Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu
Opinie

Geen blinddoek over de hoofddoek, aub

Met zijn vertrouwde verbetenheid, heeft collega Etienne Vermeersch nogmaals zijn bekende standpunten herhaald inzake de religieuze dracht, door moslimvrouwen en moslimadolescenten, van de hoofddoek.
woensdag 3 april 2013

“Moslimadolescenten”, inderdaad. Weliswaar betreft de aanleiding voor zijn opiniestuk in deze krant de mogelijkheid dat moslima’s achter de stedelijke loketten voortaan hun functie mét hoofddoek zouden kunnen uitoefenen – zoals in principe voorzien in het voorstel van beginselverklaring bekend gemaakt door Sp.-a voorzitter Bruno Tobback.

In zijn tekst, echter, argumenteert hij al snel dat de hoofddoek per se een probleem vormt, óók wanneer het gaat om leerlingen op school : zie zijn verwijzingen naar Mevr. Karin Heremans, directrice van het Antwerps Atheneum, en naar het Franse hoofddoekenverbod.  Wat dat verbod betreft, vele jaren geleden reeds, in 1997, betoogden collega Jan Blommaert en ikzelf, in een nota gericht aan het Gentse College (n.a.v. de bestraffing van een leerlinge die geweigerd had haar hoofddoek af te nemen), dat een dergelijk verbod indruist tegen internationale en Europese verdragen m.i.v.  de Belgische Grondwet. Zij beogen het vrijwaren van het recht op godsdienstvrijheid, dwz het grondrecht om de godsdienst of levensbeschouwing van je keuze daadwerkelijk te beleiden – en daaronder vallen niet enkel het huldigen van een overtuiging en het in acht nemen van een cultuspraktijk maar ook, uitdrukkelijk, het zich ernaar gedragen in de publieke ruimte.

Eventuele beperkingen aan het uiten van je religieuze overtuiging – zo bepaalt art. 9 van het Europese Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens – moeten bij wet worden geregeld; zij mogen niet verder gaan dan noodzakelijk om andere waarden en rechten te vrijwaren. Eertijds is daaruit in een aantal Europese landen door de hoogste rechtscolleges geconcludeerd dat er geen wettelijke ruimte bestaat voor een principieel verbod op het dragen van de hoofddoek op school (wij verwezen toen naar een artikel van grondwetspecialist prof. Raf Verstegen, van 1994).

Maar, zoals gezegd, de onmiddellijke aanleiding voor het opiniestuk van onze collega betreft, heel kort gezegd,  het zgn. lokettenprobleem. Daaromtrent erkent hij dat “mensen met een hoofddoek” wel degelijk “neutraal kunnen handelen”, maar hij poneert “dat men zelfs een vermoeden van partijdigheid onmogelijk moet maken”. Een “vermoeden”, echter, bestaat per definitie in hoofde van de anderen, dwz van medeburgers die zich aandienen bij een  openbaar bestuur. Deze laatsten, aldus luidt de overweging (ook gemaakt door het Gentse College, in 1997), hebben recht op “neutraliteit”. Weegt dat recht op tegen het grondrecht op godsdienstvrijheid? Wij geloven van niet.  Het betreft daarbij niét louter een juridische kwestie; ook onze visie op de democratie is in het geding.

Collega V. laat zich voorstaan op een progressieve maatschappijvisie. Welnu, vanuit progressief oogpunt is democratie niet louter een institutioneel gegeven maar heeft ze ook een direct sociale dimensie.  Als zodanig is zij, of moet ze zijn, een samenleving van gelijken. Wezenlijk daarin staat de interactie tussen gelijke, maar singuliere personen, niét als een soort van “klonen” van elkaar: zij impliceert integendeel dat elk individu zich kenbaar maakt, resp. kenbaar kan maken, aan de andere in en door datgene wat hem/haar eigen is. In tegenstelling tot wat collega V. betoogt, is in deze context een verwijzing naar de diversiteit in onze samenleving géén “blijk van een pijnlijke intellectuele armoede”; diversiteit ligt ten grondslag aan de beoogde hedendaagse democratische gelijkheid.

Dat geldt ook voor de “lokettenkwestie”: precies dààr, eerder dan op de straat, is er sprake van een dergelijke interactie, waarbij de burger, zoals bij élke loketbediende, een onpartijdige behandeling van zijn of haar zaak mag verwachten. De logica van coll. V.’ pleidooi voor “neutraliteit” leidde niet enkel tot het beruchte verbod op het “holebi-Tshirt”, maar heeft als verdere consequentie dat ook mensen met een getaande of donkere huidskleur verdacht moeten kunnen worden – “het zijn allemààl moslims, niet waar, en wij hebben récht op onze “vermoedens”.  En uiteindelijk dat we ons pas écht gediend zouden (zullen?) voelen door voorgeprogrammeerde robotten (“neutraler” kan het al niet zijn).

Tenslotte, wat de sous-entendus betreft die vermoed zouden kunnen/moeten worden n.a.v.  het dragen van een hoofddoek door Vlaamse/Belgische adolescenten en volwassenen. We kennen allen de filologische expertise van coll. V. inzake de (tekstuele) “waarheid” van de islam, waarop hij zich laat voorstaan. Maar in zijn hoedanigheid van pedagoog: hoe kan hij verwachten dat mensen hun (al dan niet “foute”) opvattingen zouden bijsturen zolang zij niet in hun individuele waardigheid worden erkend en aanvaard – ondanks alle “vermoedens” -, óók “in de openbare besturen”?

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

4 reacties

  • door 7kingMeta op woensdag 3 april 2013

    Als u hier gaat aanhalen dat een hoofddoekenverbod tegen het recht op godsdienstvrijheid indruist, zal de heer Vermeersch maar al te graag beweren dat het dragen van een hoofddoek eigenlijk deel uit maakt van de godsdienstbeleving en u als een theoloog doorheen de koran heen gidsen. (Wat hij al in talloze opiniestukken gedaan heeft.) Men moet dan nog de vraag stellen wat het probleem dan nog is? Mijn conclusie is dat naast zijn welgemeende kritiek op de vrouwvriendelijkheid van een hoofddoek, Vermeersch een pedagogische ideologie aanhangt die liever iedere individuele klederdracht verbiedt. Men moet rekening houden met een man die binnenkort bijna 80 jaar is, en dat wij zijn opgegroeid in een omgeving waar er amper grenzen waren rond individuele expressie. Zeker wij die in de kunsthumaniora les volgden, die ervoeren dat vrijer fijner was. Links een homo met 42 piercings in het aangezicht, rechts een keuring geklede moslim (met of zonder hoofddoek.) Vermeersch is niet van de generatie die geen reden voor paniek zien als er voor hem aan het loket een duidelijk overtuigd anarchist staat - daar lachen we eerder mee, die mislukte anarchist, working for the man. Het lijkt soms alsof deze moraalfilosoof vergeet dat de mensen nog altijd mondig zijn, dat we nog altijd met elkaar over alles kunnen praten. Waarom moeten we dan schrik hebben voor een beetje uiterlijk vertoon?

  • door westborn op donderdag 4 april 2013

    De hoofddoek deelt de mensheid in tweeën, namelijk zij die zich vrijuit mogen bewegen en zij die zich onzichtbaar moeten maken. Dat is ondemocratisch. De hoofddoek legt bovendien de verantwoordelijkheid voor de mannelijke seksualiteit bij de vrouw. Als de vrouw zich niet bedekt, zo is de redenering, kan de man er niets aan doen als hij zich aan haar vergrijpt. Dat is onrechtvaardig. De bewering dat het gros van de hoofddoekdragende vrouwen dit uit vrije wil doet, houdt geen steek.

    In werkelijkheid worden overal ter wereld vrouwen wel degelijk gedwongen een hoofddoek te dragen. Soms door de regering van hun land, soms door hun familie en soms is de druk van de omgeving voldoende om hen te laten besluiten dat het maar beter is `uit vrije wil` een hoofddoek om te doen.

    Overal ter wereld strijden vrouwen voor het recht blootshoofds te mogen gaan. Het getuigt van wereldvreemdheid om je dan af te vragen wat er mis is met dit stuk textiel. Nog even en H. De Ley gaat zich afvragen wat er mis is met de boerka. Die is immers ook veel fraaier dan een tuinbroek.

  • door Helene P op donderdag 4 april 2013

    @Michiel en anderen - als EV al bijna 80 is, dan heeft hij ook mei '68 meegemaakt toen er nog veel meer vrijheden waren dan jullie nu hebben! Maar als ik het goed heb, was hij toen nog Jezuïet. En mijns inziens is hij dat nog, behalve het katholieke identiteitsaspect (met het witte boordje als uitlerijk teken...)dat bij hem is vervangen door het negatief ervan: fundamentalistisch atheïsme, het ene dogma vervangen door het andere, als de nieuwe religie. Eenmaal dogmaticus, altijd dogmaticus? Bekend verschijnsel. Meerdere auteurs hebben dat al geanalyseerd ivm het hoofddoekverbod en verkapt racisme. Zijn lezing van de Koran is in ieder geval nog fundamentalistischer dan zelfs de strijdbaarste Jezuïet de bijbel gebruikt. Maar wat mij persoonlijk nog nog meer stoot, is zijn socialistisch fundamentalisme: hij oreert met al zijn professorale gewicht over 'het ware socialisme' dat alle uitingen van godsdienst zou verwerpen (verbieden?). Als je dan weet dat zelfs Marx dat nooit gedaan heeft, integendeel, dan vraag je je toch af welke boodschap eigenlijk keer op keer achter die van EV loert. Om de waarheid te zeggen, zie ik er duidelijk niet alleen islamofobie maar ook racisme doorschemeren. Al is het maar in de manier waarop hij Moslims met Korancitaten om de oren slaat. Om nog te zwijgen over hoe hij een Moslim feministe de les leest... Hij weet ook niet het verschil tussen identiteit en eenheidsworst. En dus al helemaal niet wat diversiteit betekent, zoals dit artikel goed uitlegt. En 80 jaar oud of niet, als hij echt denkt dat deze kritiek (van de Vooruitgroep, mezelf en zoveel anderen hier) onjuist is, als hij 'niet bedoelt' wat wij in zijn proza lezen, dan kan hij minstens de moeite nemen om het waarom van al die kritiek uit te vinden. Dwz zijn eigen teksten eens goed analyseren - niet zoals hij in de Koran bladert en plukt, maar als filoloog en filosoof, tekstanalyse.

    Tussen haakjes, ik wacht met spanning op een stuk van EV in DS over de VRT (en RTBF) die, nota bene als publieke omroep, ons wekenlang drommen mannen met jurken en witte boordjes of mijters voorschotelde. En gezien de opbloeiende 'franciscus-mania' kunnen we er nog veel meer van verwachten. Nog afgezien van het religieuze 'statement' van die dracht, zal EV dan schrijven over de - bij veel mensen reële - 'vermoedens' dat die bejurkte en/of beboorde mannen homo's of zelfs pedifielen kunnen zijn?

  • door hdeley op maandag 8 april 2013

    Voor de bijgewerkte versie ga naar http://www.vooruitgroep.be/teksten/deley1.htm . Auteur: Herman De Ley

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties