Meer dan ooit heeft de wereld nood aan onafhankelijke journalistiek.

Meer dan ooit is het nodig om een tegengeluid te laten horen.

Steun daarom DeWereldMorgen.be

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

Muntpunt is niet zomaar een bib

De laatste jaren zien we in het buitenland steeds vaker een nieuw soort bibliotheek opduiken. De nieuwe generatie bibs zijn open, verbinden burgers met hun woonplaats en presenteren hun boeken op een luchtige manier. Vanaf morgen hebben we er ook zo één in Brussel. Hoewel het Muntpunt niet zo spectaculair is als zijn soortgenoten in pakweg Nederland of Canada, is het wel een plek in onze hoofdstad die vernieuwing uitstraalt.
zaterdag 7 september 2013

Muntpunt is een open huis

Wij mochten al een kijkje nemen voor de officiële opening. Eva Drees, contactpersoon voor de media, legt het concept uit: “Het Muntpunt is eigenlijk een communicatiehuis. Het bestaat uit vier pijlers. In de eerste plaats is het een belevingsbibliotheek. Dat is een bibliotheek die meer doet dan boeken uitlenen. Zo organiseren we met partners uit de stad verschillende activiteiten.”

“Ten tweede is het een verbindingsinstrument wat Brusselaars met Brussel verbindt. Zo kunnen we er presentaties houden over het aanbod van Nederlandstalige organisaties. Natuurlijk richten we ons wel op het Nederlandstalig circuit in Brussel, omdat wij een ‘Vlaams huis’ zijn. De derde pijler van het Muntpunt is een informatiecentrum. Wij bieden informatie over Brussel. Van waar je kinderopvang vindt tot het dichtstbijzijnde zwembad in je gemeente.”

Muntpunt is meertalig

“De vierde en laatste pijler is het open huis. In se zijn wij Nederlandstalig. Maar wij schakelen op andere talen over, indien dat nodig is. We zullen geregeld in het Frans en Engels moeten communiceren. Verder is ons aanbod heel breed. Van cultuur-dummy tot cultuurfreak, iedereen kan hier terecht. Het Muntpunt is de plek waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.”

Het Muntpunt zit op de plaats van de voormalige Hoofdstedelijke Openbare Bibliotheek (HOB) aan het Muntplein, naast de Muntschouwburg. De muren van de oude bibliotheek zijn open gebroken, plafonds zijn verwijderd en er lijkt een zwevende verdieping te zijn. Niet enkel het gebouw van de oude bibliotheek is benut, ook het historisch Schildknaapgebouw aan de achterzijde en het huisje met de voormalige nachtwinkel werd ingenomen door het nieuwe Muntpunt.

Muntpunt is spectaculaire metamorfse

Aan de buitenkant zie je vrij weinig van de spectaculaire metamorfose. Pas als je binnen bent ervaar je het open gevoel. In het Muntpunt is een centrale boekentoren van zwarte boekenkasten, waar de trappen en de verdiepingen omheen cirkelen. De bibliotheek is thematisch opgesteld. Boeken, cd’s en dvd’s staan niet meer bij elkaar, maar door elkaar heen. Dat maakt het rondneuzen verrassend. Want je weet op voorhand niet wat je tegen gaat komen. Het alfabetisch systeem is doorbroken.

Het Muntpunt gebruikt ook de retail-opstelling. Hiermee worden boeken in de kijker gezet. Iets dat je wel in meer Vlaamse bibliotheken tegenkomt. Verder is het aanbod van de HOB ook uitgebreid en vernieuwd met actueel materiaal. De kasten van de centrale boekentoren zitten letterlijk vol, terwijl de kasten op de afzonderlijke verdiepingen expres lege plekken open laten. Dit creëert een bepaald gevoel van dynamiek.

Muntpunt biedt studieruimte

Eva Drees vertelt verder: “Onlangs bleek uit onderzoek dat er in Brussel een groot gebrek aan rustige studieplekken is. Hier willen wij in het Muntpunt aan tegemoet komen. Zo hebben wij een afzonderlijke studieplek. Dat is de enige plek waar het echt stil moet zijn. Op de verdiepingen zijn dan weer afzonderlijke werktafels waar mensen hun laptop op kunnen zetten of hun boek kunnen lezen. We hebben ook coupés waar mensen hun groepswerk in kunnen maken.”

De jeugdafdeling is ook thematisch ingericht. Maar daar blijft het niet bij. Kinderen en jongeren kunnen daar gaan gamen. En er komt een vertelhoek. Daaronder is de benedenruimte. Die laat men open om een gevoel van ruimte te creëren. Er kunnen wel exposities doorgaan. En je kan er je favoriete krant of magazine komen lezen.

Muntpunt krijgt gelukkige medewerkers

Mensen die boeken willen lenen, maken gebruik van automatische ontleen- en inlevermachines. Betalingen gebeuren cash, met bank- of visakaart aan de betaalautomaten. Eva Drees: “Hierdoor kunnen wij personeel op een andere manier inzetten. Bibliotheekmedewerkers komen er dan meer in contact met de klant. Wat het geluksgevoel op de werkvloer verhoogt.” Dat klinkt allemaal erg mooi. Het café, wat aan de achterkant zit, maakt het Muntpunt nog echt af. Het is er op een warme zomerdag heerlijk koel. En er komt een terras bij.

Tot slot wijst Eva Drees ons op de meertalige functie van de betaalautomaten. Die geven informatie in het Nederlands, Frans, Engels en Duits. “Eigenlijk willen wij van het meertalige en het multiculturele een troef maken. Dat hoeft helemaal geen probleem te zijn. Verder is Brussel een ingewikkelde stad. Ook daar willen wij een troef van maken door mensen daarin wegwijs te maken.”

Muntpunt echt voor iedereen iedereen?

In Nederland en Canada bezochten wij eerder dit jaar vergelijkbare belevingsbibliotheken. Het verschil met de nieuwe generatie open boekhuizen in deze landen is, dat het Muntpunt wat donkerder overkomt. Dat kun je de architecten (B-Architecten) ook niet kwalijk nemen. Zij konden geen nieuw gebouw neerzetten maar waren onderhevig aan de beperkingen van de al bestaande architectuur. Eigenlijk is de metamorfose van de HOB naar het Muntpunt erg goed gelukt.

Vergeleken met de hoofdvestiging van de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) is het Muntpunt vrij klein. Maar dat heeft dan weer te maken met het geringe Nederlandstalige publiek in Brussel. Het enige, waar men in Nederland verder lijkt te staan, is het grote aanbod boeken, tijdschriften en kranten in het groot aantal talen. Het Muntpunt richt zich voorlopig enkel op materiaal dat in het Nederlands, Frans en Engels verschijnt.

Hopelijk wordt het Muntpunt een succes. En niet enkel een thuis voor Nederlandstalige Brusselaars. Maar een plek waar iedere Brusselaar zich thuis kan voelen. Ongeacht taal of achtergrond.

Bij de officiële opening hoort natuurlijk een feestje! Enkele spraakmakende activiteiten die dit weekend op het Muntplein doorgaan:

Vanavond: om 22u00 licht- en geluidsshow op het Muntplein.

Morgen, zaterdag: activiteiten gericht op kinderen met als thema sport. Er komt een klimmuur en de bus van FM Brussel staat klaar.

Overmorgen, zondag: op deze rustdag gaat er een picknick en een biologisch marktje door op het plein. Er zal een schrijfcursus in het gebouw zijn. Je kan videospeeches van belangrijke mensen bekijken en er is een walk of fame.

Meer info? Kijk dan zeker op www.muntpunt.be

Fotografie: Stanny Dedere. Copyright foto's: Muntpunt.

Deze bijdrage verscheen eerder op BrusselBlogt.be.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

16 reacties

  • door Robrecht Vanderbeeken op zaterdag 7 september 2013

    Lees dit interview eens, meer bepaald de fijnzinnige filosofie die hoofdbibliothecaris Lekens uitkraamt: vermarkting? Wat is het probleem? Volksverheffing, juist, dat willen we niet meer.

    http://www.brusselnieuws.be/artikel/we-halen-binnen-wat-trendy

    Ik geloof best dat een creatieve aanpak van de opzet van een bib nuttig is: een goeie lezerszaal, koffie, rust, sanitair... maar als de filosofie via strips aan de man moet worden gebracht, en zelfs Streuvels of Claus al niet meer worden uitgestald?

    • door Jochem op maandag 9 september 2013

      Dag Robrecht, Ik heb begrepen dat kunstenaars als auteurs als Streuvels en Claus best uitgestald kunnen worden in het Muntpunt in het kader van één of ander thema. Ik denk dat vermarkting het aanbod niet altijd hoeft te verschralen. Ligt er aan hoe je er als bibliotheek mee omgaat. Groeten, J.

      • door Robrecht Vanderbeeken op dinsdag 17 september 2013

        Nu pas ontdek ik uw reactie (ik krijg geen mails ter verwittiging meer, tenzij de redactie reageert, iets met mijn account denk ik...). Ook andere bibs zetten in op publieksvriendelijkheid. Je kan dat 'vermarkting' noemen, maar dan werk je een positief imago van een negatieve tendens in de hand (i.e. willen verkopen, winst maken).

        Afgaande op het interview wil men zich vooral in de kijker zetten met een 'trendbreuk', een nieuwe tijd zou aangetreden zijn, etc. Een groot deel van het probleem is dus de wijze waarop de dames uit het interview het 'nieuwe winkeltje' willen verkopen. Dat is op zich best veelzeggend.

        Er hangt immers letterlijk en figuurlijk een serieus prijskaartje aan die poging tot een toch wel heel conventionele vorm van trendbewustzijn en een behaagzieke poging om gewoon veel volk over de vloer te krijgen. Hoeft het gezegd? Een bibliotheek is meer dan een plek waar er gebundeld papier op de planken staat. Het heeft een museale functie van een culturele traditie in ere te houden. Museaal als huis van de muze dan, niet als mummy. Je kan de planken ook vol zetten met 'chicklits' bijvoorbeeld, ziedaar, de eerste echte pulp-o-theek.

        Ik heb voor alle duidelijkheid Muntpunt nog niet bezocht, ik reageer op wat ik in het interview lees. Maar ik zou toch zeker te vinden zijn voor eens een andere trendbreuk: een buitengewoon publieksvriendelijke, speciale bib die net tegen het doorsneedenken ingaat, die pulp niet uitstalt, die artistiek de schuif opentrekt inzake de betere strip/boek/nieuwe media (en dat hoeft helemaal niet elitair te zijn). Kortom, geen Bumbaficatie maar inzetten op meerwaarde. Why not?

        • door Jochem op woensdag 18 september 2013

          Dag Robrecht,

          ik zou het toch eerst even bezoeken om daarna pas te oordelen. Dan kun je zien dat er niet alleen ingezet wordt op ´chicklits´ maar ook op ´meerwaarde´.

          Groeten, J.

          • door Robrecht Vanderbeeken op woensdag 18 september 2013

            Zoals aangegeven reageer ik op de manier waarop het voorgesteld wordt. Ik beweer niet dat het vol chicklits staat - hopelijk niet! - maar ik gaf dat als voorbeeld om aan te geven dat een bib gewoon moet voldoen aan een paar evidente verwachtingen. Anders moet men het maar anders noemen. Wat zou dan het verschil zijn tussen de toegankelijke bib Gent zuid of de bib Apen station en muntpunt (buiten de manier waarop men het concept als een trendbreuk wil presenteren)? ik ben benieuwd.

  • door barth op maandag 9 september 2013

    Filosofie via strips aan de man brengen? Vandersteen heeft vijftig jaar niks anders gedaan, en na hem hebben zijn studiomedewerkers de moralistische traditie nog zeker tien jaar verder gezet. Dus waarom niet? De tijd dat strips nog als minderwaardige lectuur werden beschouwd, ligt al minstens dertig jaar achter ons.

    Over filosofie en oude ideëen gesproken: ook de filosofie achter de belevenisbibliotheek is dik 30 jaar oud.

    De 'beleveniseconomie' is een door twee marketeers bedachte techniek waarmee winkels zich konden onderscheiden van de concurrentie op een moment dat iedereen overal dezelfde producten van dezelfde kwaliteit aan dezelfde (bodem-)prijzen kon kopen, ten gevolge van een buitenproportionele groei van de productie en de distributie.

    Toen overproductie en globalisering het traditionele marketingmodel uit evenwicht dreigden te brengen, kwamen Gilmore en Pine met de 'belevenis' aanzetten: een soort holistische kruising tussen Disney en new age die er op neerkomt dat de belangrijkste (meer-)waarde van een product niet in de kwaliteit of kwantiteit van dat product zit, maar in de ervaring die de koper ondergaat bij de aanschaf ervan.

    Vandaar themawinkels in plaats van verkoopshallen, entertainers in plaats van winkelbedienden, en een 'belevenis' in plaats van een nieuw paar schoenen, een 'donatie' in plaats van een prijs en een 'token' in plaats van een rekening.

    Ruim 10 jaar geleden, zo rond de tijd dat ze daar in het cultuurbudget begonnen te snijden, dook het idee van de 'belevenisbibliotheek' ook in Nederland op. De omstandigheden waren vergelijkbaar: een overaanbod van informatie waarbij dieetboeken van BN'ers met vaste literaire waarden vochten om een plaatsje in de rekken, terwijl beide de hete adem van de e-books in hun nek voelden, en de bibliotheekmedewerkers dreigden weggeautomatiseerd of -bezuinigd te worden.

    Opeens schoten de 'belevenisbibliotheken' bij onze noorderburen als paddenstoelen uit de grond. Luidruchtige pubers, dreinende kleuters en kibbelende bejaarden waren geen ergerlijke lastpakken meer, maar gekoesterde 'stakeholders' die samen met de 'informatiegidsen' (als het even kon in eigentijds "vrijetijdsuniform" gestoken, met uiteraard het logo van de bib prominent aanwezig) op safari trokken in het informatiepretpark.

    Een pretpark dat er als een avontuurlijke wildernis uitzag, maar in werkelijkheid een uitgekiende presentatie was van een uitsluitend op marktonderzoek gebaseerde, afgeslankte, "vraaggestuurde collectie".

    Overheidsmanagers, spin doctors, mandaathouders en marketeers waren er meteen weg van. Anderen, zoals de architecten aan wie gevraagd werd dit idee tot uiting te brengen in de bibliotheekarchitectuur, waren sceptischer. Geen idee wie gelijk had, maar ik zie dat in Nederland nog steeds bibliotheken moeten sluiten of inleveren. En dus vraag ik me af of die hele belevenis-hype, behalve oneerlijk tegenover de meeste bibliotheken, omdat ze het voorstelt alsof zij vroeger niets deden om hun publiek te lokken en te binden, en hun collectie en infrastructuur aantrekkelijk te maken, ook niet oneerlijk is tegenover het publiek, omdat ze minder (minder begeleiding en dienstverlening voor meer lidgeld) probeert te verkopen als meer (meer 'beleving' maar ook meer automaten en zelfbediening).

    Maar wat in Nederland gebeurde, hoeft zich in Brussel niet te herhalen. Misschien zie ik het te somber in.

    Misschien is de Brusselse beleefbib meer dan een label voor oude wijn in nieuwe (goedkopere) zakken.

    Misschien is Muntpunt een deel van een voorhoede van bibliotheken die hun rechtmatige plaats in de toekomst kunnen opeisen zonder hun eigenheid, die schuilt in hun rol als brede en drempelloze toegangspoort naar degelijke informatie over alles en voor iedereen, te verliezen. Ik hoop het.

    Ik hoop van harte dat het Muntpuntteam gaat zoeken naar écht nieuwe manieren om informatie en publiek bij elkaar te brengen, en dat ze daarbij verder kijken dan hun neus lang is. Goeie ideeën vind je niet alleen bij economen en marketeers. Je vindt ze ook - steeds meer- in spontane, "grass roots" samenwerkingen van particulieren die zich verenigen in fablabs, open ateliers, hubs en makerspaces. Ondermeer in Noorwegen, nog steeds een gidsland voor de sector, hebben bibliotheken en dergelijke "hackers" elkaar al gevonden in hun gezamenlijke liefde voor vrije informatiebeleving. Het publiek ontvangen in een fraaie, toegankelijke infrastructuur is een belangrijke stap naar de bibliotheek van vandaag. De rijkdom van je collectie de muren van je bibliotheek te laten overstijgen, is een stap naar de bibliotheek van morgen. Ik wens het Muntpuntteam op die boeiende tocht alle succes toe.

  • door barth op maandag 9 september 2013

    Aansluitend op mijn eerder verstuurde (en hopelijk nog verschijnende) tekst, wens ik het Muntpuntteam bij hun zoektocht naar die vernieuwing alle succes toe.

  • door STALINO op maandag 9 september 2013

    Als argument voor deze belevingsbibiotheek wordt men overdondert met marketing peptalk die nochtans niet kan verhinderen dat de sprintercollectie betalend wordt gehouden, de boetes flink worden verhoogd en het lidgeld wordt verdubbelt. Daarenboven wordt het inschakelen van vrijwilligers en tal van personeel met nepstatuten zoals leefloners en stagiairs als een win-win situatie wordt voorgesteld. Inderdaad met zo'n marketing verkoopt men sociale wantoestanden als een winsituatie. Met deze belevenisbibliotheek zal wie het volk wil verheffen door hen gratis de mogelijkheid te geven wijsheid en alles wat waarde heeft (maar ook weerloos is) te vinden, het moeten laten afweten voor hen die commerciële trendy impulsen willen beleven !

  • door barth op dinsdag 10 september 2013

    Dit stuk mist duiding en kritische reflectie over wat een (belevenis)bibliotheek is en waar ze voor dient. Het vertolkt ook enkel het standpunt van de Muntpunt-directie, zonder weerwoord of toetsing. Om een evenwichtig en doortimmerd artikel te worden, heeft het stuk achtergrondinformatie nodig. Ik kan en wil die leveren - als ze welkom is.

    • door Jochem op woensdag 11 september 2013

      Beste Barth, Het was niet mijn bedoeling om kritische reflectie of weerwoord te geven of aan toetsing te doen. Dat is al in Brussel Deze Week, in de editie van vorige week, gebeurd. Indien je je geroepen voelt: je kan die leveren en publiceren als blogbericht of mailen naar redactie@dewereldmorgen.be. Groeten, J.

  • door barth op dinsdag 17 september 2013

    Als je niet de bedoeling hebt om kritisch te schrijven, is De Wereld Morgen niet de goede plaats voor je tekst. BDW moet zelf weten wat ze schrijven, maar De Wereld Morgen profileert zich juist door een kritische kijk op de actualiteit (zie bijvoorbeeld http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2011/03/02/toekomst-personeel-hoofdbibliotheek-brussel-blijft-onduidelijk ), een kijk die in jouw stuk helemaal ontbreekt. Ik heb 2x dat onevenwicht hersteld in een reactie. Telkens is de tekst verwijderd. Ik maak me dus geen illusies, en ik maak er ook geen woorden meer aan vuil. De lezer van DWM die over een beetje kennis ter zake en een minimaal redeneervermogen beschikt, zal de goednieuwsshow van Muntpunt wel zelf doorprikken. En zo niet, dan doen de bezoekersaantallen en uitleencijfers dat op termijn wel.

    • door Jochem op dinsdag 17 september 2013

      Dag Bart,

      De dienstdoende hoofdredactie van DeWereldMorgen.be die beslist of mijn tekst wel of niet geschikt is voor de site. Wat je onzichtbare reacties betreft: ik ben benieuwd wat er is gebeurd. Tot slot: ieder zijn eigen mening over het Muntpunt, maar ik ga me er morgenmiddag weer amuseren. Dat er nog veel belevingsbibliotheken bij mogen komen in dit prachtige land.

      Groeten,

      J.

      • door Lode Vanoost op dinsdag 17 september 2013

        Voor het beleid qua reacties, scroll naar onder op de website. Rechts onderaan zie je 'Over de website'. Klik op 'Gebruiksvoorwaarden'. Scroll naar 'Commentaar schrijven'.

        Naargelang de drukte op de redactie bekijkt de hoofdredacteur de commentaren sneller of trager. Commentaren die tijdens de weekends worden geplaatst kunnen wat langer op zich laten wachten. Idem dito voor commentaren die 's nachts worden geplaatst, die worden pas 's morgens zichtbaar gemaakt.

      • door barth op woensdag 14 december 2016

        Het is je van harte gegund om je te amuseren in dit prachtige land en je hoeft van mij helemaal niet kritisch te zijn. Van mijn kant zal ik blijven ijveren voor echte bibliotheken en echte informatie - elk zijn stiel - en ik zal over Muntpunt én over de artikels op DWM zeer zeker blijven zeggen wat ik wil. Tot spijt van wie 't benijdt.

      • door barth op woensdag 14 december 2016

        Update: http://www.bruzz.be/nl/actua/drie-jaar-muntpunt-meer-bezoekers-aantal-ontleningen-stagneert Veel dagjesmensen, maar steeds minder leden die nog amper de uitleencijfers overeind houden. Benieuwd of een publiciteitscampagne om studenten te lokken dat gaat oplossen.

    • door Jochem op dinsdag 17 september 2013

      PS Je reactie stond nog in de wachtrij om nagelezen en gepubliceerd te worden. Deze is dus niet verwijderd, in tegenstelling tot wat je schreef. Je kan je commentaar hierboven zien.

    Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties