about
Toon menu

Religieus radicaliseren is het gevolg, niet de oorzaak van geweld

maandag 16 november 2015
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.

Hoezeer aanhangers van Daesh (IS) zich ook van een islamitische retoriek bedienen, hun schrikbewind en aanslagen zijn niet los te koppelen van heel wat andere motieven die nauw verbonden zijn met bredere geopolitieke realiteiten. De eerste verslagen van ooggetuigen die de aanslagen overleefden maakten dat opnieuw snel duidelijk. Zo was radiopresentator Pierre Janaszak aanwezig in de Bataclan en kwam hij er heelhuids weg. Terwijl hij zich met anderen in de W.C.’s verschuilde, hoorde hij de militanten duidelijk zeggen: “Het is de schuld van Hollande, het is de schuld van je president. Hij had maar niet moeten tussenkomen in Syrië.”

Het brengt meteen de getuigenis van de Franse journalist Didier François in herinnering. Deze werd 10 maanden lang gegijzeld door Daesh en uiteindelijk vrijgelaten in 2014. In een interview op CNN gaf hij aan dat zijn gijzelaars vaak tegen de gevangenen predikten. Maar, zo stelt hij vrij duidelijk: “Ze probeerden meer in onze hoofden te hameren wat zij geloofden dan dat ze ons iets over de Koran bijleerden. Het heeft niets met de Koran te maken. We hadden niet eens een Koran ter beschikking en ze wilden er ons ook geen geven.” In een verder gesprek met het Franse magazine ‘Slate’ voegde hij daar aan toe: “Ze zijn religieus vanuit hun standpunt maar wij voerden nooit theologische discussies. Onze gesprekken waren vooral politiek.”

Ook het ‘radicaliseringsverhaal’ van de Kouachi broers, de daders van da aanslag op het Charlie Hebdo kantoor, laten een zelfde patroon zien. Toen ze jong waren, bezochten ze zelden de moskee en waren ze heel wat meer in Cannabis geïnteresseerd dan in de Koran. En wanneer Cherif Kouachi in 2005, vlak voor hij naar Irak wou afreizen, gearresteerd werd op verdenking van het beramen van terroristische daden, stelde hij in zijn verklaring: “Ik was klaar om op het strijdveld te sterven. (…) ik geraakte daarvan overtuigd toen ik op T.V. de onrechtvaardigheden zag. Ik bedoel daarmee de martelingen die de Amerikanen de Iraki’s aandeden.” De verslagen van die verklaringen gaven ook aan dat Cherif tot de conclusie was gekomen dat “jihad gerechtvaardigd is in elke plaats op aarde waar er onrecht heerst; wat in Irak gebeurde was in zijn ogen zo’n onrecht.”

Het huidige conflict in Irak is nu eenmaal niet het gevolg van één of andere oude vete tussen religieuze fracties, maar rees wel op uit de brokstukken van een land dat totaal verwoest werd door meerdere opeenvolgende oorlogen – oorlogen waarin Westerse grootmachten steeds opnieuw betrokken waren.

Dat (religieus) radicaliseren niet zozeer de oorzaak maar vooral het gevolg is van geweld, valt dan ook steeds moeilijker te ontkennen. Ook in de andere delen van de ‘Oorlog tegen terreur’ wordt dat dagelijks duidelijk. Het veelvuldige gebruik van drones in Afghanistan en Pakistan, bijvoorbeeld, zorgt helemaal niet voor dat het terrorisme wordt ingedijkt. Integendeel, het zorgt er net voor een gestage toename van ‘terroristen’.

Dat zie je in de verklaringen van de Pakistaans-Amerikaanse Faisal Shahzad, die gevat werd vooraleer hij op 1 mei 2010 in Times Square een bomauto wou laten ontploffen. Tijdens zijn proces vroeg de rechter hem hoe hij hij in staat zou kunnen zijn om de dood van zoveel onschuldige kinderen op zijn geweten te hebben. Zijn antwoord luidde: “Wel, de drones in Afghanistan en Irak, zij zien gien kinderen, zij zien niemand. Ze doden vrouwen, kinderen – iedereen. Het is oorlog en in oorlog vermoord men mensen. Ze vermoorden moslims… Ik ben een deel van het antwoord aan de V.S. die moslimlanden en de moslimgemeenschap terroriseert. En in hun naam wreek ik die aanvallen. Amerikanen trekken zich enkel het lot aan van hun eigen mensen maar niet van mensen die elders in de wereld sterven.”

Het sluit nauw aan bij enkele uitspraken van Michael Flynn, een voormalige directeur van zowel de Defense Intelligence Agency (de inlichtingendienst van het departement van defensie in de VS) als JSOC (één van de belangrijkste eenheden in de militaire antiterrorisme operaties van de VS). Enkele maanden geleden ging hij uitgebreid in debat met journalist Mehdi Hasan in het Aljazeera-programma ‘Head to Head’. Daarin gaf hij onomwonden toe dat de ‘Oorlog tegen terreur’ weinig effect heeft. Meer nog, “Als je naar 2004 terugkijkt en je spoelt door naar 2014, dan zie je dat. Het aantal groeperingen dat door onze overheid als terroristen wordt aangeduid is namelijk verdubbeld.”

Niettemin besloot de Franse regering om slechts twee dagen na de aanslagen van vrijdag 13 november om de stad Raqqa te bombarderen met twaalf gevechtsvliegtuigen. De kans dat er evenveel onschuldigen om het leven kwamen als in Parijs is niet irreëel. Alleen lijken journalisten in hun berichtgeving over deze luchtaanvallen daar niet erg om bekommerd.

Zo blijven we de vicieuze cirkel telkens opnieuw vakkundig in stand houden.

Men staart zich blind op de specifieke religieuze achtergrond van één partij in het conflict die in naam van Allah mensen vermoorden. Maar in naam van democratie en mensenrechten worden eveneens dagelijks heel wat onschuldigen om het leven gebracht.

Het gangbare discours van ‘de oorlog tegen terreur’ is daardoor bijzonder moeilijk te volgen. In conflictengebieden als Irak, Syrië, Afghanistan, Yemen en Pakistan, wie zijn daar ‘de goede soldaten’ en wie zijn ‘de slechte terroristen’? Het enige wat zeker is, is dat miljoenen mensen geterroriseerd worden – door zowel mannen met als zonder baarden.

De vraag is niet hoe we religieus extremisme tegen gaan, de vraag is hoe we de cirkel van geweld doorbreken.

reacties

5 reacties

  • door Tanguy Corbillon op maandag 16 november 2015

    De factor 'religie'

    Goed dat er fijnzinnige analyses volgen. Goed dat die analyses, gestaafd met feiten, inzicht trachten te verwerven in complexe menselijke interactie. En toch heb ik zo mijn vragen bij de voorstelling van zaken, hier, die religie als verhaal buiten de discussie wil houden. De religieuze factor, hier als duivelse pervertering van het naïeve zoeken naar een maat waarmee het wereldse te beoordelen valt, speelt in radicalisering wel degelijk een rol. Recht laten geschieden door het oordeel naar zich toe te trekken, brengt onrecht voort.

    Weliswaar bevat religie -ook de religies van het boek- soms parels van wijsheid, maar ze vereisen geduldige interpretatie, iets waar gelovigen niet altijd toe komen. Religies hebben een nationalistisch trekje en nationalisme is een vorm van religie. Ritueel geweld bestaat, weten we uit de antropologie. Wreedheid wordt soms verheerlijkt... Dat een religieuze gemeenschap terroristen slechte gelovigen noemt, zal het tij niet doen keren. Omdat religieuze gemeenschappen vaak zelf van hun wijsheid zijn vervreemd.

    • door sam vanderleyden op dinsdag 17 november 2015

      Religie kan zich alleen voeden met "zieltjes" wanneer de voedingsbodem rijk is. Het politieke aspect oa. zoals in het artikel (en het sociaal econmische) zijn uitstekende voedingsbodems voor religieus radicalisme... Of anders gezegd... religieus radicalisme is een antwoord voor diegenen in een zoktocht naar oorzaken van hun miserie, van hun kwaadheid. Deze hebben echter politieke en economische oorzaken, maar deze worden maar al te vaak door zowel het westen als de salfistische strekkingen onder stoelen of banken geschoven. Zo komt men heel gemakkelijk tot een wij-zijn denken en een geweldspiraal. Het is bvb. ongelooflijk waanzinning dat Hollande niet eerst wat had geslapen en zijn emotionele uistpatting gedimd... vooraleer uitspraken te doen waarvan hij nu niet meer terug kan. hij trap in de val. Het is net datgene wat Daesh wil! Laat je niet vangen.

    • door Jonas Slaats op woensdag 18 november 2015

      Gezien het polemische karakter van mijn tekst is je reactie meer dan begrijpelijk, Tanguy, maar toch een kleine opmerking omdat ik vermoedelijk kan misbegrepen worden. In mijn eerste zin schrijf ik immers: "aanslagen zijn niet los te koppelen van heel wat andere motieven". Net door "heel wat andere' te gebruiken, geef ik daarmee aan dat ook de religieuze factor een rol speelt, maar dat die vervat zit in alle andere.

      Ook de laatste (en wat mij betreft de belangrijkste) zin "De vraag is niet hoe we religieus extremisme tegen gaan, de vraag is hoe we de cirkel van geweld doorbreken." impliceert niet dat er niets religieus aan het extremisme zou zijn - wel in tegendeel - het wil enkel aangeven dat de religieuze dimensie niet degene is die standaard en per definitie tot geweld zal leiden. Het wil aangeven dat religieuze motieven net als alle andere motieven (zoals pakweg expliciet atheïstische communistische ideeën) kunnen radicaliseren wanneer zij daartoe getriggerd worden door geweld.

      Het belang daarvan zit ook in de laatste zin vervat. Namelijk dat de oplossing niet is van religieuze extremisten wat minder 'religieus' te maken. Maar dat we de dynamiek van geweld in elke mens, religie of cultuur moeten leren (h)erkennen als we het geweld echt een halt willen toeroepen.

      Maar goed, dat neemt niet weg dat ik geheel akkoord ga dat "religieuze gemeenschappen vaak zelf van hun wijsheid zijn vervreemd."

  • door ria aerts op dinsdag 17 november 2015

    Precies. Bij elk bombardement met burgerslachtoffers staan er tien terroristen op.

  • door Louis Marie Lagae op woensdag 18 november 2015

    Na zoals zovelen de toer van oplossingen edaan te hebben zie ik vooral dat de gematigden bij de 1,4 miljard zelf het terrorisme als middel een "fatwa " te geven.

    Wellicht is dit te moeilijk om in te zien.

    Ik ben echter zeer gewoon minstens 5 jaar te wachten dat "men" tot mijn inzichtEN komt. Zelfs vranckx, Coolsaet en Sharif al maliki. Die zeggen maar gemeenplaatsen.

    ( Terrorisme ; enkele kopstukken die zeer gefrustreerd zijn met volgelingen die ( wel moeten) dommeriken zijn. Of wa? Die zich macho willen profileren misschien

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties