Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu

Jemen droogt uit door qat

Sanaa, de hoofdstad van Jemen, kampt met een acuut waterprobleem. Het raakt op en de hoofdschuldige is de drug qat. "Sanaa gebruikt het water veel sneller dan dat de natuur het kan vervangen", zegt Noori Gamal, een hydroloog van het Ministerie van Water en Milieu. In 2025 kan Sanaa de eerste hoofdstad ter wereld zijn zonder water."
vrijdag 31 januari 2014

Er valt in deze droge stad, waar 4 miljoen mensen wonen, maar 20 centimeter regen per jaar. Toch is de uitputting volledig aan de mens te wijten. De obsessie met qat, een licht verdovend middel dat door Jemenieten wordt gekauwd, ruïneert de economie en slurpt het water op.

Stijgend gebruik

Dertig jaar geleden was het een relatief onschuldige gewoonte, maar tegenwoordig is het een onmisbaar onderdeel van het leven geworden. Zo'n 72 procent van de 26 miljoen mannen en vrouwen gebruikt regelmatig qat. Volgens een schatting kost dat dagelijks 15 miljoen euro en 80 miljoen werkuren aan de economie.

"De dag draait om qat, in Jemen", zegt Ali Ayoub, een leerhandelaar. Hij kauwt zelf vier uur per dag. "Rond een uur of twee zie je niet veel mensen meer werken. Iedereen gaat vroeg weg om qat te kopen."

Zoals vele andere arme Jemenieten besteedt hij meer geld aan de narcotische blaadjes dan aan voedsel voor zijn ondervoede gezin. Omdat qat geestverruimend is, zegt hij, je kan even ontsnappen uit de armoede en de conflicten "Mensen zeggen dat qat het probleem is, maar het is eigenlijk een symptoom."

Prijzen

Door de hogere winsten zijn steeds meer boeren gestopt met het telen van traditioneel voedsel of exportgewassen. In 1997 stond er 80.000 hectare qat op het land. In 2012 was dat al opgelopen tot 250.000, en het groeit door, met een tiende per jaar. De prijs van basisvoedsel zoals tarwe en maïs is daardoor over kop gegaan. "Tot de jaren tachtig werd bijna al het voedsel lokaal geproduceerd, maar nu moet Jemen 90 procent van zijn voedsel importeren", zegt Gamal.

Het leidt ook tot gezondheidsproblemen, zoals kanker. Jemen kent veel meer gevallen van mond- en keelkanker dan andere landen. Dat komt volgens onderzoekers vooral door de honderd verschillende bestrijdingsmiddelen die worden gebruikt, en die voor een deel ook in de borstvoeding terechtkomen.

Miljard kubieke meter

Volgens Gamal heeft qat anderhalf keer zo veel water nodig als tarwe. De meeste boeren irrigeren de bomen met water dat ze oppompen uit ondergrondse voorraden die in duizenden jaren oud zijn. Dat kostte afgelopen jaar, volgens de regering, een miljard kubieke meter aan water, oftewel een derde van de nationale grondwaterconsumptie.

De gemiddelde waterhoeveelheid per persoon is al extreem laag in Jemen: 125 kubieke meter, tegenover gemiddeld 7500 wereldwijd. Onder de 1000 kubieke meter kun je spreken van waterschaarste, en met minder dan 100 kunnen mensen niet leven. Tenzij er drastische maatregelen worden getroffen, is er in 2030 nog maar 60 kubieke meter per persoon.

Volgens Nasser Al-Shamaa, die werkt voor de Stichting Eradah voor een Qatvrije natie, hebben veel mensen binnen de overheid belangen bij de productie en de handel van qat. Het levert ze belastinginkomsten op. Het gebruik kan pas worden uitgeroeid als de sociale acceptatie verandert, net als bij sigaretten. "Het kost tijd om de opvattingen over qat te veranderen. Maar die tijd hebben we niet, het verwoest onze toekomst."

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.