Bij DeWereldMorgen.be schrijven we niet voor de clicks.

We maken media voor een betere wereld.

Samen met vele vrijwilligers en burgerjournalisten.

Om dit te blijven doen hebben we uw steun meer dan nodig!

Steun onafhankelijke media!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Analyse

Succesvolle energierevolutie in Duitsland – waarom ook niet bij ons?

Straks zijn het verkiezingen in Duitsland. Energie is mee inzet van de kiesstrijd. Maar toch lopen de meningen minder uiteen dan je zou verwachten. De zogenaamde “Energiewende” wordt door niemand in vraag gesteld. De discussie gaat over de snelheid, de kostprijs en de modaliteiten. Maar dat Duitsland radicaal kiest voor groene energie, staat buiten kijf. Johan Malcorps, fractiesecretaris Groen in het Vlaams Parlement, licht toe.
vrijdag 20 september 2013

Duitsland heeft de voorbije decennia radicaal de keuze gemaakt voor een energierevolutie. En met succes. De groene economie in Duitsland boomt en zorgt voor nieuwe welvaart en jobs. Terwijl dit model wereldwijd navolging krijgt, blijft het wachten tot ook in eigen land de bakens echt worden verzet.

Het Duits succes was het gevolg van bewuste politieke keuzes. De beslissende omslag kwam er tijdens de rood-groene regeringen Schröder/Fischer tussen 1998 en 2005. In 1999 werd gekozen voor een groene belastingshervorming. Daarmee werd de grondslag gelegd van de groene omwenteling. In 2000 volgde de Hernieuwbare Energie Wet. Samen zorgden ze voor wat nu bekend staat als de Energiewende, de energierevolutie in Duitsland.

Groene belastinghervorming

De invoering van een CO2/energie-taks in 1999 was een eerste stap naar een meer ecologische economie met aanzienlijke winsten op het vlak van energiebesparing, de snelle ontwikkeling van hernieuwbare energieën, een alternatieve financiering van de sociale zekerheid en  de creatie van duizenden nieuwe arbeidsplaatsen.

In België legden de groene partijen al in 1992 bij de onderhandelingen van het Sint-Michielsakkoord een voorstel van CO2/energie-taks op tafel. Maar de andere partijen zagen dit niet zitten en aanvaardden enkel een reeks ecotaxen op o.m. wegwerpverpakkingen. Deze ecotaxen hadden niet eenzelfde structureel karakter en werden in de loop de jaren stelselmatig uitgehold. België heeft nu nog steeds zowat het laagste aandeel aan milieutaxen van alle EU-landen.

Hernieuwbare energiewet

In 1990 zorgde een alternatieve meerderheid in het Duits parlement voor de goedkeuring van de stroominvoerwet. Met deze wet moest stroom uit hernieuwbare energie toegelaten worden tot het net en werden er minimale vergoedingen voor betaald. Een absolute primeur, en een model dat nadien wereldwijd opgang zou maken.

In 2000 verving de rood-groene regering Schröder/Fischer deze eerste wet door de Hernieuwbare Energiewet. Deze wet voerde gedifferentieerde tarieven in per technologie, voorzag in vaste terugleververgoe-dingen voor de levering aan het net, langlopende contracten, waarbij de vergoedingen wel degressief waren, dus verminderden in de tijd. Van bij de aanvang werd duidelijk gesteld dat de kost zou gedragen worden door alle consumenten via de stroomprijs. Deze wet zorgde voor een boom van hernieuwbare energie in Duitsland en het systeem van de zogenaamde feed-in-tarieven werd wereldwijd gekopieerd.

In Vlaanderen werd onder Minister van Energie Steve Stevaert op 17 juli 2000 het Elektriciteits-decreet goedgekeurd. Met dit decreet werd ook de productie van groene stroom bevorderd. Maar niet via een feed-in-systeem. Wel via een veel ingewikkelder systeem van quota voor de producenten en de afgave van  groenestroomcertificaten.

Ook deze regeling zorgde voor een ontplooiing van groene energie. De steun voor groene stroom moest door het grote succes zelfs verschillende keren aangepast worden omdat de kosten de pan uit rezen. In Vlaanderen is de steun volgens de sector nu wel beneden een leefbaar minimum gedaald. Bovendien dreigt heel het systeem vast te lopen in complexiteit en juridische betwistingen. 

De doorbraak van de energierevolutie

De Duitse Hernieuwbare Energiewet werd een succesverhaal zonder voorgaande. In 2012 was een kwart van het bruto binnenlands stroomverbruik in Duitsland afkomstig van hernieuwbare energie. Van het totaal energieverbruik werd in 2012  al 12,6 % geleverd door hernieuwbare bronnen. In 2012 werkten maar liefst 377.800 mensen in de sector van de hernieuwbare energie. Het totaal aantal groene jobs in Duitsland werd voor het laatst officieel berekend voor het jaar 2008 en bedroeg toen 2 miljoen jobs of 4,8% van het aantal jobs in Duitsland.

Na de kernramp van Fukushima werd Duitsland overspoeld door een nieuwe golf van anti-nucleair protest. Merkel, die eerst nog wou gaan voor een verlenging van de levensduur van de kerncentrales, koos eieren voor haar geld. Zeven kerncentrales werden stil gelegd.  Na deze principiële beslissing was Merkel wel verplicht om ook voluit te gaan voor de “Energiewende”.

De Duitse regering wil nu dat tegen 2020 35% van de stroom hernieuwbaar is. Tegen het midden van de eeuw zou dan 80% van de elektriciteit groen kleuren. Duitsland wil dat zijn uitstoot van broeikasgassen in 2020 niet twintig maar veertig procent lager ligt dan in 1990. Het meest ambitieus is Duitsland inzake energiebesparing: het primaire energieverbruik moet in 2020 twintig procent lager liggen dan in 2008 en in 2050 de helft lager.

België trappelt ter plaatse

In België woedde ook lange tijd de discussie over de levensduurverlenging van de kerncentrales. De huidige regering Di Rupo keurde een compromis goed waarbij Tihange 1 langer open blijft, maar de oudste reactoren in Doel toch in 2015 gesloten worden. De signalen die de regering uitstuurt rond kernenergie waren dus erg dubbelzinnig. Een duidelijke keuze voor een omslag naar hernieuwbare energie zoals in Duitsland blijft uit.

België heeft enkel de ambitie om de door Europa opgelegde doelstelling van 13% hernieuwbare energie in 2020 te halen. Op dit moment haalt men rond de 5%. Het Federaal Planbureau maakte samen met het Vlaamse VITO en het Waalse ICEDD een studie die aantoont dat 100% hernieuwbare energie in België mogelijk is tegen 2050.  De vraag is echter of men op basis van deze studie ook echt nieuwe beleidslijnen wil gaan uitzetten. Het feit dat er in België al veel tijd is verloren, mag geen excuus zijn om nu nog meer tijd te verliezen, integendeel.

Johan Malcorps

Fractiesecretaris Groen in het Vlaams Parlement

Deze bijdrage is een verkorte versie van het artikel dat verschijnt in het nieuwe nummer van het tijdschrift Oikos (www.oikos.be).

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

4 reacties

  • door Hendrik1729 op zaterdag 21 september 2013

    Die "revolutie" is helemaal niet succesvol : GEEN ENKEL groene energieproject blijkt rendabel te zijn en wat er nu staat heeft de stroomprijs in Duitsland tot de duurste van Europa gemaakt. ALLE nieuwe groene projecten worden er ten andere afgeblazen. Het is gewoonweg wachten op een "gunstig moment" om de kerncentrales weer op te starten. In Duitsland hebben ze trouwens geen last van zware aardbevingen, tsunami's of communistisch gerunde reactoren stijl Tsjernobyl waar men nieuwe tests deed met een werkende reactor midden in de nacht en met alle experten terzake thuis in hun bed.

    • door pb9494 op zondag 22 september 2013

      Naar alle waarschijnlijkheid zal de prijs van olie, steenkool, aardgas en uranium de komende jaren blijven stijgen. Die van zonnepanelen en windenergie zal verder dalen, tenzij Karel De Gucht daar een stokje tussen steekt. Je moet de kostprijs van de ganse levenscyclus van groene energie vergelijken met de prijs over dezelfde periode. De eindafrekening kan je pas maken wanneer de windmolens en zonnepanelen aan vervanging toe zijn.

      Het eerste ernstig nucleair accident was in het kapitalistische Three Mile Island, Verenigde Staten.

      • door Lode Vanoost op zondag 22 september 2013

        Dat is slechts gedeeltelijk waar.

        Three Mile Island was niet het eerste incident met een kerncentrale. De allereerste grote ramp in een kerncentrale was in het Britse Sellafield (later herdoopt tot Windscale, omwille van de connotatie van de naam Sellafield met de ramp). Dat was al in 1957. Bovendien is er in dezelfde periode ook een kernramp geweest in de Russische provincie Chelyabinsk, ergens tussen de steden en Chelyabinsk en Sverdlovsk. In dit laatste geval ging het niet om een ramp in een kerncentrale maar om de ontploffing en brand van een opslagplaats van radioactief afval (toen al, jawel).

        Dat die vorige incidenten weinig bekend zijn, heeft alles te maken met de geheimhouding die er rond kernenergie hing. Het Westen kon zich ook niet permitteren om de Russische ramp aan te klagen, omdat ze zelf met een ramp zaten, die ze niet aan de grote klok wensten te hangen.

        Rampen zijn voor echte kapitalisten altijd opportuniteiten. Westerse bedrijven waren er als de kippen bij om de verontwaardiging over de kernramp in Chernobyl weg te leiden van verzet tegen kernenergie naar de vraag welke technologie veiligst was. De media stapten daar snel in mee. Voor hen werd de 'kern' van de zaak de ouderwetse apparatuur van Rusland. Daar kon het Westen zijn superieure technologie tegenover plaatsen. Zoveel jaar later weten we hoe superieur en hoeveel veiliger die technologie echt was ...

        Three Mile Island was wel het eerste grote incident dat onmiddellijk weerklank vond in de media, dat wel. Hoewel, ook toen heeft de overheid eerst meerdere dagen gedaan of er geen vuiltje aan de lucht was ...

  • door Winfried Huba op vrijdag 27 september 2013

    @Hendrik Ik heb geen idee hoe je ook maar één van uw beweringen kracht kunt bijzetten. 1. stroomprijzen: er komt -ook hier- nog een flinke rekening op ons af: de blijvende bewaking en later afbraak of ommanteling van deze installaties eens ze niet meer werken. Omdat er nog steeds geen enkel realistisch concept is voor het veilige opbergen van radioactief afval doen onze kerncentrales namelijk ook dienst als 'tussen'-opslag en bevatten immers een hoop hoogradioactief materiaal. 2. onveiligheid door externe factoren: 1986 werd de kerncentrale Mühlheim-Kährlich na 100 dagen werkzaamheid stilgelegd. Wegens ligging in een vulkanisch gebied: 13.000 jaar geleden ('nog maar pas' in de ogen van de geologen) baarste in de Eifel de Laacher vulkaan uit met een geschatte Vulkanische-explosiviteitsindex van 6 (met ruim 5 km³ aan puin), 5 keer krachtiger dan die van Mount Saint Helens in 1980. De Laacher vulkaan wordt nog steeds als een actieve vulkaan beschouwd. Deze activiteit wordt bewezen door seismische activiteiten en zware thermale anomalieën onder het meer. Koolstofdioxide borrelt nog altijd omhoog aan de zuidoostkant van het kratermeer. En vlakbij bevindt zich de Andernach Geysir, de hoogste (60m) koudwater-geiser. http://en.wikipedia.org/wiki/M%C3%BClheim-K%C3%A4rlich_Nuclear_Power_Plant en http://nl.wikipedia.org/wiki/Laacher_See 3. het triomfantelijke sluitstuk van utopie en realiteit van de Duitse atomare business: de snelle kweekreactor in Kalkar: omgebouwd tot pretpark voor het hele gezin. Kom dat zien! http://nl.wikipedia.org/wiki/Wunderland_Kalkar

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties