about
Toon menu

Dag van het socialisme: over rechtse concurrentie en linkse samenwerking

Op 2 november kwamen honderden socialisten in Antwerpen bijeen om zich te buigen over het thema ‘concurrentie en solidariteit’. Wat voor gevolgen heeft de toenemende concurrentie voor mens en maatschappij? Kan het socialisme nog wel opboksen tegen het wijdverspreide neoliberale denken? Genoeg voer voor interessante toespraken en discussies tijdens de Derde Dag van het Socialisme.
zondag 3 november 2013

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

Gedurende het plenaire gedeelte van de dag benadrukte psychoanalyticus Paul Verhaeghe dat veel mensen de gevolgen van de toegenomen concurrentie letterlijk aan den lijve ondervinden. Werkstress leidt immers tot  ‘hedendaagse beroepsziekten’, zoals hart- en vaatziekten, angststoornissen en depressies.

Volgens Verhaeghe stijgt in West-Europa de druk om te presteren, terwijl de werkzekerheid juist daalt. “Mensen bevinden zich in een voortdurende concurrentie en competitie met elkaar”, stelde Verhaeghe.

Nieuwe managementstrategieën als rank and yank, waarbij personeelsleden gerangschikt worden op basis van prestaties en het slechtst scorende deel eruit wordt gegooid, zorgen ervoor dat mensen gebukt gaan onder een permanente angst om buiten de boot te vallen.

Maar uit de toespraak van Verhaeghe sprak ook de hoop dat een andere politieke koers het verschil kan maken. “Oude beroepsziekten, zoals stoflongen, zijn bestreden met dank aan politieke beslissingen”, zei hij.  

Succes en falen als individuele keuzes

Ook Emile Roemer, fractievoorzitter van de Nederlandse Socialistische Partij, benadrukte dat de toegenomen concurrentie slachtoffers maakt: bijvoorbeeld onder diegenen die het tempo van de huidige maatschappij niet kunnen bijbenen. “In Nederland hebben wij de sociale werkvoorziening voor mensen met een arbeidshandicap. Door de huidige regering komt een groot deel van deze mensen thuis te zitten op bijstandsniveau.”

Ook stelde Roemer dat in Nederland succes en falen steeds meer gepresenteerd als individuele keuzes, terwijl veel van de zogenaamde losers vooral het slachtoffer zijn van asociaal beleid. “377.000 kinderen in Nederland leven onder de armoedegrens. Het systeem deugt niet als men hier geen einde aan kan maken”.

Ook links maakte weg vrij voor meer concurrentie

Gedurende de dag kwam meermaals ter sprake dat Europese partijen met socialistische wortels in veel gevallen juist hebben bijgedragen aan de toegenomen concurrentie. Zo werd in een videoreportage uit de reeks Hoe durven ze? benadrukt dat de sociaaldemocratische bondskanselier Gerhard Schröder verantwoordelijk was voor de introductie van de zogenaamde mini-jobs die in Duitsland hebben bijgedragen aan een forse toename van het aantal werkende armen.

Roemer noemde het maatschappijbeeld van een participatiesamenleving dat de Nederlandse regering van sociaaldemocraten en liberalen kort geleden heeft gepresenteerd een “mooi jasje voor sociale afbraak”. Daarnaast verwees hij naar de ‘paarse’ regeringen uit de jaren negentig die ervoor hebben gezorgd dat de overheid zich steeds meer is gaan terugtrekken en vooral de ‘eigen verantwoordelijkheid’ van burgers is gaan benadrukken.

Yasmine Kherbache, fractieleider van de SP.A in de gemeenteraad van Antwerpen, stelde dat de afgelopen jaren bovendien is gebleken dat de Europese sociaaldemocratische partijen de hebzucht van financiële markten hebben onderschat. “Er was onvoldoende transparantie en de beleidsinstrumenten waren niet sterk genoeg”.

Botsen waar men moet botsen

Ondanks deze (zelf)kritiek klonken er op de Dag van het Socialisme tevens verschillende oproepen tot hechtere linkse samenwerking. “We verliezen slagkracht door verdeeldheid”, stelde Kherbache. Ook Ferre Wijckmans van de landelijke bediendencentrale van de christelijke vakbond ACV pleitte voor meer progressieve samenwerking in de vorm van een gemeenschappelijk vakbondsfront.

Toch stelde PVDA-voorman Peter Mertens dat sommige politieke keuzes van de sociaaldemocraten, zoals het bevriezen van de lonen en het degressief maken van de werkloosheidsuitkeringen, volgens hem nu eenmaal vragen om een kritische reactie. “We botsen waar we moeten botsen”, liet Mertens weten. 

Van oorzaken naar oplossingen

Naast de plenaire programma-onderdelen konden bezoekers van de Derde Dag van het Socialisme zich voegen bij een aantal diepgaande workshops over actuele thema’s. De relatie van deze onderwerpen met economische concurrentie was niet altijd op het eerste gezicht evident.

Zo ging het tijdens het atelier over de GAS-boetes in het begin vooral over de lagere tolerantie van politici voor ‘asociaal gedrag’, waar men tegenwoordig ook steeds vaker het zitten op een bankje en het deelnemen aan een betoging onder lijkt te scharen. Naarmate de discussie vorderde benadrukten enkele jeugdige socialisten echter dat er wel degelijk een relatie lijkt te zijn tussen veranderende economische verhoudingen en het repressievere overheidsbeleid. Zo stelden ze dat de hoge jeugdwerkloosheid in sommige grootstedelijke gebieden eraan bijdraagt dat veel jongeren niet veel anders te doen hebben dan op straat hangen.

De deelnemers namen echter geen genoegen met het louter benoemen van problemen: er moesten ook socialistische alternatieven en oplossingen worden geformuleerd. Zo gaf een van de aanwezigen, een jeugdwerker uit Antwerpen, te kennen dat het volgens hem hoog tijd wordt dat socialistische jongerenorganisaties een basis opbouwen in de volkswijken waar de problemen onder jongeren het grootst zijn.

Ondanks de onderlinge verschillen leek deze workshop in het verlengde te liggen van het doel dat de organisatoren van de Derde Dag van het Socialisme voor ogen hadden: een open discussie creëren, waarbij partijpolitieke belangen niet de boventoon voeren. De boodschap van mede-organisator Jan Blommaert – “Ga naar huis en wees radicaal!” – leek aan het einde van de dag dan ook aardig te zijn geland onder de bezoekers.

reacties

6 reacties

  • door Le grand guignol op zondag 3 november 2013

    Gisterenavond was er op Ned2 (Nieuwsuur) een interessant debat tussen Jan Marijnissen (SP: Socialistische Partij) en Hans Spekman (Nederlandse PvdA: sociaaldemocraten) over "De toekomst van links" (cf. http://nieuwsuur.nl/onderwerp/570002-de-toekomst-van-links.html ).

    De SP staat open voor een samenwerking met de sociaaldemocraten, maar dan moeten die sociaaldemocraten er wel mee ophouden "mee te spelen in de speeltuin van de liberalen". Daarmee legt Marijnissen de vinger op de wonde: zolang een politieke partij die zichzelf links noemt zich inschrijft in een postpolitieke neoliberale consensus, dan maakt een samenwerking weinig tot geen kans. Temeer omdat een dergelijke samenwerking het socialisme steeds verder uitholt, met als resultaat dat het socialistische gedachtegoed op termijn ten grave wordt gedragen onder de banier "Links-progressief".

    De oproep tot zo'n links-progressieve samenwerking klinkt steeds luider (cf. Devos), maar wat bedoelt men dan precies met 'links-progressief'? Schröder en Fischer noemden hun beleid ook links-progressief. Dat zogenaamde links-progressieve beleid heeft in Duitsland de sociale ongelijkheid doen toenemen met meer armoede en werkende armen tot gevolg.

    Overigens, de overgang van socialistisch naar sociaal-progressief hebben we op links al een keer meegemaakt: van SP naar sp.a. We weten allemaal wat het resultaat daarvan is. Gaan we een dergelijk afbraakproces nu op gans links toepassen?

  • door Le grand guignol op zondag 3 november 2013

    Kherbache zegt "dat de afgelopen jaren bovendien is gebleken dat de Europese sociaaldemocratische partijen de hebzucht van financiële markten hebben onderschat." Dat is een zwaktebod.

    Indien de sociaaldemocratische partijen hun socialistische wortels niet hadden verloochend, dan hadden ze die zogenaamde "hebzucht van de financiële markten" van ver zien aankomen. Een opwaartse herverdeling van rijkdom is namelijk inherent aan het kapitalisme. "De hebzucht van de financiële markten" is dan ook niets anders dan een logisch gevolg van het kapitalisme. Omdat kapitalisme voor sociaaldemocraten een verbrand woord is - iets van de 19de en 20ste eeuw - zijn ze er niet in geslaagd een kritische analyse te maken. Meer nog: tot op de dag van vandaag zoekt men een oplossing in zaken (bv. transparantie) die op geen enkele wijze de kern van het probleem in vraag stellen.

    • door Robrecht Vanderbeeken op maandag 4 november 2013

      Hoewel zij de 'openingsact' kreeg en dus een groots podium om eens een flinke boodschap neer te zetten, bleef het bij een braaf geneuzel - alsof de zaal moest overtuigd worden van de leugenachtigheid van N-VA. De ontkenning van de neoliberale collaboratie blijft de sp.a parten spelen: zij willen naar eigen zeggen wel een links front vormen maar doen niet eens de moeite om eindelijk eens publiek het boetekleed aan te trekken. Toch niet teveel gevraagd?

      Wat een gemiste kans: stel dat Kherbache gewoon even zou toegeven dat sp.a dik fout bezig was geweest, ook in Antwerpen, en dat het hoog tijd was voor een U Turn, en daarbij aansluitend dan een linkse oproep om dat samen te doen. Ze zou een flink applaus gekregen hebben. Maar nee, ze kondigde de dag van het socialisme niet eens aan op haar facebook, in tegenstelling tot een presentatie die ze die middag wel zou houden in de Boekenbeurs. Kortom, gewoon even voor de schone schijn passeren om dan ostentatief buiten te lopen halverwege de lezing van Roemer. Heel jammer.

  • door Abrimont op zondag 3 november 2013

    Het volgende zal me absoluut niet in dank afgenomen worden, maar het is hoog tijd om ernstig de situatie te bekijken, ook als die bitter smaakt. We stevenen af op een maatschappelijke catastrofale ontwikkeling, wie nu blijft zwijgen tegen beter weten in begaat een grove nalatigheid, ik heb de keuze dus gemaakt dit niet te doen.

    Gisteren was de langverwachte derde editie van de dag van het socialisme, een initiatief van de ronde tafel van socialisten. Ofschoon ik mezelf niet zo profileer noch situeer had ik wel oprechte interesse en ook wel enige verwachtingen. Zwaar gedesillusioneerd heb ik deze bijeenkomst verlaten, daar het een schoolvoorbeeld was hoe dit echt niet had moeten zijn. Het intellectuele niveau was bedroevend ondermaats, wat nog erg diplomatisch uitgedrukt is (vakbondsmilitanten-niveau voor de ingewijden). Het discours vrijwel onveranderd sinds de laatste 25 jaar, nochtans waren er ernstige lessen te trekken en waren we heel wat ervaringen rijker, (kunnen zijn). Ik verwachtte dan ook zeer scherpe en zelfkritische analyses, nieuwe praktische ideeën en een boeiend uitdagend debat. Maar in het geheel niets van dit alles, het was een zoveelste negatie van die politieke realiteit en een opeenvolging van lofredes en schouderklopjes ten aanzien van mede kameraden, ja we zijn goed bezig. (?) De Wever zal het graag horen, hij hoeft zich dus hierover geen zorgen te maken.

    Allochtoonse vertegenwoordiging was er nagenoeg niet, behoudens enkele bekende politieke figuren die aan deze verplichting niet verzaakten. Er is vanuit de allochtoonse gemeenschap duidelijk geen interesse voor een dergelijk initiatief en wie kan het ze kwalijk nemen ? Neen deze kameraden zullen hun problemen niet oplossen dat hadden ze alvast zeer goed ingeschat, ik benijd ze om hun inzicht, het had me een dag uitgespaard.

    Momenteel is er inderdaad een bescheiden groepering rond de PvdA dewelke hun enige politieke toegenomen voordelen biedt, maar gezien de huidige politieke en economische problematiek is dit slechts een bescheiden logisch en natuurlijk gevolg, hun daadwerkelijke eigen verdiensten daarin zijn zeer betwistbaar, zeker daar er van een werkelijk aanzienlijk succes geen sprake is. Er is wat gerommeld aan de linkerzijde en wat jetons verschoven maar van een enige ommekeer kan absoluut niet gesproken worden. Nieuwe bronnen zijn er duidelijk niet aangeboord, en zal ook niet gebeuren indien men het roer niet zeer drastisch omgooit.

    Een herbronning van links is hoogdringend, beginnend bij een kritische erkenning van het falen en constructief werken aan een geheel nieuw front. De uitdagingen zijn enorm, net zozeer is de nood aan een geheel nieuwe intellectuele elite aan de linkerzijde, er zullen geen oplossingen komen uit de huidige die niet in staat is de opmars van de antiverlichting te keren, zelfs nog niet te vertragen.

    Waarschijnlijk is er wel, zij het klein, potentiëel dewelke echter geen enkele zin hebben om aan dergelijk zelfingenomen simplisme deel te nemen. Momenteel ligt mijn enige hoop bij Dyab Abu Jahjah, die heel wat meer nuchterheid, realiteitszin, vooral inzicht heeft. Als links echt een remonte wil zal ze moeten inzien dat dit onmogelijk is geworden zonder de medewerking van een op zijn minst groot deel van de allochtoonse gemeenschappen, om die te krijgen zal ze heel wat meer oprecht aandacht aan hun moeten besteden en aan hun (eigen gekozen) noden op een gelijkwaardige basis en niet enkel bezien als een electoraal opportuun randfenomeen.

    Radicaal wezen ? Laat me dan geheel in die zin het voorstel doen: gedaan met de schouderklopjes, weg met het betuttelend simplisme, enkel nog behoorlijk niveau aub. Gooi gans die bende overboord en laten we geheel herbeginnen van de grond af, dat is lekker radicaal !

  • door tini07 op maandag 4 november 2013

    Totaal akkoord met Le grand guignol. Ik schuw de discussie niet en in sommige middens staat de N.VA sterk. Telkens weer luidt de kritiek dan: 'en de sossen?' Deze discussies waarin ik verwikkeld raak, gaan dikwijls heel ver en gaan gepaard met agressie en alles wat daarbij komt kijken. Ik ga niet achteruit. No pasaran! Ik neem echter steeds afstand van de sp.a. Die partij is totaal opgebrand en ongeloofwaardig. Nu, ik heb nog altijd liever dat mensen voor de sp.a stemmen dan voor de N-VA. Maar ik ga ook akkoord met de oproep van de Hr Blommaert: 'Wees radicaal!' Maar dat betekent voor mij ook: geen monsterverbond van links - progressief (?). Ik versta onder 'radicaal zijn': complexloos links zijn. Enkel zo zullen we stemmen van extreem - rechts (daar hoort de N-VA ook bij) terugwinnen.

  • door Dirk DDS op maandag 4 november 2013

    Ik heb er bewust voor gekozen om deze derde dag van het socialisme niet bij te wonen,alhoewel ik de vorige 2 wel bijwoonde! Als syndicalist heb ik hier hetzelfde gevoel als bij vakbondscongressen. Er wordt utopisch gedroomd over hoe de toekomst er democratisch zou moeten uitzien en hoe prachtig onze werkwereld wel zou zijn indien er een oprechte balans zou zijn tussen werk en privéleven . Telkens wordt hier gedroomd en gaat iedereen buiten met een gevoel van "yes!". De realiteit komt echter achteraf wanneer iedereen weer in zijn eigen hokje kruipt en vanuit zijn eigen visie en individualisme begint te denken! Ik heb dan ook besloten om me op dergelijke samenkomsten niet meer te laten zien! Indien er morgen een initiatief wordt genomen om werkelijk alle eigenbelangen overboord te gooien en een duidelijk links,en onafhankelijk blok, te vormen zal ik vooraan staan om mee te vechten. Tot die dag er komt zal ik,zoals bij voetbal, op de bank gaan zitten tot ik in het spel mijn rol kan spelen. Dus met andere woorden, roep mij het veld op als er een duidelijk en strategisch links alternatief gespeeld wordt. Tot dan hopelijk!

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties