about
Toon menu
Interview

Drie wijzen over GAS-boetes

Een boete wegens het niet in de juiste houding zitten op een bankje in het park. Wat zegt dat over deze samenleving? Licentiaat in de rechten en de criminologie Jan Nolf, pedagoog Pedro De Bruyckere en psycholoog Stijn Vanheule lichten toe.
woensdag 5 december 2012

Reageert de maatschappij vandaag anders op experimenteergedrag van jongeren?

Jan Nolf: "Absoluut. Er is een zekere verzuring in de maatschappij geslopen. Mensen van hier hebben tegenwoordig zo veel comfort dat ze verzanden in een soort van permanent afkeurgedrag. Ze ergeren zich aan de kleinste zaken en vervallen in fundamenteel negativisme.

Alles wordt op die manier overlast. Dat uit zich ook in hun stemgedrag, wat zich dan weer weerspiegelt in het gevoerde beleid. We leven niet meer in een rechtstaat met één s, maar in een rechts-staat met twee s-en. Steeds meer regeltjes en repressie."

In verschillende van uw opiniestukken over de GAS-boetes maakt u brandhout van het systeem. Wat zijn uw bezwaren?

Nolf: "Mijn bezwaren zijn natuurlijk vooral van juridische aard. Ten eerste is er de lokale willekeur waardoor de rechtszekerheid in het gedrang komt. De burgemeesters vandaag lijken opnieuw de leenheren uit de middeleeuwen te worden.

Daarnaast schendt het systeem ook het principe van de scheiding der machten. De lokale GAS-ambtenaar loopt aan de hand van de burgemeester en de korpschef en kan op die manier nooit onafhankelijk werken.

Ten derde werkt het een klassenjustitie in de hand. Kleine pseudo-criminelen betalen in verhouding veel hogere boetes dan grote fraudeurs.

En tot slot is het ook een klantonvriendelijk systeem. De beroepsprocedure is te ingewikkeld. Je hoort me dan ook nooit pleiten voor aanpassingen aan het systeem van de GAS-boete, ik wil het in zijn geheel afgeschaft zien."

Hoe zou de overheid volgens u dan wel moeten omgaan met het zogenaamde overlastgedrag van jongeren?

Nolf: "Maatregelen als de GAS-boetes duiden er voor mij op dat de overheid de notie van opvoeding opgegeven heeft en alles zet op financiële straffen. Maar zo werkt opvoeding natuurlijk niet. Ik pleit voor een heel andere aanpak.

De overheid moet opnieuw investeren in een pedagogisch-maatschappelijk project voor deze jongeren. In probleemwijken moet opnieuw een wijkwerking uitgebouwd worden. Daarnaast moeten echte criminele feiten op een andere manier bestraft worden. Justitie moet opnieuw dichter bij de mensen komen. Door een lokale rechter aan te stellen bijvoorbeeld, die de probleemjongeren beter leert kennen en zo dichter op de bal kan spelen."

Denkt u dat justitie de uitwassen van het systeem zelf zal corrigeren?

Nolf: "Ik zie de situatie niet al te rooskleurig in. Volgens mij is de slinger nog niet helemaal doorgeslagen en zal de situatie eerst nog verslechteren. Ik vrees dat we zullen moeten wachten tot de verontwaardiging bij de bevolking zo groot wordt, dat de overheid het niet meer kan negeren. De crisis zou dat wel eens kunnen versnellen. Werkloze jongeren gaan sowieso vaker op straat rondhangen en de kans op absurde GAS-bestraffingen neemt alleen maar toe."

Jan Nolf was 10 jaar advocaat en 25 jaar vrederechter in Roeselare. Hij heeft een kritische blog over justitie, www.JustWatch.be.

Zijn de GAS-boetes gericht tegen jongeren, denkt u?

Pedro De Bruyckere: "Sancties zoals GAS-boetes hebben een grote symboolwaarde. Ik vrees dat veel mensen met situaties van overlast te maken hebben. Er sluipt echter een gevaar in het opleggen van boetes door de gemeente. Een dialoog met jongeren wordt net moeilijker.

We mogen het onderzoek van Kinderrechtencommissaris Vanobbergen niet negeren. Volgens hem bedraagt het aantal gesanctioneerde jongeren slechts twee procent van het totaal aantal GAS-boetes. De cijfers zijn dus niet in overeenstemming met de retoriek van politici. Niet toevallig is die discussie over het verlagen van de GAS-leeftijdsgrens losgebarsten in volle verkiezingsstrijd. Het leek alsof jongeren gezocht werden. Politici zonder rechtstreeks verkiesbare positie waren minder eensgezind positief over deze sancties."

Van waar die drang om 'jong' te associëren met 'overlast'?

De Bruyckere: "De factor van de vergrijzing speelt wel degelijk een rol. Het is echter niet alleen te wijten aan een toenemend aandeel onverdraagzame ouderen. Mensen plooien terug op zichzelf en je kan een algemene verruwing in de omgang vaststellen.

Europees onderzoekwijst uit dat jongeren braver worden. Alle paramaters van afwijkend gedrag dalen. Los van een kleine groep recidivisten, is er minder zware overlast.

Op deze evolutie antwoorden met GAS-boetes is een ironische, wrange tendens. Europees onderzoek, onder andere in het Verenigd Koninkrijk, wijst uit dat jongeren braver worden. Alle paramaters van afwijkend gedrag zijn in dalende lijn. Los van een kleine groep recidivisten, is er minder zware overlast.

In de discussie over de leeftijdsgrens zijn de autoriteiten voorbij gegaan aan het juridische concept van 'de jaren des onderscheids'. Pas vanaf een bepaalde leeftijd kan iemand de impact van zijn daden inschatten. Recent is gebleken dat die leeftijd veel later valt dan vroeger werd vooropgesteld. Nieuw pedagogisch onderzoek toont aan dat de grens op 24 jaar zou liggen.

Deze piste heeft al veel wetenschappelijke discussies aangewakkerd, maar brengt alvast wat nuance in het debat. Vooral jongens kunnen hun impulsen slechts matig bewingen. Vanuit dit opzicht is het redelijk absurd om 14-jarigen te beboeten."

Pedro De Bruyckere is regent en pedagoog aan de Arteveldehogeschool Gent. Hij bestudeert de leefwereld van jongeren en is co-auteur van 'De jeugd is tegenwoordig'.

Zijn jongeren vandaag anders dan vroeger?

Stijn Vanheule: "Experimenteergedrag wordt steeds vaker bestempeld als een stoornis en dus abnormaal. Toch is experimenteren van alle tijden. Zelfs in schriften uit de Romeinse periode lezen we passages over zogenaamd overlastgedrag van jongeren. Het is een constante in de geschiedenis dat jongeren de grenzen van cultureel bepaalde gewoonten aftasten."

Is de reactie van volwassenen op het gedrag van jongeren veranderd?

Vanheule: "Ja, ik voel het wel aan als een groeiende onverdraagzaamheid van volwassenen. Dat heeft te maken met het feit dat we alsmaar meer stedelijk zijn gaan leven. Een steeds grotere en diversere groep mensen moet samenleven op een steeds kleinere oppervlakte. Men probeert die spanning te verhelpen door meer en meer kleine regeltjes op te leggen.

Ik denk dat de individualisering ook een belangrijke rol speelt. Met het afkalven van sociale verbanden komt het individu meer op de voorgrond. In plaats van jongeren te beschouwen als lid van een groep of lid van de samenleving, worden ze individueel verantwoordelijk geacht voor hun gedragingen en ook op die manier administratief gesanctioneerd.

Volwassenen hebben bovendien geen vast kader van waaruit ze gedrag van jongeren beoordelen. Daardoor is het willekeurige van hun reacties op jongeren beter zichtbaar. Vroeger bestond een meer eenduidige kijk op het opvoeden van kinderen en een groot deel van de mensen gedroegen zich naar die norm. Deze norm werd niet echt in vraag gesteld. Vandaag is dat grote verhaal verdwenen en lijken de kleine regeltjes op de voorgrond te staan."

Met daar bovenop GAS-boetes?

Vanheule: "De GAS-boete is een uiting van onmacht. Een concreet individu wordt bestraft met een boete, zonder daarbij na te gaan wat diens gedrag zegt over hoe hij zich misschien als jongere wil profileren. Op die manier krijgt de jongere in kwestie geen onderhandelingsruimte meer.

Door het geven van GAS-boetes sluit de bestraffer de dialoog uit. Jongeren kunnen nooit hun plaats in de maatschappij vinden als er niet naar hen geluisterd wordt. De overheid zou beter geld investeren in buurtwerkers die de jongeren als volwaardige gesprekspartners accepteren."

Stijn Vanheule is psycholoog en docent psychoanalyse en klinische psychodiagnostiek aan de UGent en heeft een goede kijk op de leefwereld van jongeren.

© 2012 - StampMedia

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

3 reacties

  • door Bram op donderdag 6 december 2012

    Moet de hele kwestie niet wat ruimer gezien worden ? In welke maatschappij leven wij ? De geest van deze tijd is een totale respectloze omgang met de natuur, de aarde , de toekomst , de mensheid en alle levende wezens . Het "systeem" verkracht alles en iedereen in haar jacht naar profijt . Deze criminele praktijken worden niet bestraft , deze criminelen (industrie, multinationals, bedrijven e.a.) moeten geen verantwoording afleggen voor hun daden . In plaats daarvan richt men zijn aandacht op jongeren die wat kattekwaad uitrichten . Jongeren aan wie alle vooruitzichten op een toekomst is ontnomen ! Proficiat!

  • door Carla Deboeure op donderdag 6 december 2012

    Heel recent ben ik door mensen van de ‘GAS’ onterecht beschuldigd geweest. Ik ga proberen mijn verhaal te doen via zoveel mogelijk kanalen.

    Ik ben opgevoed met heel veel waarden naar de samenleving toe en hecht heel veel belang aan oprechtheid. Ik heb geen idee of mijn verhaal iets voor U betekent of wat U er eventueel mee kan doen. Toch wil ik U alvast hartelijk bedanken voor uw bereidwillige aandacht.

    Hier is dus mijn verhaal :

    • Op 17/9 plaatste ik een plastic zakje met ongeveer 8 oude worteltjes in een openbare vuilbak op 't St Jansplein in Antwerpen (niet er naast op of op de grond) Een straat verder word ik aangehouden door 2 personen, met microfoon in de jas en vragend 'is het deze vrouw met die handtas' ? Dit wordt bevestigd door iemand anders (waarschijnlijk een collega van de GAS). • Het leek wel een fragment uit een detectivefilm ...en ik was uiteraard de grote misdadiger. Me van geen kwaad bewust gaf ik toe dat ik diegene was die 'braaf het zakje in de vuilbak had gedepondeerd. Ja, lieve mensen en wat blijkt : ik ben nu een sluikstorter en de boete kan oplopen vanaf € 25,- tem € 250,- !!! Toch wel straf want ik vraag me af want ik nu in feite fout heb gedaan ? Staat er op die openbare vuilbakken wat er wel of niet in mag ??? Helaas is het weer de 'brave burger' die het slachtoffer wordt van mensen die willen scoren voor het behalen van hun statistieken. Vandaag kreeg ik (bijna 2 maanden later) een GAS boete van € 60,- in de bus. Kan er me nu iemand vertellen wat ik nu toch fout heb gedaan. Kan er eindelijk eens iets aan die 'onzin' van die 'GAS boeten' gedaan worden aub ??? • Dan heb ik het nog niet over alle adminstratiekosten die ermee gemoeid zijn want die boete werd zelfs aangetekend verzonden. • Nog even een bijkomende annekdote. ’s Avonds, na mijn werk, ging ik met mijn collega terug langs die vuilbak en wat bleek ? Wel, er stopte een fietser en die deponeerde er een grote zak met huisvuil in. • Waar waren dan de mannen van de ‘GAS’ om dan wel terecht een bekeuring te geven ?

  • door aronjaco op donderdag 6 december 2012

    @Carla Deboeure : Ik begrijp ten volle uw verhaal. De GAS-boetes zijn een uiting van gebrek aan respect voor de grondvesten van onze democratie , nl. de scheiding der machten. Weg dus met het systeem GAS-boetes , iets waarmede ik niet zeg dat ik uw gedrag goedkeur. Ik vind echter wel dat het aan politie en rechtsapparaat is om op te treden tegen inbreuken , ook op gemeentelijke reglementen , iets waar de GAS-boetes van vandaag veelal de uiting zijn van het erop gegroeide kankergezwel is. Dus , u hebt een reglement overtreden , iets wat moet beoordeeld en mogelijks bestraft worden binnen het rechtssysteem en daarvan maakt de karikatuur GAS-wetgeving , geen deel van uit. Misschien werd u wel verklikt door iemand in uw omgeving ! Verklikken behoort tegenwoordig ook al tot de gangbare technieken om mensen te kunnen vervolgen. Verklikken is hier het aangeven van minimale feiten met het oog op pesten van anderen. Kent u die persoon met zijn fiets ? Wel , misschien werd die later ook een GAS-boete aangesmeerd ! Zoals in het artikel weergegeven is GAS een uiting van verregaande verzuring van onze maatschappij. Gas-wetgeving is de rechte weg naar de verklikkersmaatschappij , aangezien alle verzuurde zielen zich ergeren aan prullen , door hen uitvergroot als een niet duldbaar handeling , een ernstig misdrijf. Bovendien verkrijgen die heren en dames hun gelijk, met als beloning , het kronkelend genoegen van er " iemand te hebben ingeluisd , want die verdient niet beter toch? Paranoia querulans is een vorm van persoonlijkheidsstoornis waarbij men ervan overtuigd is dat een groot onrecht is geschied dat ongedaan gemaakt dient te worden, terwijl er reëel gezien is er echter geen sprake van dit onrecht. Bedoelde persoon voelt zich persoonlijk aangevallen en onrecht aangedaan. Via o.m. het GAS-systeem behalen zij hun gelijk, daar waar het zo zou moeten zijn dat de querulant in kwestie hoogstens meewarig wordt aanhoord. Het zijn van die mensen die denkenvan zichzelf beter te zijn dan een ander, veelal voorbeelden van kinderen hebben ( naar hun persoonlijke mening), doch vol zitten met frustratie ingevolge het onbewust aanwezige weten dat falen om de hoek loert.Een vorm van verslaving , aangezien zij dat gedrag niet onder controle hebben. Politiekers volgen zulke mensen omdat de querulanten hen niet loslaten , blijven bestoken met vragen tot het nemen van repressieve aktie. De conclusie over “Wat Gas-boetes zeggen over de politiekers - gemeentebesturen die menen het systeem te moeten handhaven” ligt voor de hand. De grond van de zaak , voorwerp van de GAS-boete interesseert hen helemaal niet, want veelal zal van daaruit hun deviant gedrag blijken ( van de Burgemeester). Enkel de harde aanpak , repressie blijft. De Duitse psychiater H. Dietrich stelt vlgd. regel voor juiste omgang met querulanten : 'suaviter in modo, fortiter in re', wat betekent : zacht wat de aanpak betreft, doortastend wat de grond van de zaak betreft. Toepassing van GAS wetgeving is invers daaraan.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties