Meer dan ooit heeft de wereld nood aan onafhankelijke journalistiek.

Meer dan ooit is het nodig om een tegengeluid te laten horen.

Steun daarom DeWereldMorgen.be

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

Het vermogen om pijn en welbevinden te ervaren, professor Snoeck

vrijdag 15 mei 2015
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.

Afgelopen week woedde in de opiniepagina's van De Morgen een interessant ethisch debat over het gebruik van proefdieren voor experimenteel onderzoek. We bekijken enkele standpunten van naderbij en becommentariëren waar nodig.


In zijn opiniestuk "Maar dieren zijn geen mensen" (De Morgen, 12/05) oppert wetenschapper en moraalfilosoof Stijn Bruers de vraag of Europa kan zonder dierproeven. Volgens hem is het onzinnig om te geloven dat een verbod op dierproeven tot wetenschappelijke stilstand zal leiden. Er bestaan immers redenen om aan te nemen dat diervrije, alternatieve experimenten betrouwbaarder resultaten kunnen opleveren dan de dierproeven die vandaag uitgevoerd worden, stelt Bruers overtuigd. Een Europa zonder dierproeven is volgens hem daarom slechts een kwestie van het maken van een keuze voor alternatieve, diervrije experimenten enerzijds, en het financieren van die keuze anderzijds.


In een reactie op Bruers' stuk stelt professor in de geneeskunde Hans-Willem Snoeck (De Morgen, 13/05) dat moraalfilosoof Bruers zich beter dient te informeren. Vrijwel alle grote ontdekkingen in de geneeskunde zijn volgens Snoeck namelijk gedaan door middel van dierexperimenteel onderzoek, wat dus vreemd genoeg reeds voor een deel moet bewijzen dat nieuwe, diervrije technieken en methodes zeker wel tot een wetenschappelijke stilstand zullen leiden. Voor een duidelijk in zijn wiek geschoten Snoeck is het schijnbaar ongepast om de discussie aan te zwengelen of – stel je voor – voluit te kiezen voor alternatieven die enkel aan efficiëntie zullen winnen én die beslist een ethische vooruitgang betekenen. Snoecks gedachtegang lijkt wel de redenering van een conservatieve ingenieur met oogkleppen die het de maatschappij ontraadt om resoluut te opteren voor de ontwikkeling van schone en duurzame energie, omdat we het tot nu toe zo ver gebracht hebben met fossiele brandstoffen. Of stouter: de redenering van een slavenhouder die het de samenleving uit het hoofd praat om de slavernij af te schaffen en om volop in te zetten op de ontwikkeling van machines, omdat slaven toch zo'n knap werk verricht hebben, omdat de ontwikkeling van machines zo duur is en omdat het mogelijk nog even kan duren voor de nieuwe technieken dezelfde productiviteit opleveren.


Vervolgens acht professor Snoeck het nodig om mensen die op een geëngageerde manier nadenken over morele kwesties smalend weg te zetten als typische "moraalridders" die steevast honden, katten en apen als voorbeeld geven om een emotionele snaar te bespelen bij het "minder dan perfect geïnformeerde publiek". Iemand tijdens een inhoudelijk debat schamper een moraalridder noemen wijst doorgaans op een gebrek aan argumenten, professor Snoeck. En worden er voor dierproeven trouwens honden, katten en apen gebruikt, ja of neen? En indien dat inderdaad het geval is, mag dat dan gewoon gezegd worden en mogen wij daar als maatschappij dan een mening over vormen? Of bent u toch niet helemaal gewonnen voor een perfect geïnformeerd publiek? Beschouwt u uzelf trouwens als perfect geïnformeerd? Of denkt u dat het ook voor u wel eens verrijkend zou kunnen zijn om met andere stemmen en perspectieven in aanraking te komen?


Volgens uw verbazend lichtzinnige redenering is het toegestaan dat mensen dieren discrimineren, omdat het genetisch bewezen is dat mensen een aparte soort (species) vormen. Belangrijke stemmen in het hedendaags moraalfilosofisch debat stellen dat het al dan niet behoren tot een bepaalde soort helemaal niet bepalend zou mogen zijn voor de manier waarop er met een levend wezen omgegaan wordt. Zelfs de grootte van het mentaal vermogen van een wezen speelt in dit opzicht niet de voornaamste rol. Wél absoluut cruciaal voor onze houding ten aanzien van andere levende wezens is de vraag of die wezens, ongeacht hun soort, het vermogen bezitten om pijn of genot, stress of welbevinden te ervaren. Aangezien zowat alles erop wijst dat verschillende diersoorten die vandaag voor experimenteel onderzoek gebruikt worden dit vermogen bezitten, bestaat er rond uw professionele bezigheden heel wat controverse. Ik raad u aan om hierover wat bij te lezen en wil u gerust wat titels aan de hand doen. U lijkt mij namelijk veel minder dan perfect geïnformeerd en dat willen we uiteraard niet.


U heeft het trouwens over een humane behandeling van proefdieren, maar hoe paradoxaal is dat eigenlijk? Men gebruikt proefdieren net voor alle experimenten waarvan men het inhumaan vindt om ze op mensen uit te voeren. Om dit te rechtvaardigen bespeelt u trouwens zelf de emotionele snaar wanneer u zegt dat we toch niet zouden wensen dat men nieuwe radicale technieken om een hersentumor chirurgisch te behandelen eerst op onze naasten in plaats van op pakweg varkens uittest.


Ik ben blij dat u afsluitend stelt dat er hoop is op technologie die het gebruik van proefdieren kan verminderen. En dat er enorme inspanningen worden geleverd in het kader van dit onderzoek, dat volgens u veelbelovend is. Maar denkt u niet dat die inspanningen nog eens exponentieel vergroot zullen worden indien we het gebruik van proefdieren vandaag reeds drastisch terugschroeven? En dat de ontwikkeling van alternatieve, diervrije experimenten pas dan een echte vlucht vooruit zal nemen? Natuurlijk wel.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

Eén reactie

  • door ria aerts op dinsdag 19 mei 2015

    Ik waardeer uw standpunt en de moeite die u zich getroost om wetenschappers met rationele argumenten te overtuigen. Het is het proberen waard, maar ik vrees toch een onbegonnen zaak. Wetenschappers werkten en werken mee aan de atoombom en andere massavernietigingswapens, eugenetische experimenten, het bedenken van foltertechnieken... allemaal dingen die mensen mensen aandoen. Het lijden van dieren? Voor veel wetenschappers en hun opdrachtgevers de allerlaagste prioriteit.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties