Meer dan ooit heeft de wereld nood aan onafhankelijke journalistiek.

Meer dan ooit is het nodig om een tegengeluid te laten horen.

Steun daarom DeWereldMorgen.be

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

De Italiaanse tolerantietest: homokoppels ok, dus polygamie ook?

Als homo’s officieel mogen samenleven, dan moet ook polygamie officieel toegelaten worden. Dat stelde de Italiaanse moslim Hamza Piccardo op zijn Facebookpagina. Als het ene een burgerrecht is, dan het andere ook. Dat gaf meteen een kleine mediastorm, en een hoogst interessante discussie.
dinsdag 16 augustus 2016
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.

Piccardo is de stichter van de ‘Unie van de islamitische gemeenschappen’, maar hij geeft op Facebook aan dat hij niet meer tot het bestuur behoort en in eigen naam spreekt, en in die van mensen die zijn mening delen. ‘Ik en miljoenen andere personen wijzen homoseksuele relaties af en toch zijn die toegestaan en worden degenen die ze aangaan gerespecteerd. De mensen die het aanbelangt zijn nochtans een minderheid, zoals ook de polygaam levende personen zouden zijn. De hele maatschappij kan ze allebei accepteren.’ [1]

Met zijn stelling reageerde Piccardo op de in mei 2016 goedgekeurde wet op de ‘unioni civili’, een nieuw type contracten dat voorbehouden is aan homoseksuele paren en dat het midden houdt tussen het per definitie heteroseksuele huwelijk (matrimonio) en het samenlevingscontract (convivenza) dat zowel mensen van dezelfde als van verschillende sekse kunnen aangaan. Die drie statuten verschillen op een aantal punten, zoals belastingen, erfrecht, scheidingsregeling e.d.

Een interessant verschil is dat gehuwde paren volgens de wet alleen seks met elkaar mogen hebben, maar dat dit niet geldt voor homoparen in unione civile. Maar dat is theorie, grotere praktische gevolgen heeft de regel dat gehuwden een kind kunnen adopteren, maar de homoparen in unione civile niet. Kinderen die in een huwelijk geboren worden, zijn juridisch van de beide ouders, een kind dat in een unione civile geboren wordt, is alleen van de biologische ouder, maar kan eventueel door een rechterlijke beslissing ook kind van de partner worden. Het is duidelijk dat het nieuwe statuut niet gelijkwaardig is aan het huwelijk, en dat de overwinning van de homobeweging er geen van is van 100 %.

De ene tolerantie is de andere niet

Het interessante van de stelling van Piccardo is dat hij de tolerantie voor homoparen en die voor polygamie aan elkaar koppelt. Moslims (en veel traditionele katholieken en anderen) zijn afkerig van homoseksuele relaties, maar worden nu gedwongen die te tolereren, want die hebben voortaan een wettelijk statuut. Omgekeerd vinden de ‘progressieven’ het een vooruitgang dat homokoppels nu erkend worden, maar hebben ze doorgaans een afkeer van de polygamie die bij moslims tot hun traditionele cultuur behoort. Piccardo’s gedachtengang is heel logisch: als wij moslims de ‘progressieve’ mentaliteit over homoseks moeten accepteren, dan moeten jullie niet-moslims ook onze traditionele polygamie accepteren. Tolerantie hoort wederkerig te zijn.

Maar noch de progressieve noch de traditionalistische of rechtse vleugel van de samenleving dacht in die richting, zoals de heftige reacties aantonen. De burgemeester van Milaan, Beppe Sala, had pas nog in een plechtigheid twee homokoppels in unione civile verbonden. Piccardo had een foto van de burgemeester en zo’n homopaar op zijn Facebookpagina geplaatst, bij zijn beschouwing over het recht op polygamie.

De burgemeester haastte zich om zich te distantiëren van zijn uitdager en liet weten wel bereid te zijn tot dialoog met de islamitische wereld, maar niet speciaal met Piccardo. Een nog beleefde manier om te zeggen dat Piccardo’s woorden ongehoord en onbespreekbaar waren. Grover was de distantiëring door de leider van de Lega Nord, Matteo Salvini, op Facebook. Hij snauwde Piccardo toe: ‘Ga naar huis!’ (Maar Piccardo is wel geboren en getogen in Italië.)

En de leider van de beweging Milano Popolare, Matteo Forte, redeneerde: ‘Vanuit een zeker gezichtspunt heeft het voorstel zijn eigen logica: als het heteroseksuele model valt, waarom zou dan dat van het koppel nog tellen? Inderdaad, in de Angelsaksische landen wordt al gesproken over polyamorie. En dat is de weg die we inslaan, geholpen door links dat een doorgedreven laïcisme combineert met politieke islam.’ Ook de schrik voor een ‘sluipend’ invoeren van de sharia zal hier wel meespelen. Op 30 juli publiceerde de krant Il Giornale een artikel met de titel: ‘Geheime huwelijken in de moskeeën: zo verovert de sharia Italië’.

Bijbelse polygamie

Daarbij wordt buiten beschouwing gelaten dat de polygamie ook en allereerst een Bijbelse traditie is, die vandaag vooral bij enkele Mormoonse groepen in de VS en in Canada voortleeft en daar stof tot discussie is en soms aanleiding tot vervolging. Daarnaast bestonden er ook polygame tradities bij de Indiaanse bevolking van die landen, maar daar lees je weinig over, en verder komt ook de islamitische polygamie er voor.

Doordat de Amerikaanse wetgevingen bigamie (in de regel opgevat als het hebben van echtgenotes die van elkaars bestaan niets afweten) en polygamie strafbaar stellen, is de praktijk vaak verborgen en wordt er gebruik gemaakt van ontwijkingsstrategieën.

Zo kan een man een echtgenote hebben, zich van haar laten scheiden, een volgende trouwen, zich weer laten scheiden enz. Die vrouwen kunnen allemaal de naam van de man dragen en met hem samenleven, terwijl hij administratief en wettelijk gezien maar één echtgenote heeft. De zaak wordt wel gecompliceerd omdat er ook Amerikaanse wetten zijn die echtbreuk (adultery) of onwettig samenwonen (unlawful cohabitation) strafbaar stellen. Die wetten verschillen binnen de VS van staat tot staat.

Recentelijk hebben Amerikaanse polygamisten positieve PR gekregen door televisieprogramma’s als Sister Wives en Big Love, en documentaires van National Geographic Channel. De acceptatie van polygamie door de Amerikaanse bevolking is stijgend: ze klom van 7 percent in 2001 naar 16 percent in 2015, volgens een Gallup-enquête.

De verdediging van polygamie komt vanuit verschillende hoeken, zowel die van bijbelse traditionalisten als voorstanders van polyamorie of ‘social liberals’ die vinden dat de staat zich niet hoort te bemoeien met het liefdesleven van de burgers en geen moraal mag opdringen. En ook van feministisch georiënteerde auteurs die de gangbare bezwaren inzake discriminatie van de vrouw afwijzen.

Legalize Polygamy! No. I am not kidding’ titelde de journaliste Jillian Keenan op Slate.[2] ‘Gelegaliseerde polygamie in de VS is de keuze die in lijn is met de constitutie, het feminisme en een positieve benadering van seks. (…) De meeste polygame gezinnen zijn gedreven door hun religieuze overtuiging, zoals de fundamentalistische mormonen of moslims, en voor zover alle betrokken partijen volwassen zijn en wettelijk in staat om een huwelijkscontract af te sluiten, is er geen grondwettelijk argument waarom zij hun geloof niet in hun huwelijken zouden mogen uitdrukken. (…) De keuze voor polygamie is in feite een feministische en betoont ons vrouwen het respect dat we verdienen. Hierom: als vrouwen kunnen we echt wel zelf onze keuzes bepalen.’

De door Piccardo in Italië uitgesproken koppeling van homoparen met polygamie is in de VS al vaker gehoord, vaak in negatieve zin: de legalisering van het homohuwelijk zou leiden tot andere legale vormen van huwelijksaftakeling, zoals polygamie. ‘Laten we dat maar hopen’, becommentarieert Jillian Keenan.

Dubieuze argumenten

De in Italië ontstane irritatie over de ‘provocatie’ van Piccardo heeft te maken met de gedachte dat polygamie per definitie vrouwonvriendelijk is (en monogamie vanzelf vrouwvriendelijk). Maar dan ga je een instelling goed- of afkeuren op basis van bepaalde zwaktes of ontsporingen. Volgens die manier van redeneren moet je ook het monogame heteroseksuele huwelijk bekijken als rijk aan fiasco’s: partnergeweld (overwegend tegenover de vrouw), vrouwendiscriminatie, opgedrongen traditionele rolpatronen, dubbele dagtaak voor de vrouw, kindermishandeling, seksueel misbruik van kinderen… Eigenlijk ruim genoeg ellende om het huwelijk af te schaffen. Maar is het niet wijzer de misstanden tegen te gaan dan de instellingen op zich te verbieden, zowel voor monogame als voor polygame huwelijken?

Er zijn natuurlijk een aantal belangrijke probleempunten die een positieve benadering van polygamie in de weg staan, en die aandacht vragen. Om te beginnen bedrog: islamitische mannen gaan wel eens een huwelijk aan met een nieuwe echtgenote zonder dat de beide dames weet hebben van elkaar. Een wettelijke regeling kan vereisen dat de eerste echtgenote toestemming moet geven voor een tweede huwelijk van haar man, wat de facto op monogamie kan uitdraaien. En dat de tweede echtgenote moet weten dat er een eerste is, enzovoort. Dit soort regelingen bestaat al, het Marokkaanse recht bijvoorbeeld, dat polygamie niet uitsluit, voorziet dat de eerste echtgenote van een man kan weigeren dat hij nog meer vrouwen huwt en dat zo kan voorkomen.

Ook de gelijke behandeling van echtgenotes moet gegarandeerd zijn, maar islamitische polygamisten verklaren graag dat ze daarop letten. Dan zijn er nog de problemen van echtscheiding en rechten over het kind. De vergaande ongelijkheid dat de man zijn vrouw kan verstoten en de vrouw haar man niet, is in westers recht totaal onaanvaardbaar. Ook dat bij verstoting of echtscheiding de kinderen automatisch toekomen aan de man is niet acceptabel.

Maar al deze problemen bestaan ook waar de polygamie niet erkend en zelfs strafbaar is, maar toch bloeit. Alleen worden ze dan wettelijk minder of helemaal niet aangepakt.

Discriminatie?

Vanuit een standpunt van non-discriminatie zou de juridische acceptatie van polygamie natuurlijk betekenen dat ook homoseksuele relaties met meer dan twee personen en ook relaties tussen een vrouw en meerdere mannen gelijkelijk goedgekeurd worden. Geïnstitutionaliseerde polygamie kan in een liberale rechtsstaat immers niet betekenen dat alleen polygynie (een man met meer dan één vrouw) aanvaard wordt, en polyandrie (een vrouw met meer dan één man) niet.

We zijn natuurlijk gauw geneigd om vanuit een westers middenklasse-standpunt te doen alsof relaties alleen of vooral om liefde draaien, en daarbij de materiële realiteit te vergeten. Waar mannen het gezinsinkomen moeten leveren, en niet genoeg hebben om een vrouw te onderhouden, is polyandrie een evidente oplossing. En ook in samenlevingen waarin er beduidend meer mannen zijn dan vrouwen. Polygynie in het huwelijk zoals die ten tijde van de Profeet bedreven werd, was dan weer een voor de hand liggende strategie om bondgenootschappen aan te knopen, vrede te sluiten en zo meer. Een eminente functie van sociale structurering die weinig te maken had met de gevoelens van de betrokkenen.

Maar dat principe kennen we natuurlijk ook uit de Europese cultuur: adel, prinsen, vorsten – ze trouwden om bezittingen, landgoederen, kastelen, koninkrijken, te verwerven of te verenigen. Naast de echtgenote die ze daarvoor hadden, bezaten de heersers maîtresses, vaak op een heel officiële manier, en ook in heel christelijke en zelfs katholieke culturen.

Polygynie is, dat is geen geheim, een stevige traditie van het christelijke Europa. Maar wel buiten het huwelijk. Ook vrouwen, vooral die van stand, konden zich wel eens relaties met meerdere mannen veroorloven. De afstand tussen Europese christelijke traditie en de islam is niet zo groot, alleen bekrachtigt de islam de polygynie via een huwelijk, en het Westen niet. En sluit de islam polyandrie helemaal uit.

Nu al legale polygamie in Italië?[3]

Maar laten we even van de principes en de historiek terugkeren naar de hedendaagse realiteit. Hoewel wettelijk verboden en strafbaar, bestaat polygamie in Italië, net zoals in de VS of Canada en veel andere landen. Er zouden in Italië wel 20.000 of meer polygame gezinnen leven. Een man kan gestraft wegens polygamie gestraft worden met een gevangenisstraf van een tot vijf jaar, maar dat valt te omzeilen.

Hij moet zich beperken tot één officieel huwelijk, en de andere vrouwen niet als officiële, maar wel als islamitische echtgenotes houden. Dan is hij in orde met de wet. En ook met de Koran, als hij niet meer dan vier echtgenotes neemt en zich houdt aan zijn verplichtingen. Maar dat is wel in het nadeel van die niet-officiële echtgenotes, want die vallen dan bijvoorbeeld buiten het Italiaanse erfrecht dat verbonden is aan het officiële huwelijk. Dus krijg je conflictsituaties waarin na het overlijden van de man de officiële echtgenote de nalatenschap claimt, ten nadele van de andere vrouw of vrouwen en van de man.

Sommige staten houden in hun rechtspraak rekening met het recht van andere landen, zodra het gaat om personen die een andere nationaliteit hebben of hadden. In het jaar 2000 besliste een Duitse rechtbank dat de Marokkaanse tweede vrouw van een overleden man, die volgens Duits recht dus geen echtgenote was, toch aanspraak kon maken op de helft van de erfenis. De wettige echtgenote werd verplicht de erfenis te delen. Islamofoben zien hier allicht het binnensluipen van de sharia in het Duitse recht, maar nuchter bekeken lijkt de beslissing van het gerecht toch wel billijk en vrouwvriendelijk.[4]

Ook in Italië kan de rechter rekening houden met de realiteit van de polygamie. De juriste Sara Severini spreekt van ‘een voorzichtige opening’ in enkele gerechtelijke uitspraken. Bijvoorbeeld: een Marokkaan die in Italië leeft wil zijn moeder laten overkomen, volgens het principe van de gezinshereniging.

Dat wordt door de overheid geweigerd, want de eerste echtgenote van de vader heeft al toestemming gekregen om bij haar man te komen wonen in Italië. Het toelaten van een volgende echtgenote zou de facto een polygaam gezin vormen, en dat zou strijdig zijn met de Italiaanse wet en de openbare orde. De weigering werd door een Italiaanse rechtbank vernietigd.[5]

Welk recht?

De Verenigde Naties voeren een beleid dat is gericht op uitroeiing van de polygamie: ze moet worden ‘ontraden en verboden’.[6] Dat is een problematisch en slecht onderbouwd standpunt, dat ingaat tegen de sociale realiteit van het voortbestaan van de instelling, zoals ze daar heel goed weten: ‘het Comité [voor de eliminatie van vrouwendiscriminatie] heeft voortdurend geregistreerd dat polygame huwelijken in veel ondertekenende staten blijven voortbestaan’.[7] Maar, zoals gezegd: vanuit de problemen die er zijn binnen de instelling kan je net zo goed het huwelijk afschaffen.

Overigens wordt aan de twee kanten in het debat met rechten geschermd: de ene kant (waar de VN dus toe behoort) vindt dat de mensenrechten geschaad worden door de polygamie, de andere kant beroept zich op godsdienstvrijheid en gelijke rechten om ze te kunnen accepteren of gelegaliseerd te krijgen.

Het fundamentalisme van de VN vind je bij ons bijvoorbeeld in extreme vorm terug bij de NV-A politica Zuhal Demir.[8] Die vindt dat de Belgische overheid geen rekening hoort te houden met islamitische huwelijkscontracten. Maar af en toe sijpelt er ook al wel eens een andere visie door in de media. Zoals het artikel ‘Ik ben de tweede vrouw en dat is heerlijk’. [9]

Voetnoten

[1] Piccardo lanceerde zijn stelling op 6 augustus, https://www.facebook.com/hamza.piccardo . Ze werd door de media opgepikt, zie bv. http://milano.corriere.it/notizie/cronaca/16_agosto_06/hamza-piccardo-ucoii-facebook-anche-poligamia-diritto-civile-0941fedc-5bcd-11e6-bfed-33aa6b5e1635.shtml?refresh_ce-cp .

[2]http://www.slate.com/articles/double_x/doublex/2013/04/legalize_polygamy_marriage_equality_for_all.htm

[3] http://www.opinione-pubblica.com/poligamia-in-italia-e-di-fatto-legale/ 

[4] Het geval wordt in negatieve zin aangehaald in Sabatina James, Scharia in Deutschland, Wenn die Gesetze des Islam das Recht brechen, München 2015, p. Preciezere uitleg: http://www.aok-business.de/fachthemen/pro-personalrecht-online/datenbank/urteile-ansicht/poc/docid/79603/ . Voor een vergelijkbaar Belgisch geval: zie noot 7.

[5] De in huwelijkskwesties gespecialiseerde advocate Sara Severini in haar overzichtje van casussen: http://www.affaritaliani.it/cronache/poligamia280412.html

[6] http://hrlibrary.umn.edu/gencomm/CEDAW%20Gen%20rec%2029.pdf , in het bijzonder punt 21 en 27. Het document dateert van 30 oktober 2013. 

[7] Aangehaalde bron, punt 27. Het gaat om de staten die de ‘Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women’ ondertekend hebben.

[8] 'België ondersteunt polygamie: onaanvaardbare aanfluiting van onze basisrechten', http://www.knack.be/nieuws/belgie/belgie-ondersteunt-polygamie-onaanvaardbare-aanfluiting-van-onze-basisrechten/article-opinion-123808.html, 13 januari 2014

[9] ‘Senegalese vrouwen laten Lieve Blancquaert de positieve kanten van polygamie zien’ in: ‘http://www.demorgen.be/buitenland/senegalese-vrouwen-over-polygamie-ik-ben-de-tweede-vrouw-en-dat-is-heerlijk-b777b6f0/, 25 november 2015.

Een basisoriëntatie over de discussie bieden de volgende Engelstalige teksten: 

Polygamy Is More Popular Than Ever, in: http://www.thedailybeast.com/articles/2015/06/02/polygamy-is-more-popular-than-ever.html , 6 februari 2015

It’s Time to Legalize Polygamy. Why group marriage is the next horizon of social liberalism. Door Fredrik de Boer, 26 juni 2015: http://www.politico.com/magazine/story/2015/06/gay-marriage-decision-polygamy-119469#.VZsQaB0ozyA

The Case Against Encouraging Polygamy. Why civil marriage should not encompass group unions, door Conor Friedersdorf, 9 juli 2015:

http://www.theatlantic.com/politics/archive/2015/07/case-against-polygamy/397823/ 

From Gay Marriage to Polygamy? Door Steve Chapman, in: http://www.chicagotribune.com/news/opinion/chapman/ct-polygamy-gay-marriage-supreme-court-perspec-0702-20150701-column.html 1 juli 2015

Italian Muslim Brotherhood Group Demands Polygamy, in: https://counterjihad.com/italian-muslim-brotherhood-group-demands-polygamy , 9 augustus 2016

For Italian Muslims Polygamy Is A Civil Right, door Alex Miller, in: http://absoluterights.com/for-italian-muslims-polygamy-is-a-civil-right/ , 9 augustus 2016

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

12 reacties

  • door Thomas Vanden Abeele op dinsdag 16 augustus 2016

    Interessante discussie? Zucht: laat iedereen toch gewoon doen waar ze zin in hebben, zolang alle betrokken partijen in staat zijn om ten volle te kunnen instemmen met bepaalde zaken (wat bvb. dieren en kinderen uitsluit, maar ook mensen die in een abusieve relatie zitten), en zolang men aan anderen niet probeert te verbieden wat men zelf niet noodzakelijk goedkeurt.

    Of kort gezegd: polygamie? Ja natuurlijk, waarom niet, voor wie dat graag wil? Maar dan wel in beide (geslachtelijke) richtingen.

    • door Eric Hulsens op woensdag 17 augustus 2016

      Helemaal akkoord: laat iedereen doen waar ie zin in heeft. Maar de praktijk is wel anders: je vliegt in de gevangenis als je dat doet. En dat vind ik dan toch zorgwekkend. Geen interessante discussie? Er is nog nooit zoveel gepraat over tolerantie als de laatste tijd, en heel vaak om ze in te perken: ‘we zijn té tolerant geweest’, nietwaar? Maar ik ben zelf ook intolerant natuurlijk, tegenover racisme, homohaat enz. Dus is het niet overbodig om te kijken hoe het begrip tolerantie gebruikt wordt, in wiens voordeel en tegen wie. Homohuwelijk en polygamie zijn daarbij interessante testcases. Je hebt geen zin om je daarin te verdiepen? Ook daartegenover ben ik tolerant. Zucht!

  • door Yvon Princen op woensdag 17 augustus 2016

    Inderdaad, als het met echte diepe instemming is van alle partners. Maar hoe ga je dat in godsnaam na? Dat is ook het probleem van de sluier, de boerkini, ... En dan ook overspel afschaffen en de gevolgen van overspel? In beide richtingen uiteraard? Allemaal makkelijk als er geen minderjarigen bij betrokken zijn of mensen met een zwakke geest.

    • door Eric Hulsens op vrijdag 19 augustus 2016

      Ik maak geen reclame voor overspel (een verwerpelijke term overigens, uit een bestraffend discours). Toevallig ben ik strikt monogaam. Het gaat me wel om de vraag waar de overheid zich mee moet of mag bemoeien en wat ze mag opleggen aan structuren, leefvormen en morele normen.

  • door StijnHorvath op donderdag 18 augustus 2016

    Slot:

    'Tolerantie' ten aanzien van polygamie zou met andere woorden ruim baan geven aan informele machtstechnologieën binnen het huwelijk, het gezin, enz. Polygamie is namelijk slechts één onderdeel van de volledige regulering van het menselijke handelen binnen de islamitische 'ethical construction of the self' (Michel Foucault). Een eenvoudig bewijs daarvan is dat ze in de praktijk nooit van toepassing op vrouwen die meerdere mannen zouden mogen huwen. Ongetwijfeld zullen 'vrome moslims' als eerste opperen dat die mogelijkheid zeker ook zou moet bestaan en daarmee volgens Eric Hulsens aantonen dat ze wel degelijk achter het grondwettelijke gelijkheidsprincipe staan, maar ze doen dat uiteraard alleen omdat ze weten dat die formele, juridische mogelijkheid onmiddellijk verpletterd wordt door de informele machtstechnologieën van de eigen (geloofs)gemeenschap.

    Kortom, de Italiaanse Moslimbroeders hebben met hun pleidooi de accomodatie van het Italiaanse rechtssysteem aan hun informele machtstechnologieën op het oog. De vraag is wat Eric Hulsens met zijn pleidooi voor 'tolerantie' op het oog heeft. Ongetwijfeld had hij in 1979, net als Michel Foucault, de Iraanse Revolutie toegejuicht als een 'spirituele revolutie'. We weten hoe dat is afgelopen.

    • door Eric Hulsens op vrijdag 19 augustus 2016

      Met de Iraanse revolutie heb ik niets te maken, en ik heb me daar nooit over uitgesproken. Het is hier ook niet aan de orde. (Het leek me een grote stap vooruit dat de gezamenlijke oppositie het autoritaire bewind van Reza Pahlevi aan de kant schoof, en dat gebeurde door een coalitie van religieuze radicalen en progressieve krachten; na de overwinning haastten de religieuzen zich om de progressieven uit te schakelen, zoals je je zal herinneren, met alle gevolgen van dien. Daar kan ik moeilijk enthousiast over zijn.) ‘Machtstechnologieën’ zijn niet typisch voor de islam, ze doen zich overal voor. In het traditionele, monogame Westerse huwelijk volop, met partnergeweld, discriminatie van de vrouw enz. Dat is niet op te lossen door het monogame huwelijk te verbieden, maar door allerlei wetten en campagnes die geleidelijk aan (want mentaliteiten veranderen niet van de ene dag op de andere) zorgen voor gelijke rechten (niet alleen op papier, maar ook in de praktijk). Voor het polygame huwelijk geldt hetzelfde: er is in principe niets op tegen, maar aan de modaliteiten moet worden gewerkt. Maar dat is moeilijk als je het niet erkent. Wat ik op het oog heb: informeren over een probleem en een debat. Ik heb geen polygame ambities ;-).

      • door StijnHorvath op zondag 21 augustus 2016

        Ik zou u natuurlijk nooit durven beschuldigen van polygame ambities! Eigenlijk was mijn berichtje slechts het 'slot' van een langer exposeetje, maar hebben de vriendelijke mensen van DeWereld Morgen er anders over beslist. Natuurlijk heb je gelijk wat de aanwezigheid van informele machtstechnologieën in het Westerse huwelijk betreft, maar ik denk toch dat er wat dat betreft gradaties zijn. Ik begrijp uw démarches wel en ze zijn verfrissend in vergelijking met de belegen rommel die doorgaans over secularisme wordt verteld, maar ik denk dat u net als Samira Azabar -in het filmpje waar ik naar verwees- door de groteske framing van dit onderwerp doorslaat in het andere uiterste. In een interview uit 2010 nam zij het op voor het recht op vrijemeningsuiting van de jongens van Sharia4Belgium (naar aanleiding van een lezing van Benno Barnard die uiteindelijk werd stilgelegd). Strikt juridisch gezien heeft ze gelijk, maar geen oog voor informele machtstechnologieën en hoe die zich kunnen verbinden met het formele gezag van een staatsapparaat. Ze stelde vervolgens bijvoorbeeld het 'extremisme' dat de journaliste de jongens toedichtte op één lijn met het 'extremisme' van Benno Barnard en Etienne Vermeersch (discoursanalyse heet dat tegenwoordig). Jammer genoeg zijn het merendeel van die jongens momenteel lid van IS en is één ervan hoofd van de religieuze politie van Raqqa. Foucault deed uiteindelijk hetzelfde: hij had geen oog voor het onderscheid tussen formele en informele macht en hoe die zich tot elkaar kunnen verhouden. Is er iets mis met islamisme, hoofddoeken of balorige jongens in een aula? Nee, maar er is altijd more than meets the eye. Idem wat polygamie betreft, vrees ik. Hier is overigens een link naar het filmpje: https://www.youtube.com/watch?v=JPOh4oA1SCs

        • door Eric Hulsens op dinsdag 23 augustus 2016

          Bedankt voor de link, het was een interessante opfrissing van wat ik me herinnerde van de lotgevallen van Benno Wegmet in Antwerpen. Een leerrijk incident, want daar stonden twee interpretaties van vrije meningsuiting tegenover elkaar, met als uiteindelijke balans dat Wegmet geëmigreerd is naar Engeland en Belkacem in de gevangenis zit. (Krachtige machtstechnologie!) Hoe zit het met het extremisme? De term is niet strikt gedefinieerd, en wat de ene persoon moderaat vindt, is voor de andere extremistisch. Het gedoe over een hoofddoek in het parlement of boerkini’s in zwemgelegenheden of boerka’s op straat is voor mij extremistisch, en tegen de Belgische tradities. Maar anderen zien een oprukkende islam aan het werk waarvan de (uitgekozen) uitingen moeten worden bestreden. Het is een uitzichtloze spiraal van polarisering, lijkt mij, en onze overheid en onze opiniemakers stimuleren die. Een gematigde politieke beweging met een democratisch politiek programma als de AEL is door onze regering en ons rechtsapparaat gekraakt (want ook al werd Abou Jahjah in eer hersteld, zijn beweging was kapotgemaakt) en zo zet je de deur open voor strekkingen die de democratie afwijzen en het geweld omarmen. Sharia4Belgium is het product van dat dwaze beleid. (Vervolgt.)

          • door StijnHorvath op dinsdag 23 augustus 2016

            Ik kan momenteel niet alles opnieuw neerpennen, maar het is interessant om de verschillende interpretaties naast elkaar te leggen. Wat ik vooral leer uit het pijnlijke interview met Azabar, is hoe mensen met goede bedoelingen meegesleurd worden in de belachelijke framing die nu eenmaal overheerst in onze media. In plaats van het terrein van de journaliste helemaal te verlaten, gaat ze er tégen in. Natuurlijk hoeft ze zich niet te distantiëren van de jongens van S4B, maar in plaats van dat te zeggen, zet ze die jongens uit de wind. Ze relativeert hun 'radicalisme' door naar dat van Vermeersch en Benno Barnard te verwijzen. Dat doe jij ook nog steeds en natuurlijk kan je het onderscheid tussen beide vormen van 'radicalisme' relativeren, maar minder dan vijf jaar na dat studentikoze incident zat het merendeel van die jongens bij IS. Je kan lachen met die 'clowns' en redetwisten over hun 'radicalisme', maar één van hen is momenteel hoofd van de religieuze politie van Raqqa. De jongens van S4B hanteerden tijdens dat debat nog informele machtstechnologieën, maar zodra het institutionele kader wijzigt (de zelfverklaarde Islamitische Staat in Irak en Syrië), zie je hoe naadloos ze ingeschakeld kunnen worden binnen een formeel juridisch en institutioneel kader. Vandaar die verwijzing naar Foucault en de Iraanse Revolutie: op basis van de 'objectieve gegevens' waarover Foucault beschikte, had hij gelijk om de Ayatollahs te steunen, maar er is altijd nog zoiets als het samenspel van formele en informele macht, die elkaar kunnen versterken of verzwakken. Zodra de Ayatollahs wisten dat ze de staatsmacht veroverd hadden, konden ze hun voormalige medestanders uitschakelen en daarin ook gesteund door brede lagen van de bevolking (subtiel bespeeld door informele machtstechnologieën).

        • door Eric Hulsens op dinsdag 23 augustus 2016

          Het geweld van politieke bewegingen die zich op de islam beroepen is niet los te zien van het geweld van de westerse, democratisch geachte en als gecultiveerd omschreven staten die landen als Afghanistan, Irak, Libië en Syrië gedestabiliseerd hebben en in de ellende gestort. Dat laatste is erger en grootschaliger dan wat het terrorisme dat zich op de islam beroept hier aanricht. Hoe vreselijk op zich ook, de aanslagen hier zijn speldeprikken vergeleken bij wat zich in het Midden-Oosten afspeelt. Het extremisme van Benno Wegmet en Etienne Vermeersch is niet onschuldig: Vermeersch verdedigde destijds toch de westerse oorlog tegen Irak? En het ‘grapje’ van Wegmet in de titel van een lezing aan de universiteit Antwerpen is vrije meningsuiting, maar ongepast. ‘Pedofilie is best leuk’ zou ook een ‘grappige’ titel kunnen zijn, en onder de vrije meningsuiting kunnen vallen, maar zowat iedereen zou perplex zijn als zo’n lezing aangeboden werd. Overigens: stuur me maar je volledige reactie, ik zal ze met interesse lezen ehulsens@gmail.com. In het filmpje kwam ook de polygamie aan bod, in de eisencatalogus van Sharia4Belgium. Maar dat valt te counteren met eenvoudige toepassing van het democratisch gelijkheidsbeginsel: als je polygamie verdedigt, moet ze ook gelden voor vrouwen met meerdere mannen. De universiteit Antwerpen had beter tijdig een debat tussen Belkacem en Barnard georganiseerd, dat was leerrijker en misschien ook wel productiever en democratischer geweest. En als martelaar achter de tralies heeft Belkacem wellicht een grotere negatieve invloed dan op vrije benen.

          • door StijnHorvath op dinsdag 23 augustus 2016

            Ook hier doe jij wat Azabar in dat interview deed. Terecht geërgerd door de huidige framing van 'de islam' en 'vreemdelingen', verwijs je naar de westerse bemoeienissen in het Midden-Oosten en relativeer je alles in één beweging weg. Er is in het Midden-Oosten helaas meer aan de hand dan een heldhaftige postkoloniale strijd. Natuurlijk heeft het westen zijn eigen demonen wakker gemaakt door de Engelse bemoeienissen in Egypte (Moslimbroeders) en daarbuiten, maar de vraag blijft toch in welke mate er in het Midden-Oosten (een koloniale,eurocentrische én oriëntalistische term, mijn excuses daarvoor ;-) ooit ruimte is geweest of zal zijn voor (grondwettelijke) gelijkheid tussen pakweg moslims en niet-moslims. Zelfs een intelligente vrouw als Saba Mahmood gebruikt tegenwoordig poststructuralistische spitstechnologie om het discriminerende Miletsysteem van de Ottomanen in Egypte te verdedigen. Natuurlijk heeft ze gelijk wanneer ze schrijft dat de latere invoering van het secularisme naar westers model, de bestaande hiërarchische positie van de islam ten aanzien van minderheden alleen maar heeft versterkt, maar wat suggereert ze dan? Beter cholera dan de pest en hopen dat de islam een 'discursieve traditie' (Talal Asad, zoon van M. Asad) is, waarbinnen ooit wél plaats zal zijn voor gelijkheid (hoe onvolkomen en 'geconstrueerd' ook, toegegeven)? Idem wat de netelige kwestie Israël betreft. Kritiek op het historische onrecht dat de Palestijnen is aangedaan is uiteraard terecht, maar vandaag lijkt het wel alsof de loutere aanwezigheid van joden 'op islamitische bodem' een historisch onrecht is. Westers kolonialisme is vreselijk, maar over de verovering van Constantinopel en Zuid-Spanje hoor je geen mens iets zeggen, want dat was blijkbaar de onstuitbare mars van de Geschiedenis.

          • door StijnHorvath op woensdag 24 augustus 2016

            Het is trouwens ook opvallend wat je over polygamie als streefdoel van S4B schrijft. Eerder schreef ik: "Polygamie is namelijk slechts één onderdeel van de volledige regulering van het menselijke handelen. Een eenvoudig bewijs daarvan is dat ze in de praktijk nooit van toepassing op vrouwen die meerdere mannen zouden mogen huwen. Ongetwijfeld zullen 'vrome moslims' als eerste opperen dat die mogelijkheid zeker ook voor vrouwen zou moeten bestaan en daarmee volgens Eric Hulsens aantonen dat ze wel degelijk achter het grondwettelijke gelijkheidsprincipe staan, maar ze doen dat uiteraard alleen omdat ze weten dat die formele, juridische mogelijkheid onmiddellijk verpletterd wordt door de informele machtstechnologieën van de eigen (geloofs)gemeenschap." Je schrijft inderdaad letterlijk dat polygamie er enkel mag komen zolang het grondwettelijke gelijkheidsbeginsel niet wordt geschonden en vrouwen dus ook meerdere mannen mogen huwen, maar zodra polygamie zou worden ingevoerd, blijft die mogelijkheid natuurlijk dode letter voor diegenen die voorstander zijn van deze 'samenlevingsvorm'. De formele juridische mogelijkheid wordt onmiddellijk verpletterd door de informele machtstechnologieën van de eigen (geloofs)gemeenschap. Net als Foucault heb je terechte kritiek op het westen en de hypocrisie die achter de Verlichting schuilgaat, maar net als hij onderschat je hoe formele en informele macht in elkaar kunnen grijpen. Tussen theorie en praktijk gaapt een diepe kloof. Ik ga niet uitweiden over hoofddoeken, maar ook daar zou volledige 'tolerantie' een vrijgeleide kunnen geven aan informele machtstechnologieën.Azabar zal echter ongetwijfeld zeggen dat ongesluierde vrouwen die zich geïntimideerd voelen "dan maar naar de politie moeten stappen". Whistling in the dark heet zoiets.

          Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties