Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu
Boekrecensie

Katholiek Vlaanderen, een afsluitend fotoboek?

Journalist en historicus Marc Reynebeau bracht eind vorig jaar 'Katholiek Vlaanderen' op de markt, een fotoboek met historische inleiding over de 'triomferende' katholieke kerk. Vol nostalgie (of doodsangst zo u wil) naar de tijd van priesters en nonnen op elke straathoek, met een gewijde vinger in zowat elke pap.
dinsdag 27 augustus 2013

De katholieke kerk is vandaag de dag één van de erkende godsdiensten in België met weliswaar een goede inplanting, maar met niet bijster veel 'gezag' of invloed meer. Vooral sedert de vloedgolf van schandalen lijkt de aartsbisschop veeleer de rol van boosaardige nar toegewezen te krijgen dan dat hij met ontzag en eerbied zou worden bejegend.

Dat het merendeel van de betaalde vrije dagen kerkelijke feestdagen zijn, dat de kardinaal een A-nummerplaat heeft en dat het aantal instellingen met de 'K' in de naam in de meerderheid zijn, is tekenend dat het ooit anders is geweest.

We kennen allemaal het verhaal van het unionisme (nvdr: nog voor er politieke partijen bestonden, na de Belgische onafhankelijkheid in 1830, was de periode van het 'unionisme' toen alle politieke strekkingen samen waren) uit de vaderlandse geschiedenis, de katholieke kerk stond mee aan de wieg van ons land. En is eigenlijk nooit uit de voorgrond verdwenen.

Pendelverkeer en verkavelingen zijn maar een aantal facetten van ons leven die daar nu nog van getuigen. De katholieke kerk, haar partij, haar zuil, met vakbond, KVLV en KWB, was een massaorganisatie die het leven van haar leden van aan de wieg tot in het graf begeleidde en omkaderde.

Marc Reynebeau schreef een merkwaardig boek over die triomfalistische katholieke kerk. 'Schreef', het is te zeggen, hij schreef een inleiding van 89 pagina's bij een fotoboek. Een fotoboek met velerlei foto's uit het fotoarchief van het KADOC (Katholiek Documentatiecentrum, Leuven), van processies, bedevaarten, missionarissen, scholen, instellingen, en ga zo maar door.

Die inleiding heeft niet zo veel te zien met de rest van het boek. De inleiding is een mengeling van een column en een inleiding tot de negentiende en twintigste eeuwse positie van de kerk in de samenleving. Die column is, zoals we van Reynebeau gewoon zijn, aardig geschreven, de verhouding tussen het triomfalisme van de kerk en de hedendaagse schandaalsfeer.

De rest van de inleiding omvat in zeer grote lijnen bepaalde aspecten van de invloed van de kerk op de bredere samenleving en de manier waarop de kerk het leven van haar volgelingen beïnvloedde.

Bronnen worden niet vermeld en een literatuurlijst is er niet te vinden. Wat zeer jammer is, want het boek roept zeer veel vragen op en er wordt in deze inleiding geen antwoorden gegeven en geen argumenten uitgewerkt.

Ondanks het feit dat er geen grote verjaardag op de historische agenda staat, is het boek in zeven haasten geschreven. De tekst heeft last van 'drukfouten' en een aantal feitelijke slordigheden en foutjes. Maar het vreemdste is wel de selectie van de foto's. Hoe die gebeurde, is niet heel duidelijk, zo staan er verhoudingsgewijs veel missiefoto's in, terwijl daar in de tekst niet over gesproken wordt.

Kortom een leuk boekje voor wie graag oude foto's bekijkt en een leuke tekst van Reynebeau wil lezen, maar geen handboek, en al zeker niet het laatste werk wat je over dit onderwerp dient te lezen. Een inderhaast geschreven inleiding, en dat is een gemiste kans.

Harko Vande Loock

Harko Vande Loock is historicus.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

Eén reactie

  • door Jan Hertogen op dinsdag 27 augustus 2013

    Eerder dan de anekdotiek, zoals uit foto's en inleidingen kan blijken is de Vlaamse samenleving doordrongen van de 'verworvenheden van de katholieke actie' en vormt zij een buffer voor een solidaire samenleving tegen liberalisering, commercialisering en vermarkting.

    Voor wie kerk, katholicisme of religie als achterhaald of vijand beschouwd is het best z’n vijand niet te onderschatten, niet in het heden, niet in het verleden en niet in wat het verleden voor het heden en de toekomst betekent.

    Dat de bisschoppen nu aan het nadenken zijn wie Mieke Van Hecke zal opvolgen als hoofd van het katholieke onderwijs zegt genoeg over de feitelijke macht van de kerk, evengoed het behoud van Katholiek in de naam Katholieke Universiteit van Leuven. Ook formeel is de katholieke kerk en haar vermogensbeheerders (cfr de Broeder Van Liefde in de psychiatrie bv – zien wie het gevecht om de uitbating van de nieuwe gevangenis voor geïnterneerden in Gent zal winnen, De Broeders of de commerciële firma Sodexo) nog veel meer ingebakken in de samenleving dan men denkt.

    Dat voor de 2de opeenvolgende maal de voorzitter van het ACW (ACV en CM als grootste ‘takken’) voorzitter wordt van het Vlaams Welzijnsverbond is geen toeval, de vertegenwoordigers van de werknemers en van de werkgevers verbinden zich structureel in de historische neerslag van de christelijke welzijnswer en de sociale actie. Men kan op het eerste gezicht denken dat gebeurt omwille van de tsjeef zoekt tsjeef of de ideologische belangenvermenging tav het Belgische beleid. Het einde van de zuilen is een fictie in het hoofd van wie de werkelijkheid niet wil of kan zien. Maar meer nog is de koppeling van ACW en VWV een centrale buffer tegen de commercialisering van de zorg, tegen het neoliberalisme en tegen de allesverschroeiende markt waarmee Rutten en co de historische sociale- en bestaanszekerheid van de bevolking wil destabiliseren. De katholieke actie en de neerslag ervan zou wel eens mede een van de grootste waarborgen tegen markt, commercialisering, deregulering, flexibilisering en zeg maar de crisissen kunnen blijken.

    Langer dan vandaag weet de ‘katholieke aktie’ dat een goede documentatie over het verleden de basis is voor het behoud en realiseren van zijn doelstellingen in de toekomst. En daartoe is KADOC, http://kadoc.kuleuven.be/nl/index.php opgericht waarin meer dan de katholieke aktie z’n archieven te week gelegd heeft. Zo ook het Vlaams WelzijnsVerbond. Van de Witte Woede, de ‘katholieke werknemersaktie’ in de gezondheids- en welzijnszorg in de laatste decennia is er spijtig genoeg geen dossier, wordt geen ‘verleden’ aangelegd behoudens wat langs het VWV gekleurd zal terug te vinden zijn.

    En wie zal ooit werk maken van een fotoboek over de Witte Woede om haar van de vergetelheid te redden is het misschien de moment. Volgend jaar in 2014 is het 25 jaar geleden dat de Witte Woede is tot stand gekomen als het contract tussen werknemers en gebruikers (patiënten, gehandicapten) om ook tot langdurige stakingen over te gaan maar de mensen nooit in de steek te laten, dus met minimumdienstverlening.

    Jan Hertogen, socioloog

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties