about
Toon menu

De louche steegjes aan Korenmarkt en Groentenmarkt

maandag 19 maart 2018
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.

Schuddevisstraat tot eind 2017) – pic panoramio

Op de Korenmarkt vind je rechts van het oude postgebouw een steegje, het Hazewindstraatje. Ooit waren er daar twee. Het tweede steegje dat dichter bij de Hooiaard lag, het Schuddeveestraatje, is verdwenen. Een ander steegje met de gelijkaardige naam bij de Groentenmarkt, het Schuddevis-straatje, bestaat wel nog. Die steegjes hadden gemeen dat ze een slechte reputatie genoten.

In dit verhaal pikken we een brok geschiedenis mee uit de omgeving van de steegjes.


Het waren louche straatjes

Hazewindstraatje – aan de kant van de Graslei – Links: Koremetershuis – Rechts: Huis van de Vrije Schippers (in de steigers)

Over de benaming Schuddevee en Schuddevis is al wat gespeculeerd… Men is het alvast eens over het feit dat het louche straatjes waren. Schudde als werkwoord betekent beschutten, maar ook uitschudden. Als zelfstandig naamwoord: leegloper, uitvaagsel... Vee of vede in het verdwenen steegje Schuddevee aan de Korenmarkt is vijandschap. Hieruit leidt men af dat de straatbenaming wijst op een louche straatje, waar passanten, al of niet op zoek naar vertier, werden “uitgeschud” of hun zakken leeg geschud. Leeglopers of uitvaagsel waren de daders. Of er al of niet ook sprake was van vrouwen van lichte zeden om de slachtoffers in de steegjes te lokken, laten we in het midden. Hoewel dit wordt gesuggereerd.

Over de uitgang Vis in het steegje Schuddevis bij de Groentenmarkt is geen betekenis gevonden. Echter was de Groentenmarkt oorspronkelijk de vismarkt. Als men de straatnaam opsplitst als Schudde/Visstraatje zou het namelijk in het Visstraatje zijn dat je werd uitgeschud. Dit is persblog.be’s interpretatie.

Ook het Hazewindstraatje bij de Korenmarkt had een kwalijke reputatie. Vooral een kwalijk riekende: het lag daar meestal vol met paardenstront.

 

HAZEWIND

Korenmarkt – Hazewindstraatje tussen Post en Restaurant Peking

Het enige nog bestaande verbindingsstraatje tussen Korenmarkt en Graslei – tussen De Post en restaurant Peking – werd in de loop der eeuwen met verschillende namen aangeduid: Windasstege, Pijnderstraatje, Driekoningen en tenslotte Hazewindstraatje. Volgens één van onze bronnen – Gids voor oud Gent van Guido Deseyn uit 1986 – kende het steegje ook nog een vijfde benaming, ontsproten aan de aanwezigheid van de vele huifkarren en diligences op de Korenmarkt, en vooral: van hun paarden: ’t Peerdestront-straatken. Sinds een tijdje is dit steegje afgesloten omwille van de werken aan de andere zijde, de Graslei, waar het Huis van de Vrije Schippers wordt opgeknapt. 


Het steegje ontleende haar huidige naam aan Café Den Hazewind

Korenmarkt – Café Den Hazewind staat links van Hazewindstraatje – Links van café Den Hazewind: het in 1719 opgerichte pakhuis, voordien de stadsgevangenis. Later kwam op die plek: het postgebouw – pic boek Kroniek van een schaakclub

Hazewind? Aan de kant van het huidige postgebouw – gebouwd tussen 1898 en 1910 – lag tot 1897 café Den Hazewind. Van daaruit vertrokken diligences of koetsen “als een hazewind” naar alle windrichtingen.

 


Een document uit 1830 dat we vonden via Google books, met name: ‘Wegwyzer der stad Gent en der provincie Oost-Vlaenderen, Volume 48’ van uitgever Philippe Gimblet, bevestigt dat het café een belangrijke “taxipost” was. De publicatie verscheen tijdens de 19e-20e eeuwwende en bevatte praktische informatie over rijtijden en stopplaatsen van diligences. 

Anderzijds vonden we dan weer een foto van café Den Hazewind als illustratie in een boek van Paul Mauqouy uit 1999: ‘Kroniek van een Gentse Schaakclub‘. Die schaakclub had in het café ooit haar clublokaal.

In het onderschrift van de foto, gedateerd eind de jaren 1800, wordt Café Den Hazewind links van Hôtel d’Allemagne gesitueerd, dus ook links van het Hazewindstraatje.

Hazewind en Damberd – pic Gent-Geprent

Een aanvulling op de zeer gewaardeerde website Gent-Geprent: daarin wordt de locatie van café Den Hazewind vermeld rechts van het Hazewindstraatje en van Hôtel d’Allemagne – in het bijzonder: in de linkerhelft van ‘Huis Scaec‘, het huidige café Vijf voor Twaalf – dus links van het Damberd in datzelfde gebouw. Dit zal dan de nieuwe locatie zijn geweest van Café Den Hazewind, na de afbraak van de oorspronkelijke stek ten behoeve van de bouw van het postgebouw. De Gentse schaakclub, vermeld in de Kroniek, verhuisde mee.

 


TUSSEN HAZEWIND EN SCHUDDEVEE

Aan de Korenmarkt – aan de kant van de Hooiaard, voorbij Pizzahut – bevond zich het thans overbouwde Schuddeveestraatje. Om het beter te kunnen lokaliseren, lopen we even de huizenrij af tussen Hazewindstraatje en het hoekhuis met de Hooiaard.

Korenmarkt aan de zijde achter de Graslei. Het Hazenwindstraatje bevindt zich rechts van het voormalige postgebouw, thans winkelcentrum De Post. Restaurant Peking ligt aan de andere zijde van het straatje. Historisch heette dit pand van oorsprong uit de jaren 1700: Driekoningen. Later werd dit Deutscher Gasthof/ Hôtel d’Allemagne. Oudere Gentenaars zullen zich nog herinneren dat daar restaurant Fox in gevestigd was, alvorens restaurant Peking er kwam. En stokoude Gentenaars weten misschien nog dat het tussen de twee wereldoorlogen De Middenstand heette. 

Er naast ligt het Huis Scaec, uit de jaren 1600, thans gedeeld door de cafés Vijf voor Twaalf en Het Damberd. Vijf voor Twaalf is een recente benaming. Vroeger stond dit café bekend als De drie Posthoorns of De Oude Diligentie. Zoals boven aangegeven, was dit ook ooit de “nieuwe” stek van café Den Hazewind.

Daarnaast: Den Grooten Steen, of met de oudere benaming aangeduid als Polmaessteen, naar de eigenaar in de jaren 1300. Onder Gentenaars is het beter bekend als het voormalige café De Wapens van Zeelant. Het dateert van 1702. Het oorspronkelijke pand rechts er van, De Cleppe, is verdwenen en vervangen door een meer modern huis. Menig Gentenaar zal het café ’t Postje kennen. 

Er naast vinden we ’t Meuleken uit de jaren 1600 in barokstijl. (Dit is fout weergegeven in het vermelde boek ‘Gids voor Oud Gent’, waar wordt gesteld dat De Cleppe en ’t Meuleken eenzelfde gebouw zouden zijn.) Thans zit daar restaurant Faits Divers. De volgende handelszaak in de rij is café De Kuip van Gent en is gevestigd in Het Oude Pakhuis, een renaissancegebouw uit de jaren 1500.

De huizen die thans worden ingenomen door de horecazaken Vaudeville en Pizza Hut waren ooit het koffiehuis Hof van Brussel dat in de jaren 1700 Le Grand Café de Bruxelles werd genoemd. Vermoedelijk was het in dit gebouw dat in de jaren 1800 de zaak Het Hof van Weenen ofte Hôtel de Viennes was gevestigd. Aan het uiteinde bevindt zich het hoekhuis met de Hooiaard. Daartussen lag het verdwenen Schuddeveestraatje. 

 

SCHUDDEVIS – GROENTENMARKT WAS VISMARKT

Groentenmarkt aan de kant van de Leie. Wat thans Groentenmarkt heet, was in de middeleeuwen een vismarkt, waar dan in de jaren 1200 al een een overdekte vleesmarkt was. Groenten, vis en vlees, en dat allemaal dezelfde markt. Als spraakverwarring kan dit tellen!

Groentenmarkt -Gildehuis der Visverkopers

De Groentenmarkt was tot voor 1700 de centrale visaanvoerplaats van Gent. Toen het houten vleeshuis in 1400 in verval was, werd het stenen Groot Vleeshuis gebouwd.

 

Gids voor oud Gent: “Om de visaanvoer ook in de toekomst mogelijk te maken, werden onder het nieuwe vleeshuis vier kanalen of “gaten” gemetseld. De platte visschuiten konden dus nog steeds vanuit de Leie rechtstreeks de Vismarkt bereiken. De gewelven van deze gaten zijn aan de zijde van de Leie nog goed zichtbaar.”

Pensmarkt – Penshuisjes tegen de gevel van het Groot Vleeshuis

Pas midden de jaren 1500 werden er penshuisjes tegen de gevel aangebouwd.

Einde de jaren 1800 kwam het Groot Vleeshuis leeg te staan door de bouw van de Vismijn aan het Sint-Veerleplein. 

Het Groot Vleeshuis werd rond de eeuwwisseling 1800/1900 ingenomen door een ministerie en vanaf 1920 kreeg het diverse bestemmingen, waaronder een fruit- en groentenmarkt en de vishandel van Meersschaut. Het gebouw wordt nu gebruikt als promotiecentrum voor Oost-Vlaamse streekproducten.

Groentenmarkt – Galgenhuisje tegen Groot Vleeshuis

Aan de kant van de Vleeshuisbrug of de Kleine Vismarkt staat het kleine cafeetje Het Galgenhuisje. Het draagt nog enkele sporen dat zijn naam eer aan doet. In de zijgevel, aan de kant van de brug, zitten nog hangijzers waar ter dood veroordeelden aan vast gemaakt werden in afwachting van hun executie. Want, inderdaad, om de functies van deze markt compleet te maken: het was ook een executieoord. En meer: ook een plek waar kleine delinquenten publiekelijk te schande werden gezet. Boven het dak, tegen de gevel van het Groot Vleeshuis, zitten nog restanten van een smeedijzeren schandbank.  

Vleeshuisbrug – café Waterhuis aan de Bierkant

Aan de andere kant van de brug, en verzonken achter een terras langsheen de Leie, ligt café Het Waterhuis aan de Bierkant. Het aanpalende hoekhuis op de rooilijn is het Gildehuis der Visverkopers, later ook ‘Wit huys‘ genoemd, thans een winkel, en gebouwd in 1506. 

Daar naast ligt nog een winkel – ooit tea-room, designwinkel en later optiekzaak Van Wesemael – die nu afgebroken is, met tussen beide winkels geprangd: het uiterst smalle Schuddevisstraatje.

Schuddevisstraatje voor de vernieling – voorjaar 2016

Het Schuddevisstraatje biedt de toegang tot de jeneverkroeg Pol ’t Dreupelkot aan de linkerkant, en helemaal achteraan het steegje aan jazzcafé Hot Club Gent, voorheen Hot Club de Gand. Je moet onder een versierde boog met reclame voor ’t Dreupelkot binnenstappen, wil je het steegje betreden. Of beter: “moest”, want door afbraak van de voormalige winkel aan de rechterkant is die versiering samen met de volledige boog gesneuveld. 




Eind 2016 ging het gebouw van de belendende optiekzaak plat. “Het plakkaat moet weg voor de veiligheid” verklaarden de arbeiders, toen ze ons er op zagen staan te vergapen.

Schuddevisstraat tot eind 2017) – pic panoramio

Uiteindelijk verdween de hele boog boven het steegje. De voorloper van Hot Club Gent, in het bijzonder Hot Club de Gand, moest al eens zijn deuren sluiten omdat muur tegen de optiekzaak – enige toegangsweg tot de club – gevaarlijk overhelde. Nog steeds.

 

 





Deze bijdrage verscheen eerder in persblog.be - Verhalen uit en over Gent

 

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.