Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu

Leven zonder auto kan wel degelijk!

Zopas bracht ik bij uitgeverij Casa Littera mijn nieuw boek “LEVEN ZONDER AUTO” (296 blz.) uit. Meer dan 100 mensen die zonder auto leven doen hierin hun verhaal. Daarnaast wordt ook het fenomeen 'auto' in al zijn problematische aspecten geschetst. In deze blog vertel ik er meer over.
vrijdag 9 mei 2014
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.

DeWereldMorgen.be

Waarom dit boek?

Een van de redenen is zeker het feit dat ikzelf in mijn leven nooit – op een enkele uitzondering na tijdens mijn jeugd - achter het stuur van een auto gezeten heb en mij daarover al talloze keren in gesprekken met autobezitters heb moeten verantwoorden. Dat je zelf autoloos bent geeft je ook een meer afstandelijke kijk op de vele schadelijke effecten van het fenomeen auto.

Ik stoor mij al jarenlang mateloos aan al die ongevallen, de luchtvervuiling, de lawaaioverlast, de inname van openbare ruimte, de files, het nefaste effect op het buurtleven enz…

De opzet van dit boek is derhalve dubbel. Enerzijds wil ik aantonen dat je ook zonder auto wel degelijk een fantastisch leven kunt leiden – dat zou vanzelfsprekend nog geweldiger kunnen moest de overheid onder meer haar openbaar vervoer beter organiseren en meer en betere fiets- en voetpaden aanleggen – en anderzijds de boodschap de wereld insturen dat het autoverkeer de wereld herschapen heeft in een soort jungle waar niemand er absoluut zeker van kan zijn dat ie ‘s avond nog leeft.

Ondanks alle inspanningen die de overheid nu al enkele decennia levert om de nadelen van het autoverkeer op te vangen is de enige remedie hiervoor dat we met zijn allen minder auto gaan rijden. Precies de mensen die geen auto bezitten kunnen hiervoor de nodige inspiratie leveren. 

‘Leven zonder auto’

‘Leven zonder auto’ telt vijf hoofdstukken waarvan ik kort de highlights wil overlopen. Achtereenvolgens gaat het over de wijze waarop we ons verplaatsen, getuigen een 100-tal personen over hun leven zonder eigen auto, wordt het probleem auto in al zijn problematische aspecten uit de doeken gedaan en vervolgens de vraag beantwoord wat de overheid zou kunnen doen om het leven zonder auto makkelijker te maken.

Het laatste hoofdstuk bevat een aantal tips voor wie eraan denkt om autoloos door het leven te gaan. Ik wil kort vermelden dat Chris Jacobson, hoofdredacteur van de milieuwebsite Argusactueel, een voorwoord schreef en de Leuvense punkpoëet, Didi De Paris een uitgeleide. In 2012 bezat in Vlaanderen 18,83 procent van de gezinnen geen auto.

Dat is een stijging in vergelijking met 2008 toen dat nog maar 17 procent was. De personen die in dit boek getuigen kozen bewust voor een leven zonder auto en kunnen derhalve moeilijk als representatief worden beschouwd voor de totale groep autolozen.  

Hoofdstuk 1: Hoe verplaatsen we ons?

De Vlaming ouder dan 6 doet gemiddeld 2,72 verplaatsingen per dag en legt daarbij in totaal gemiddeld 41,46 km af. De dominantie van de auto is overduidelijk. Voor twee verplaatsingen op drie – 68 procent - neemt men de auto. Afstanden onder 1 km worden al in 28 procent van de gevallen met de auto afgelegd. Tussen 1 en 3 km stijgt dit tot om en bij de 50 procent… In 1 auto op 2 bevindt zich alleen de bestuurder.

Op 1/8/2013 waren er in ons land 6,9 miljoen auto’s ingeschreven, een nieuwe stijging met 70.000 in vergelijking met jaar voordien. Bewoners van steden maken echter duidelijk minder gebruik van de auto om zich te verplaatsen dan gemiddeld. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest bijvoorbeeld had de auto in 2010 slechts een aandeel van 32 procent in de verplaatsingen en liep het aantal niet-autobezitters op tot 35,3 procent.  

Het stijgend aantal gezinnen dat geen auto bezit zal ongetwijfeld mede een gevolg zijn van de crisis, maar er zijn ook signalen dat vooral bij jongeren de liefde voor de auto sterk aan het bekoelen is. Zo daalde het aantal 17- tot 19-jarigen dat een theoretisch examen aflegde voor het bekomen van een rijbewijs in de periode 2008-2012 in ons land met bijna 20 procent tot 138.145.

Uit cijfers van het Nederlandse Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat het aantal 18-tot 25-jarige jongeren dat zich een wagen aanschafte in de periode 2012-2013 bij onze noorderburen daalde met 4,5 procent. In diverse commentaren hierop wordt een verband gelegd met het feit dat jongeren meer in steden gaan wonen en hoe langer hoe minder een wagen blijken nodig te hebben voor hun verplaatsingen.  

Hoofdstuk2: 100 getuigenissen

Dit hoofdstuk bevat de meer dan 100 getuigenissen van personen die zonder eigen auto door het leven gaan. Wie het boek koopt moet echt de moeite doen om ze allemaal te lezen want er zitten heel wat pareltjes tussen.

Uit al deze verhalen blijkt overduidelijk dat leven zonder auto wel degelijk mogelijk is voor zover men woont in of dichtbij een stad, in de buurt van een netwerk van openbaar vervoer en een aantal diensten en de job vlot bereikbaar is met de fiets of het openbaar vervoer. Voor trajecten waarvoor een auto toch nodig is doen sommigen beroep op autodeelprojecten zoals Cambio en Autopia. 

  • De beweegredenen waarom mensen geen auto hebben zijn zeer uiteenlopend.
  • In een aantal gevallen zat de persoonlijke weerzin tegen de auto er al van jongs af aan in. Men groeide op in een gezin zonder auto en leerde zich op andere manieren te verplaatsen. Anderen hadden eerder een traumatische ervaring met een ongeval…
  • Bij verschillende mensen speelt de angst om zich met de wagen in het verkeer te begeven een belangrijke rol. Ze ervaren het verkeer als zeer druk, stresserend en gevaarlijk.
  • Een derde motief is het feit dat men de auto in de praktijk te weinig zou gebruiken om de zware kost te rechtvaardigen. Vaak verkiest men andere zaken om in te investeren zoals aankoop of renovatie woning.
  • Men verkiest bovendien het openbaar vervoer om naar het werk te gaan omdat men op die manier meer relaxed aan de dagtaak kan beginnen en onderweg dingen kan voorbereiden.
  • Ecologische argumenten zijn voor velen eveneens heel belangrijk. Men heeft met name kritiek op de zware ecologische voetafdruk van de auto, de luchtvervuiling…
  • Voor verschillende personen is leven zonder auto een onderdeel van een levenswijze waarbij men bewust omgaat met zijn verplaatsingen, meer ontspannen en onthaast leeft, zijn agenda niet de hele dag volpropt met allerlei activiteiten en men vooral in steden verlangt naar een meer leefbare, rustige leefomgeving…
  • Geen auto bezitten is voor velen ook synoniem met een meer sportieve en gezondere levenswijze. 

Hoofdstuk 3. Het probleem auto

  • -Ongevallen. 
  • -U vindt in mijn boek bladzijden statistieken over ongevallen. Ik ga mij beperken tot enkele frappante. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie vallen jaarlijks wereldwijd meer dan 1,24 miljoen doden in het verkeer. In 2012 raakten in ons land 58.474 mensen gewond in het verkeer, 652 stierven ter plaatse, 767 binnen de 30 dagen… De maatschappelijke kostprijs van verkeersongevallen in al zijn aspecten werd in 2002 geraamd op 12,5 miljard euro. 
  • -Als je al de tientallen mogelijke oorzaken van ongevallen op een rijtje zet kan je volgens mij niet anders dan besluiten dat het verkeer vergelijkbaar is met een jungle waar je ’s avonds blij mag zijn dat je nog leeft. Naast alcoholisme, overdreven snelheid en gsm achter het stuur heb je immers nog talrijke andere oorzaken. Ik beperk mij tot onvoldoende kennis van het verkeersreglement (uit een studie van verzekeraar Winterthur blijkt dat 70 procent van de ongevallen veroorzaakt wordt doordat de verkeersregels overtreden worden, in de helft van de gevallen kende de betrokkene de regels onvoldoende) en slecht zicht (uit gratis oogtests in 2012 bleek in de EU 12 procent onvoldoende te kunnen zien om optimaal te kunnen rijden). Als je dit koppelt aan de bedenkelijke mentaliteit van de Belg is het helemaal waanzin. Uit een enquête van het BIVV in 2012 bijvoorbeeld bleek dat slechts een kleine meerderheid (56 procent) snelheidsovertredingen sociaal onaanvaardbaar vindt..
  • -Luchtvervuiling. Ik ga mij hier beperken tot enkele cijfertjes. Het aandeel van het transport in het in Vlaanderen geproduceerde fijn stof bedraagt 24 procent voor PM10 en 31 procent voor het fijnere en gevaarlijker PM2,5. U weet ongetwijfeld dat fijn stof het sterkst vervuilend element is dat  naargelang de bron ons allemaal gemiddeld 1 tot 2 jaar levensverwachting kost. Het aandeel van het verkeer in andere vormen van luchtvervuiling is eveneens signficant. Het beste bewijs voor de nefaste invloed van het verkeer op de luchtkwaliteit zijn de meetresultaten tijdens een autoloze zondag. In Brussel bijvoorbeeld bleek de hoeveelheid fijn stof tijdens dergelijke dag een kwart lager te zijn, stikstofoxide zelfs de helft lager...
  • -Er zijn nog tal van negatieve effecten op de natuur. Het aandeel van het gemotoriseerd verkeer in de emissie van broeikasgassen bedraagt 18 procent. Mobiliteit is wereldwijd verantwoordelijk voor 20 procent. Om een auto te fabriceren is ongeveer evenveel energie nodig als tijdens de hele levensduur. Ondanks de recyclage-inspanningen van Febelauto is het onduidelijk wat er met 1/4e van de autowrakken gebeurt. Volgens Vogelbescherming Vlaanderen sneuvelen in ons land jaarlijks 4 miljoen dieren in het verkeer. Het wegennet in Vlaanderen nam in 2010 in Vlaanderen 57.941 ha in beslag, tegenover 55.173 ha in 2000, met een enorme versnippering van de natuur tot gevolg. 
  • -Iets over lawaaioverlast. Bijna 30 procent van de Vlamingen ondervindt minstens tamelijk hinder van het  verkeer, waarvan 12,5 procent in ernstige tot extreme mate.
  • -De economische kost van files in Vlaanderen werd voor 2008 geschat op 61 miljoen euro.  

Hoofdstuk 4: Hoe kan overheid leven zonder auto faciliteren?

a)autoverkeer en niet-autobezitters

-Terwijl autorijden duurder moet worden gemaakt moeten er bijkomende voordelen toegekend worden aan wie zonder auto leeft. We denken hierbij aan een jaarlijkse fiscale bonus naar analogie met fiscale aftrek voor wie bijvoorbeeld isolatiewerken aan zijn huis uitvoert. Niet-autobezitters moeten ook recht krijgen op een goedkoper netabonnement op het openbaar vervoer en op een taxitarief gelijk aan het tarief in het openbaar vervoer voor deze afstand.

-De overheid dient het problematische van het autoverkeer duidelijker – ondersteund door wetenschappelijke argumenten – en vaker in de verf te zetten. Autorijden moet zoals het roken van sigaretten aanzien worden als een probleem. Autorijden moet een noodzakelijk kwaad worden dat enkel nog in uitzonderlijke situaties gebeurt.

-In steden moet in de eerste plaats kunnen worden geleefd en moet niet alleen de rijdende, maar ook de geparkeerde auto zoveel mogelijk uit het straatbeeld verdwijnen.

b)openbaar vervoer

-Als de overheid het heeft over de mobiliteitsproblematiek heeft men het altijd over het ‘en-en’verhaal, waarbij men zowel de harde als de zachte weggebruiker wil tevreden stellen. In dit boek wordt ervoor gepleit dat men dit reduceert tot een ‘en’verhaal met de volledige focus op de zachte, intelligente weggebruiker.

-De overheid moet meer investeren in openbaar vervoer. Bij de discussie over de kost moeten de baten meer in de verf gezet worden zoals de vermindering van verkeersongevallen, luchtvervuiling, files...

-Om de efficiëntie te verbeteren en het kostenplaatje te verminderen moet het volledig openbaar vervoer voor het hele land in één maatschappij ondergebracht worden

-Zeker op het platteland rijden er te weinig bussen. De verbindingen zijn bovendien grotendeels afgestemd op het woon-werkverkeer. De Lijn moet in weinig bevolkte regio's werk maken van Lijntaxi’s – een taxi aan een Lijn-tarief - zoals thans in een tiental Limburgse gemeenten. Op het platteland moet De Lijn terug marktaandeel winnen door de prijzen goedkoper te maken. Het openbaar vervoer kan enkel meer rendabel worden als meer mensen er gebruik van maken. Per regio dient een grootscheepse enquête te worden georganiseerd om de vervoersbehoeften na te gaan.

-De Lijn moet op een aantal drukke verbindingen ook later op de avond bussen inzetten. De NMBS moet op drukke assen werk maken van nachtverbindingen.

-De tarieven moeten omlaag. Vooral voor gezinnen die samen op reis gaan moet er per rit een maximumtarief worden ingevoerd gelijk aan het tarief voor twee volwassenen. Alle vervoersmaatschappijen moeten werk maken van één globaal netabonnement van pakweg 500 euro per jaar.

-Zowel bij de NMBS en De Lijn wekken de gebrekkige stiptheid vaak grote ergernis bij de reiziger. Ook hieraan moet iets verbeteren.

c)Fietsers en voetgangers

-Fietsers hebben recht op comfortabele en veilige fietspaden en kruispunten

-In een groot aantal fietsongevallen is geen andere weggebruiker betrokken. De oorzaak is in de helft daarvan te zoeken bij problemen van de weginfrastructuur. 

-Hetzelfde voor voetgangers. Hier pleiten we voor een onderzoek om in steden ‘people movers’ aan te leggen, rollende tapijten zoals men die vaak in luchthavens ziet.  

Hoofdstuk 5: Tips om te leven zonder eigen auto 

-De voornaamste tip voor wie zonder auto door het leven wil gaan is een woonplaats te zoeken in de onmiddellijke omgeving van winkels, culturele en sportactiviteiten, scholen; kinderopvang, gezondheidszorg, openbaar groen, openbaar vervoer… Je kiest bij voorkeur een werkplaats die vlot bereikbaar is. Voor een leven zonder auto moet je wel mentaal klaar zijn en ontwend raken van het autoverslaafd zijn.

Als je het af te leggen traject goed voorbereidt kan je door beroep te doen op de combinatie openbaar vervoer, taxi, fiets… ook zonder auto overal geraken, maar het duurt soms wel wat langer, tijd die je echter kan opvangen door te lezen, te werken, te kletsen met andere passagiers op trein of bus… In het boek worden voorts nog concrete tips gegeven over aankoop fiets, veilig fietsen, zich tijdens het fietsen te beschermen tegen regen en sneeuw, boodschappen doen en kinderen vervoeren, openbaar vervoer, cambio en autodelen… 

Luc Vanheerentals (1954) is licentiaat politieke wetenschappen en criminologie. Na enkele jaren gewerkt te hebben op het departement criminologie van de KU Leuven is hij sinds 1985 zelfstandig journalist. Momenteel is hij Belga-correspondent in Vlaams-Brabant en werkt hij ook in minder of meerdere mate voor ArgusActueel, RandKrant, De Streekkrant Leuven, Radio-2 Vlaams-Brabant, ROB-tv, RingTV en De Journalist.

BOEK “LEVEN ZONDER AUTO” (296 blz.) VAN LUC VANHEERENTALS

UITGEVERIJ: CASA LITTERA

KOSTPRIJS 17,5 EURO + 1,5 EURO VERZENDINGSKOSTEN

(voor meer inlichtingen: luc.vanheerentals@telenet.be)

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

2 reacties

  • door ellyvaes op vrijdag 9 mei 2014

    Ik ben zeer benieuwd naar je boek en ben enorm blij dat er vandaag een artikel over in De Standaard verscheen. Sinds ik 14 jaar geleden mijn rijbewijs behaalde, ben ik welgeteld één jaar lang eigenaar geweest van een wagen, en dat omdat het écht niet anders kon (na een jaar m'n leven wagen in 'the middle of nowhere' van het Engelse platteland, met onregelmatig en beperkt busvervoer, en hardrijders op een baan zonder fietspad...). De rest van de tijd heb ik voor privé en werk steeds gebruikt van openbaar vervoer en autodelen. Jouw idee om leven zonder auto o.a. fiscaal te stimuleren, was enkele jaren geleden ook al bij me opgekomen. Toen heb ik het gepost op een ideeën-site van Groen Mechelen, en bij deze verkiezingen ook nog eens op http://www.heldenvanlater.be/idee/354. Het werd daar vrij goed onthaald door mobiliteitsexpert Kris Peeters en ook door Bert Anciaux. Super om gelijkaardige voorstellen nu ook in een boek en in de krant geponeerd te zien!! Nu hopen dat het opgepikt wordt! De fiets op de bus (http://www.heldenvanlater.be/idee/237) is misschien ook een idee om te overwegen?

  • door TimmieSmet op maandag 16 juni 2014

    Ik ben 27 jaar en ik woon in het Waasland. Verplaatsingen doe ik zoveel mogelijk met de fiets, dit om meerdere redenen. Ik fiets heel graag, reeds van kinds af. Je bent ook in de buitenlucht, en je bent in beweging. Het is voor mij ook een vorm van ontspanning. Bovendien is de woon-werkafstand prima overbrugbaar (12.5 km), en krijg ik fietsvergoeding.

    Mijn rijbewijs heb ik al sinds m'n 18e, maar ik rij niet veel meer dan een 50-tal km per maand. Ik erger me soms mateloos aan de talloze verkeersinfarcten in het centrum van Antwerpen (en elders), en de soms daaruit voortvloeiende onverdraagzaamheid van mede-autogebruikers. Maar er is ook het kostenplaatje: aankoop, BIV, verkeersbelasting, onderhoud, parkeerkosten, brandstof en verzekering (voor een twintiger niet goedkoop!). Aangezien ik niet vaak een auto nodig heb, is het voor mij gewoon niet interessant om een wagen aan te schaffen. En voor de status doe ik het helemaal niet, want met mijn beperkte vriendenkring is dat niet relevant.

    Ook nog dit: ik lees veel automagazines, ik kijk graag naar autoracerij, en ik weet wel wat van autotechniek. We zullen maar zeggen dat we de droom in stand houden...

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties