about
Toon menu

Over zeemeerminnen en democratie

zondag 12 april 2015
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.
  • "Bewijsmateriaal", zogenaamd gefilmd vanuit een onderzeeër.

Ik heb onlangs de National Geographic fuckumentary bekeken over zeemeerminnen. National Geographic zendt in het algemeen educatieve/informatieve programmas uit. Mermaids: The body found is echter geen echte, maar een fake documentaire met acteurs die zich voordoen als wetenschappers, en fake bewijsmateriaal, vandaar mijn benaming fuckumentary. De documentaire toont “beeldmateriaal” en getuigenissen van “wetenschappers” die beweren dat zeermeerminnen bestaan (een hominide die zich zou hebben aangepast aan leven in de oceaan). Men waarschuwt echter nergens dat de documentaire fake is, alleen tijdens de aftiteling verschijnt de boodschap: Sommige dingen in dit programma zijn verzonnen.

Tijdens het programma had ik (ik geef het toe) niet door dat het een fake documentaire was - en de meeste kijkers zullen het ook niet hebben doorgehad. Ik ben eraan gewend dat men op National Geographic de feiten ruim interpreteert, maar had nog niet meegemaakt dat ze ook feiten gingen verzinnen. Ik dacht dat men op een wetenschapskanaal toch minstens probeert om wetenschappelijk te blijven.

Het programma was op zich zeker boeiend en knap gemaakt. Ik ben die avond gaan slapen met een ongerust gevoel (ja hoor, er leven zeemeerminnen diep in de oceaan, en dus lopen we het gevaar om in ons bed door zeemeerminnen overvallen te worden ...) Maar het heeft mij wel aan het denken gezet. Het zijn weer nieuwe grenzen die overschreden worden. Ik heb reeds mijn bedenkingen bij de computeranimaties die gebruikt worden voor documentaires over dinosaurussen. Dat balanceert al serieus op de grens tussen wetenschap en fictie. Maar als wetenschap nu helemaal gereduceerd wordt tot entertainment, dan is volgens mij zelfs de democratie in gevaar. Ik verklaar me nader.

Uiteindelijk is wetenschap enorm belangrijk. Wetenschap zorgt ervoor dat akkers genoeg eten opbrengen om miljarden te voeden, wetenschap zorgt ervoor dat computers en netwerken hun werk doen, dat wereldwijde informatieuitwisseling mogelijk is. Wetenschap zorgt ervoor dat energiecentrales draaien die ons van elektriciteit voorzien. Heb het juist en het systeem werkt. Heb het fout en het systeem faalt. Je oogst mislukt, je netwerk ligt eruit, je energiecentrale ligt stil. Echter, slechts weinig mensen hebben nog een job of een bezigheid waarbij ze rechtstreeks geconfronteerd worden met succes of mislukking. We ervaren de werkelijkheid niet meer rechtstreeks, maar via allerlei omwegen, interpretaties, tabellen, rapporten, artikelen, nieuwsberichten. Dat maakt wellicht dat veel mensen de werkelijkheid als iets flexibels beginnen te beschouwen?

Ook de interactie tussen wetenschap en samenleving is heel belangrijk. De wetenschap legt de samenleving de feiten voor, welke problemen er zijn, welke keuzes er openliggen en wat de gevolgen zijn van die keuzes. Vervolgens is het aan de samenleving, aan de kiezers, aan de volksvertegenwoordigers in naam van de kiezers om keuzes te maken gebaseerd op die feiten. Wat gebeurt er echter als de mensen beginnen te denken dat feiten gewoon één van de mogelijke verhaaltjes zijn, en dat andere verhaaltjes even goed of even geldig zijn ? Dan kan je het omgekeerde spelletje spelen: uitgaan van de keuze die je wil maken (een keuze die meestal ideologisch geïnspireerd is), en het verhaaltje erbij verzinnen dat die keuze rechtvaardigt. Maar op die manier neemt men slechte, en soms zelfs rampzalige beslissingen.

Iedereen heeft de mond vol over de vrijheid van meningsuiting als basisprincipe van de democratie. Voor mij is het basisprincipe van de democratie: het recht om correct en volledig geïnformeerd te worden.

Zonder dit recht kan democratie niet bestaan. Want zonder dit recht weten de mensen niet waarvoor ze kiezen. Zonder dit recht worden er rampzalige beslissingen genomen. En als zodanig is Mermaids: The body found een voorbeeld van pissen in de poel van de wetenschap. Het maakt de hele discipline verdacht.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

3 reacties

  • door Dieter op maandag 13 april 2015

    National Geographic Channel is een themazender van Fox. U noemt het een wetenschapskanaal. Dat is het grootste probleem natuurlijk. Of dacht u dat hun documentaires over de moord op JFK en 9/11 ook wetenschappelijk waren? Als u hiermee een beetje naïveteit hebt verloren en een beetje kritische kijk hebt gewonnen, is dat een goede zaak. Voor onafhankelijke (wetenschappelijke) documentaires moet u nooit bij Fox zijn...

    • door Mitta Van der Maat op maandag 13 april 2015

      Dank u, Dieter. U verwoordt hier exact wat ik de goede dame wou zeggen.

    • door Brigitte Van Gerven op dinsdag 14 april 2015

      Ik weet dat je de documentaires van National Geographic met een serieuze korrel zout moet nemen. Maar dat ze acteurs laten opdraven als wetenschappers en fake beeldmateriaal uitzenden is zelfs voor National Geographic nieuw. Wist je trouwens dat er mensen zijn die – zelfs nadat uitvoerig besproken is dat dit een nep-documentaire is - blijven volhouden dat zeemeerminnen bestaan, maar dat de overheid dit in de doofpot wil steken ? Deze mensen gaan ook naar de stembus ...

    Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties