about
Toon menu

Kwaliteitsmedia, wees geen op geld beruste aasgier op de kap van minderheden

dinsdag 7 november 2017
Deze blog werd geschreven door een van onze lezers. Wil je zelf ook beginnen bloggen in onze community, ga dan meteen aan de slag.
  • Bron: Pixabay

Over de grens tussen wat toelaatbaar is onder het mom van vrijheid van meningsuiting en ontoelaatbaar omwille van het feit dat het plat racistisch is, is reeds veel inkt gevloeid. Beschouw dit als mijn bijdrage. Er zit natuurlijk niemand op te wachten, maar ik geniet me gewoon van mijn vrijheden. Zeggen dat een groep mensen (in dit geval: de volledige bevolking van het Afrikaans continent) inferieur is (in dit geval: op vlak van intelligentie), is een geslaagd antwoord op de vraag “toon dat je het woord ‘racisme’ begrijpt door het te illustreren met een sprekend voorbeeld”. Je krijgt daar een perfecte score voor. Maar dat was helaas de vraag niet. Sterker nog, er werd geen vraag gesteld. Dit verscheen als een reactie van een lezer op de Facebookpagina van een kwaliteitskrant. 

Zoals quasi iedereen gebruik ik Facebook. Ik volg daar eigenlijk met opzet geen kranten of andere media op die berichten over de actualiteit, daarvoor lees ik namelijk de (online) krant. Voor mij liefst geen tendentieuze titels of clickbait, zeker niet wanneer het gaat om oorlogen en conflicten of de economie en andere belangrijke zaken. Doe dat voor de televisieprogramma’s, maar niet de actualiteit. Da’s mijn mening. Soms kom ik toch in contact met krantenberichten via Facebook, een plaats die zo openbaar en toegankelijk is als een onlineomgeving maar kan zijn. De moderne marktplaats waar iedereen in kan bestaan en navigeren. En dan lees je het in de reacties: “Als Afrikanen intelligent zijn, hoe kan het dan dat het zo'n puinhoop is op hun continent?”. En, wat verderop: “Gemiddeld [sic] intelligentie quotient [sic] op het Afrikaans continent ligt tussen de 80 en 85 IQ”. Ter illustratie: dat is ongeveer wat mensen scoren die de lagere school niet hebben afgemaakt.

Je kan dat denken. Je kan misschien zelfs een beeld hebben van Afrika (’s werelds grootste en meest bewoonde continent, 54-56 landen, ongeveer 1,2 miljard inwoners) als een grote vlakte waar geen schooltjes zijn, en geen eten of drinken, en waar mensen met machetes zitten te wachten in de bosjes van de brousse om op giraffen te jagen. Maar dat beeld is gewoon niet juist, om twee redenen: het is hoe dan ook te simpel, en je baseert het niet op de werkelijkheid. Ik ben hier geboren en getogen en het valt me zeer zwaar om iets absoluuts en objectiefs te kunnen zeggen over De Vlaming, dus waarom wil je het dan gaan hebben over De Afrikaan? Als je aan dat beeld van Afrika en Afrikanen koppelt dat eender welke persoon van Afrika, of van Afrikaanse herkomst, of met een donkere huidskleur, het IQ heeft van iemand die niet (lang) naar school is geweest en zeer goed is in jagen en een overlevingsinstinct heeft, dan is dat racistisch. Is gewoon zo. Maar daar gaat het mij niet om.

Je komt als lezer oog in oog te staan met een kwetsende en racistische mening waarover weliswaar gedebatteerd kan worden, en geduid en genuanceerd, en waarover meningen geuit mogen worden, maar als puntje bij paaltje komt, is “Afrikanen zijn gewoon dom” racistisch. Tot en met. En zoiets staat dan te pronken op de Facebookpagina van een progressieve krant (we zullen geen namen noemen). We hebben het allemaal wel al gehoord: print is dead. Kranten zijn gaan inzetten op aanwezigheid online. De webpagina, de speciale hoek voor de abonnees, de Twitter- en Instagram-feeds en de Facebookpagina’s. Sommige kranten zetten ook in op filmpjes. Op die manier kun je de eventueel lage verkoopcijfers een beetje opvangen met het geld dat binnenkomt via adverteerders. Maar dan moeten mensen wel klikken, dus ga je dat garanderen op de enige manier die echt blijkt te werken: wakker de nieuwsgierigheid van mensen aan via clickbaits. Titels die vaag en nietszeggend zijn, die je op het foute spoor zetten, die mensen motiveren om elkaar te taggen, waarover controverse zal ontstaan … Of wakker hun woede aan. Niets is leuker dan een discussie tussen gebruikers online waarin anderen zich gaan moeien, waardoor eenzelfde bericht nog meer aanwezigheid mag genieten in de zee van online inhoud. Laat de ergste en meest lage reacties staan, want daarmee creëer je de echte buzz. Maar ik besef dat nog maar sinds kort; ze hebben ze bij de meeste krantenredacties natuurlijk reeds langer in de mot. 

Ik heb al eens een medewerker van zo’n krant gesproken over de aanwezigheid van plat racisme op een online platform waar in grote letters de naam van hun krant bijstaat. Ik had het niet over datgene dat voor discussie vatbaar is, en waar je een nazi bent als je het goedkeurt en een SJW als je het aankaart, maar het soort commentaar dat beantwoordt aan de objectieve definitie die ook deel uitmaakt van het wettelijk kader in ons land. The Real Deal. De medewerker zei dat racisme een ernstig strafbaar feit is dat ze niet gedogen, maar als langer antwoord kreeg ik dat Facebook er maar op moet letten dat er geen haatdragende taal is in de online community, of dat lezers het zelf moeten aankaarten. Het was niet de verantwoordelijkheid van de krant, zei de krantenmedewerker. Dus er is tijd en geld om inhoud te maken in de vorm van (degelijke) artikels, er is tijd en geld om er voor sociale media een draai aan te geven die mensen zal doen opkijken, maar als dat allemaal leidt tot racisme, rassenhaat, soms seksisme, soms islamofobie, soms transfobie … is er geen tijd en geld om het onderscheid te maken tussen wat een gewone mening is, en wat een strafbaar feit en om daar dan op adequate wijze op te reageren. Ze laten alles staan, en volgens mij niet omdat ze het niet aankunnen om te modereren, maar omdat het hen gewoon zo veel meer opbrengt als ze alles laten staan.

Dus kranten verspreiden onrechtstreeks haat om geld te kunnen verdienen. Kranten die je ervan willen overtuigen dat ze je wat zullen bijleren. Dat ze je iets zullen laten wéten. Ik weet iets dat zij niet weten, en dat is namelijk dat het erg gesteld is met je ethiek wanneer je een artikel post om het feit te verdedigen dat Afrikanen niet dommer zijn dan mensen van andere origine en dan gewoon daaronder rassenhaat laat staan die net de omgekeerde boodschap bevat. Ik hoop dat kranten de eurotekens in hun ogen van tijd tot tijd opzij kunnen vegen en uit hun bed gemaakt van geld kunnen stappen om eens te gaan kijken wat er op hun eigen platforms overblijft op vlak van ethische waarden. Grapje. Ik geloof graag dat het niet zo goed gesteld is met de printindustrie, maar ik hoop uit de grond van mijn hart dat bedrijven die zeggen het goed te menen het ook online hoog in het vaandel dragen om strafbare feiten te vermijden of erop reageren als het zich voordoet. Als ik een feestje geef en een van mijn gasten steelt de telefoon van een andere, zou ik die persoon erop aanspreken. Als iemand die fiets van mijn zus zou stelen uit onze garage, zou ik die persoon proberen aan te geven. Als iemand racistisch is op jouw pagina, zou je iets kunnen doen. Je zou op zijn minst moeten kunnen tonen dat je ervan op de hoogte wilt zijn dat het gebeurt, maar je kan kranten taggen in berichten net onder dingen als “alle moslims zijn verkrachters” (dit is een echt voorbeeld) en ze gaan er nog steeds niet op in.

Liefste kwaliteits- en andere kranten: wees geen op geld beruste aasgier op de kap van minderheden. Verdien je centen niet door het oogluikend toestaan en daardoor het onvermijdelijk verspreiden van haat. Als je zo graag duiding wil geven, duid dan eerst dit.