Steun jij DeWereldMorgen.be al?

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis voor iedereen.
Dat is enkel mogelijk door de steun van onze lezers.
Wij hebben jouw steun hard nodig!

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu

Onze normen en waarden: die van de markt?

vrijdag 26 augustus 2016
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.

Het gaat de laatste tijd nogal vaak over ‘onze normen en waarden’. En hoe die beter zijn dan die van een ander. Ik heb dat altijd een beetje een vreemd begrip gevonden, ‘onze’ normen en waarden. Vooral omdat ik niet zo goed weet waar die ‘ons’ dan precies op slaat. Maar ik probeer toch even.

Ik leerde bijvoorbeeld recentelijk dat een boerka geen deel uitmaakt van onze normen en waarden. Laat staan een burkini. Dat zijn de normen en waarden van een andere cultuur. Dit weekend was het Pukkelpop, en heel wat jongeren vonden het nodig om daar hun (pasgekochte?) opwerptent achter te laten. ‘zijn dat dan onze normen en waarden?’ vroeg ik me luidop af tijdens het lezen van de krant. Ja, eigenlijk wel. Want als er iets is dat overal aanwezig is in onze westerse samenleving dan is het wel reclame, die ons aanleert om te consumeren – en om weg te werpen. Wat je huidskleur of religie ook is, ontkomen doe je er niet aan.

Ik loop nu 28 jaar rond op deze wereld. En al is dat geen reusachtig lange periode, het geeft me toch wat inzicht op hoe deze samenleving vierkant draait. Ik heb de overgang van de walkman naar de discman, over de mp3-speler tot de smartphone meegemaakt. Dat is vooruitgang, het moet gezegd. Maar waar die walkman was gekocht om een mensenleven mee te gaan, is de smartphone nu een gadget dat al snel wordt ingewisseld voor een nieuwer model. Ik ben leerkracht, en ik zie dagelijks hoe mijn leerlingen een olifantenvel moeten kweken om te durven rondlopen met een ouder model van GSM. Hoe we aangeleerd krijgen dat enkel het nieuwste van het nieuwste ons tot zelfontplooiing zal brengen.

Als ik onze kranten lees en naar de televisie kijk, dan moet ik wel geloven dat onze normen en waarden er zijn van eeuwig vertier, van verspilzucht en van consumptiedrang. Omgeven door reclame, wordt ons ingeprent dat consumeren ons gelukkig zal maken, dat een extra paar schoenen niet zou misstaan in onze kast. Als je ze beu bent, gooi je ze toch gewoon weg. ‘ze kostten toch maar 15 euro!’

Die normen en waarden houden ook in dat kleren best in Bangladesh worden gemaakt door kinderhandjes, om hier in het rijke westen voor weinig geld te worden verkocht en dan, als we ze beu zijn in de vuilnisbak worden gekieperd. Die normen en waarden leren ons dat vrouwen best op hoge hakken rondlopen, liefst met zo weinig mogelijk kledij.

Die normen en waarden zijn deel van een cultuur. Van een samenleving waarin grote multinationals de plak zwaaien. Waar de winsten van een bedrijf vooropstaan, waar het dogma van de vrije markt welig tiert. Waar jongeren wordt aangeleerd dat een opwerptent eigenlijk een wegwerptent is. En dan zijn wij verbaasd over Pukkelpop?

Begrijp mij niet verkeerd, ik vind het walgelijk dat mensen een tent achterlaten op gelijk welk openbaar terrein. En ik ben persoonlijk best in staat om dat niet te doen. Maar verbaasd ben ik niet. Want het wegwerpen van een tent past perfect binnen het normen en waardenkader dat we krijgen aangeleerd.

Dus laten we, voor we GAS-boetes uitdelen en onze verontwaardiging spuwen, de oorzaken van het probleem erkennen. En laten we, voor we ‘onze’ normen en waarden bejubelen als vooruitstrevend en ontwikkeld, ze ernstig in vraag stellen. Want eerlijk? Ik ben echt minder verontrust over een vrouw die haar armen en benen bedekt op het strand dan over kinderen die in Bangladesh onder de meest erbarmelijke omstandigheden te werk worden gesteld. Dit hoeven niet onze normen en waarden te zijn. Wij hoeven niet mee te stappen in de godsdienst van de markt. Want die god van de markt is niet zo goed en almachtig als ze ons willen doen geloven. Uiteindelijk verdedigt hij – net als al die andere goden trouwens – de belangen van de machtigen der aarde.

reageer

2 reacties

  • door Tine Taveirne op zaterdag 27 augustus 2016

    Je hebt een punt: het vraagt onze constante verantwoordelijkheid en inspanning om de vrije markt te corrigeren. Duurzaam/ethisch ondernemen verdienen 100% onze aandacht. Onze samenleving is niet perfect, helaas. Tenten achterlaten op het festival, sjoemelen met software: niet okee. Ik herken me ook niet in deze gang van zaken, ook niet in andere duistere kanten van onze samenleving. Die telt ondanks haar imperfectie echter véél initiatieven die werken aan een duurzamer, rechtvaardiger wereld. Daarin herken ik me wél. Het misverstand is dat 'onze waarden' véél verder gaat dan tenten achterlaten na Pukkelpop. 'Onze waarden', is de vrijheid om mijn mening te zeggen zonder mijn job kwijt te raken of in de gevangenis te belanden, de vrijheid om me te kleden zoals ik wil, zonder mij de afwijzing van mijn (religieuze) gemeenschap op de hals te halen omwille van (religieuze) taboes, het feit dat mannen en vrouwen ondanks hun verschillendheid dezelfde rechten kunnen laten gelden, de vrijheid om kritische vragen te kunnen stellen, de vrijheid om een godsdienst te kiezen én om eruit te stappen (een vrijheid die 'orthodoxe' moslims niet kennen, wat regelrecht indruist tegen de rechten van de mens), de geruststelling dat godsdienst zich niet bemoeit met bestuur. Die moeizaam verworven vrijheden wil ik niet kwijt. Integendeel, er is nog een hele weg te gaan. Moslimkoppel op het strand in Wenduine: zij in chador, als lustobject/eigendom van haar partner, hij in zwembroek: nieuwe waarden voor het Westen? Nee bedankt! Laten we niet ‘verbieden’, maar práten over de échte motieven achter strenge religieuze kledingvoorschriften en over hoe (on)vrij die wel zijn. Geven we kritische moslims ook een stem? Tip: laat godsdienst op school een kennisvak zijn en leer de jeugd sociale vaardigheden!

  • door pieter vv op zondag 28 augustus 2016

    Inderdaad, het voorstel voor het strandverbod is niet in lijn met de godsdienst van de vrije markt.

    Ten tweede: tot welke god(en) moet het rijke westen zich dan wel keren volgens u?

Lees alle reacties