamt waarschijnlijk uit mijn scoutstijd, op al dit soort vragen "Ja" antwoorden. Dat boekje, dat zou ik op een avond of twee eens even doornemen. Hij mocht zich aan wat kritische vragen verwachten, die Peter Tom Jones.

Tot ik aan dat boekje, "Terra Reversa" genaamd, begon. Het is meer dan twintig jaar geleden dat ik mij aan wetenschappelijke literatuur waagde, en dat voelt een mens. Dus werd het meer dan twee avonden worstelen met een wereld in transitie, antropogene klimaatwijzigingen en absolute dematerialisatie. En laat het niet aan uw hart komen dat deze termen u nu absoluut niet zeggen, dat deden ze bij mij ook niet. En toen ik dan, in een ijskoud Heusden-Zolder aan een vraaggesprek begon, voor een handvol belangstellenden, en dan ook nog onderbroken werd door een Okra-dansles (en links en rechts en draai en stop), leek heel die global warming-problematiek vooral uitgevonden om mij te pesten.

Maar we vonden een wat stiller lokaal in het Centrum Duurzaam Bouwen, het handvol belangstellenden volgde, en we geraakten uiteindelijk waar we wilden. Bij een aanzet tot oplossing. En die aanzet, die ligt volgens Peter Tom Jones niet bij, hoe goed bedoeld ook, individueel gedrag, maar bij overheidsoptreden en maatschappelijk draagvlak creëren door het middenveld. Jones wees daarbij onder andere op het doordacht gebruiken van overheidsmiddelen. Zo zorgde heel de zonnepanelenhype voor een gigantisch Mattheus-effect. Alleen diegenen met eigen woningen, en de middelen om te investeren maken hier "winst" mee, en uiteindelijk betaalt iedereen mee, ook huurders, en mensen met lage inkomens in verouderde woningen. "Meer inzetten op isolatie en aanpassingen in alle woningen, had per euro belastinggeld veel meer opgeleverd", stelt Peter Tom Jones.

In zijn boek draagt hij uiteindelijk praktische oplossingen aan op vier domeinen. Wonen en bouwen, mobiliteit, voeding en toerisme. Elk met hun eigenheid, en ook elk met een andere moeilijkheidsgraad. Zo zal in het wonen en bouwen op termijn veel opgelost worden door technologische evolutie. Voeding wordt de moeilijkste klip om nemen in onze westerse samenleving, want om naar een duurzaam voedingspatroon te komen is een stevige gedragsverandering nodig.

Terwijl Peter Tom Jones er nog eens op wijst dat individuele gedragsverandering niet de oplossing zal leveren, geeft hij toch een top drie van veranderingen met het meeste effect op de aanslag op de draagkracht van de aarde: minder vleesconsumptie, minder vliegtuigreizen en minder autokilometers. Aangevuld met de ook door het publiek aangedragen nadruk op een andere economie (coöperatief, duurzaam, sociaal) weten we waar een overheid en het middenveld hun pijlen op moeten verschieten, in aanloop naar rechtvaardige duurzaamheid. Maar toch hebben die van ACW Limburg mij gerold.

Het boek "Terra Reversa, de transitie naar rechtvaardige duurzaamheid" van Peter Tom Jones en Vicky De Meyere kwam uit bij EPO/Jan Van Arkel. De eerste druk is bijna uitverkocht.

Luc Purnelle

Luc Purnelle