Reeds acht jaar is DeWereldMorgen.be de alternatieve en kritische stem in de Vlaamse media.

Wij zijn volledig gratis en reclamevrij.

Maar dat kan enkel via uw steun.

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu

G1000 of de kracht van burgerdemocratie

Kunnen burgers - ook tussen de verkiezingen door - de democratie vooruithelpen? Vorig jaar was er de G1000, een vooral positief te evalueren experiment. Een jaar later komt het vorig jaar opgerichte burgerpanel met het resultaat van haar veel dieper gaande oefening in burgerdemocratie… en dat over een wel heel actueel thema: werk. De aanbevelingen zijn opvallend duidelijk: verklein de inkomenskloo
maandag 12 november 2012

Inspiratie voor de oude democratie?

Zondagavond heeft het burgerpanel van de G1000 in het parlement het resultaat gepresenteerd van zijn arbeid. Zij deden dit in het bijzijn van onder andere de voorzitters van Kamer en Senaat, André Flahaut en Sabine de Bethune. Die laatste verwelkomde hen met de hoop dat “zij de oude democratie kunnen inspireren”.

De burgers, geen hindernis maar een kans

Namens de G1000 namen David Van Reybrouck en Benoît Derenne het woord. Meer dan ooit zijn ze ervan overtuigd dat burgers willen nadenken over fundamentele maatschappelijke problemen. Ze zijn in staat tot ‘slow politics’ over delicate vraagstukken, om zowel te discussiëren en tegenstellingen niet uit de weg te gaan als tot een consensus te komen.

Volgens hen kunnen politici best omgaan met argwanende burgers door ze “los te laten”. Want de ervaring met de G1000 toont aan dat “burgers geen hindernis zijn, maar een kans voor de democratie”. Burgers willen zich echt wel hard inzetten “omdat de democratie hen zo dierbaar is”.

Een grondige werkwijze

Drie weekends lang concentreerden de 32 deelnemers van het burgerpanel zich op één overkoepelend thema, namelijk ‘Hoe omgaan met werk en werkloosheid in onze samenleving?’.

Weten waarover het gaat, dat is essentieel. En dus werden de eerste twee weekends besteed aan informatiewinning. Zo kan het lukken om, met zoveel mogelijk kennis van zaken, te overleggen, evenzeer te luisteren naar elkaar en op een vruchtbare wijze te discussiëren; om uiteindelijk ook tot aanbevelingen te komen.

Resultaten en aanbevelingen van het burgerpanel

Concreet heeft het burgerpanel gewerkt rond zes thema’s. Alles is te vinden in het eindrapport dat online te vinden is (zie weblink hieronder). Telkens is er een omschrijving van het thema, een explicitering van de eerste ideeën, opinies en meningen die leven in de groep, een opsomming van vragen die men voorlegde aan referentiepersonen en ten slotte de conclusies en aanbevelingen. We overlopen in vogelvlucht de zes thema’s met hun belangrijkste conclusies.

Verklein de inkomenskloof

Voor het burgerpanel zijn de verschillen tussen hoge en lage inkomens duidelijk te groot. Vandaar de aanbeveling om die inkomenskloof te verkleinen. Hoe? Door de lage lonen netto te verhogen middels een lagere fiscale druk.

Opvallend is dat het burgerpanel het indexmechanisme wil behouden. En een indexsprong vindt het niet goed omdat die veel harder wordt gevoeld door de mensen met de lage inkomens, en omdat die inlevering een blijvend verschil uitmaakt voor de lage en middenlonen.

Verminder de loonkost

Het panel adviseert om de loonkosten te verminderen. Maar kijkt meteen ook naar vervangende inkomsten voor de sociale zekerheid die niet van sociale bijdragen op werk komen. Daarvoor wordt bijvoorbeeld gekeken naar kapitaal, weliswaar niet naar dat van de kleine spaarder. Ook het voorstel van de Tobintaks op financiële transacties is vermeld.

Heel belangrijk vindt de G32 het behoud van een degelijk salaris om iedereen een zekere levensstandaard te garanderen. In dat verband is er ook het pleidooi om de loonlasten te standaardiseren op Europees niveau.

Van willen en kunnen werken

De afstemming van werkzoekenden en werkplaatsen zou veel beter moeten, zo vinden deze burgers. Vooral moeten we vermijden dat zo veel jongeren zonder diploma en zonder werkvooruitzichten de school verlaten.

Hun begeleiding kan en moet veel beter. Het belang van administratieve vereenvoudiging, van een verstandige flexibilisering van de arbeidsmarkt, van banenplannen die ‘echt’ werken en van niet-dubbelzinnige overheidssignalen i.v.m. langer werken – met respect voor de 50-plussers, het passeert allemaal de revue.

Werk en toekomstige generaties

De impact van toekomstige veranderingen zoals vergrijzing, bevolkingsgroei, piekolie en klimaatverandering is moeilijk in te schatten. Daarom pleit de G32 voor meer veerkracht op de arbeidsmarkt, namelijk de capaciteit om bruuske veranderingen en zelfs schokken op te vangen.

De gelijkschakeling van de statuten van arbeiders en bedienden is alvast een aanrader. En met het oog op de nodige veerkracht is er het advies om meer te investeren in de lokale en meer kleinschalige economie (nvda zodat - heel actueel – de structurele afhankelijkheid van Ford, Philips e.a. verkleint).

Heel belangrijk vindt het panel dat een heel veelzijdige participatie ook de weg vindt naar de arbeidsvloer.

Een universeel basisinkomen

Voor het thema ‘kwaliteitsvol werk voor een kwaliteitsvol leven’ komt het burgerpanel met de aanbeveling van een universele uitkering – eigenlijk een basisinkomen – ter vervanging van de bestaande uitkeringsvormen.

Vraag is natuurlijk of deze meer uniforme aanpak recht doet aan wel heel verschillende situaties als werkloosheid, kinderen, ouderdom, invaliditeit,… wellicht is daar nog meer doorgedreven denkwerk nodig om de weerstand in de samenleving weg te werken.

Deze burgers zijn ervan overtuigd dat dergelijke universele uitkering sterk helpt om een samenleving uit te bouwen waarin kwaliteitsvol leven voorop staat, een samenleving ook waarin de sociale cohesie sterk is verhoogd.

Neem discriminatie ernstig

Als het over discriminatie op het werk gaat, is de cruciale aanbeveling: neem deze ernstig. En neem als uitgangspunt dat alle verschillen en alle vormen van diversiteit – etnisch, religieus, leeftijd, politiek, economisch, naar handicap,… - als een rijkdom te beschouwen zijn. Het is belangrijk dat alle talenten zich ontplooien. Zo creëren we volgens de deelnemers aan het burgerpanel meer sociale cohesie en bruto nationaal geluk.

Wat te doen? Maak het bestaande onderzoek over discriminatie breder bekend en vertaal deze inzichten omtrent discriminatie in concrete maatregelen. Zorg voor een positiever beeld van alle gediscrimineerde groepen. En verplicht bedrijven een diversiteitsplan te ontwikkelen.

Parlementsvoorzitters reageren

Jan Peumans, voorzitter van het Vlaams Parlement, kon er zelf niet bij zijn, maar bezorgde wel een brief. Deze G1000 is een belangwekkend initiatief, aldus Peumans, want de sociaaleconomische crisis blijft woeden, zoveel is duidelijk op de dag dat er in Genk wordt betoogd. De sluiting van Ford Genk raakt me, de crisis stopt niet aan grenzen. Aanzetten voor antwoorden uit heel diverse hoek zijn welkom in deze crisis.

Sabine de Bethune wenst de G1000 geluk, de politiek kan leren van deze oefening in burgerdemocratie die interessante en genuanceerde resultaten oplevert, met oog voor de lange termijn.

Belangrijker nog vindt zij dit proces zelf dat de potentie heeft om de democratie te vernieuwen en heel nuttig kan blijken voor bepaalde moeilijke dossiers. Deze methodiek is inspirerend en moet misschien in een kader worden gegoten: “U mag fier zijn op het resultaat. De bal ligt daarmee ook bij ons om deze aanpak verder een kans te geven.”

Ook Kamervoorzitter André Flahaut geeft felicitaties. Echter niet zonder te herinneren aan zijn grote scepticisme bij de aanvang. Maar, geeft hij toe, al vorig jaar en zeker nu zijn mijn twijfels sterk gedaald: “Ik heb veel voorstellen gehoord die getuigen van veel gezond verstand, van zin voor nuance, en die gedrenkt zijn in solidariteit.”

De G1000 stopt er niet mee

De ambities van de organisatoren van de G1000 zijn hiermee niet ten einde. Zij beogen een platform te zijn om permanent verder te werken aan de democratie. Want burgerinitiatieven moeten verder hun weg banen om volop hun aanvullende rol te spelen naast de vertegenwoordigende democratie.

En waarom, zo vragen ze zich af, zou de senaat niet kunnen uitgroeien tot een permanent burgerplatform, een plek waar burgers willekeurig  in worden geloot, en waar ze dan voor een duur van pakweg drie maanden het beleid mee uittekenen.

Een opvallend sociale en solidaire onderstroom

Dat is toch wel opvallend voor een buitenstaander. We weten dat werk en werkloosheid een maatschappelijk gevoelig thema vormen, zoveel te meer in tijden van crisis. Ook voor wie zich heel goed informeert, is het uitkijken om zich niet vast te rijden in onvermijdelijk opduikende links-rechts-tegenstellingen.

Dan is het wel opvallend dat deze groep burgers - soms met enkele onthoudingen - toch komt tot aanbevelingen die in overgrote mate gemeenschappelijk gedragen zijn. En - nog opvallender in wat we gemakshalve als neoliberale tijden beschouwen - dat die aanbevelingen gedrenkt zijn in een onderstroom van actieve sociale bekommernis en solidariteit. Het is een onderstroom die zich vertaalt in een duidelijke keuze voor een heel sterke sociale en ecologische agenda, en voor een doorgedreven emancipatorische agenda.

Een aanwinst voor de democratie

Men moet wel van slechte wil zijn om niet de mogelijkheden te zien van deze dialogische of burgerdemocratie. Of de G1000 al de ideale vorm heeft gevonden, wellicht nog niet – als die al zou bestaan.

Essentieel is dat we de zoektocht verder zetten om participatie en democratie zo rijk en zo permanent als maar mogelijk te maken. Zodat we als samenlevingen in staat zijn om onze problemen zo diepgaand mogelijk te analyseren, oog te krijgen voor de mogelijke antwoorden en oplossingen, op de meest volwassen wijze de discussie daarover te organiseren, en tot gefundeerde en maatschappelijk breed gedragen beslissingen komen die – en dat is heel belangrijk – zo snel als maar kan ook in realiteit worden omgezet.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

14 reacties

  • door Félicien Manon op dinsdag 13 november 2012

    G1000 met enkele honderden in de zaal die vanachter hun PC zijn komen opdagen( hopelijk hebben ze zich dit keer geen indigestie moeten eten aan het teveel aan broodjes) en op Facebook enkele duizenden vrienden, gelijkt me dit meer op een virtueel would-be parlement Maar ja, waarom niet? Goed geprobeerd, een burgerdemocratie, is het dat niet wat een parlementaire democratie zou moeten zijn? Och ja, wij hebben een gemengde particratie-oligarchie. Ja, daar mag dringend verandering in komen. Doe zo voort G1000, roepen in de woestijn is toch al roepen. Vele burgers in ons land kunnen zelfs dit roepen niet meer opbrengen, door de jarenlange politieke demagogie.

    • door Bram op dinsdag 13 november 2012

      We hebben een politieke "elite" die een nieuwe aristocratie is geworden . Het zijn tegenwoordig veelal kinderen en kleinkinderen van gewezen politiekers die nauwelijks de moederborst ontgroeid zijn en al denken dat ze het land kunnen besturen .

  • door Geert Puype op dinsdag 13 november 2012

    Wat heeft de G1000 ons bijgebracht ? Niet veel lijkt mij. Een voorbeeld : de statuten van arbeiders en bedienden moeten gelijkgeschakeld worden zeggen de G1000 (of is het de G32 ?). Nu vinden al politieke partijen dat ook en zijn vakbonden en werkgevers het roerend eens over het principe. Maar als gesproken wordt hoe dit algemene principe in de realiteit uitgevoerd moet worden, beginnen de discussies (vakbonden willen het bediendestatuur veralgemenen, werkgevers het arbeidersstatuut, ongenuanceerd samengevat). Hoe wil de G1000 dat eenheidsstatuut realiseren, zeker als men ook nog vindt dat de loonkost moet verminderen ? En zo zijn de meeste voorstellen : als algemeen principe wel aanvaardbaar voor veel groepen maar de discussies zullen beginnen bij de praktische uitvoering.

  • door JorisL op dinsdag 13 november 2012

    De methoden van de G1000 zijn een stuk schrijnender dan ik verwacht had. Hun vorm is blijkbaar al beslecht. Van 1000 naar 32 (het 'burgerpanel') die een inhoudelijke consensus vonden over een aantal thema's zoals werk en dat gaan voorstellen aan het parlement. Het is moeilijk om hier geen cynische houding tegenover te nemen. "Men moet wel van slechte wil zijn om niet de mogelijkheden te zien van deze dialogische of burgerdemocratie." Daarmee wordt er precies ook al meteen ingedekt tegen mogelijke kritieken. Nochtans, meer dan een adviserend orgaan die beroep doen op dezelfde vormen als alle andere reeds bestaande organisaties, is de G1000 niet (meer). Het project heeft een mooie start gekend, maar is bij het gros van de Belgische werkende, studerende en gepensioneerde bevolking niet eens gekend. Wanneer 1000 mensen representatief worden (door eigen participatie en niet door voorkeursstemmen) en daarbinnen nog eens 32 vertegenwoordigers gekozen zijn (die een behoorlijk permanent, zij het onbezoldigd, statuut kennen), wat zijn dan de waardevolle verschillen met de huidige democratie? Waar is de samenwerking met andere groepen, bewegingen en organisaties die zich inzetten voor nieuwe vormen van democratie? Ik krijg vooral het gevoel dat de G1000 zich belangrijker voordoet dan het is. Mooi dat er mensen zijn die de huidige democratie in vraag stellen (en ze, in tegenstelling tot rechts, niet willen afbouwen, maar net verbreden en verdiepen), maar laat duidelijk zijn dat deze mensen al zolang bestaan als er over democratie gesproken wordt. Het had vruchtbaar kunnen zijn om te kijken naar wat er daar reeds bereikt is en reeds gezegd is. Het had ook vruchtbaar kunnen zijn om zich in te bedden in het netwerk van verenigingen, organisaties en groepen die zich dag in dag uit met deze praktijk bezig houden - waarin democratie letterlijk heruitgevonden wordt door experimenteren. Maar de G1000 heeft zich laten meeslepen in een burgerlijk paradigma en heeft constructiviteit verward met conformiteit. Meer dan wat politieke spielerei en academische curiositeitsbevrediging is het niet (meer).

  • door mootsieo op dinsdag 13 november 2012

    vOORAL OP DIE ONDERSTROOM MOET VERDER GEWERKT WORDEN.BIJ DE POLITIEK MOET OOK DE KLEINE MAN IN DE STRAAT ZIJN ZEGJE HEBBEN MET BUURTCOMITEES WAARIN DE LOKALE PROBLEMEN AAN BOD KOMEN EN ZO VERDER UITGROEIEN OM TOT EEN OPLOSSING TE KOMEN WAARIN DE GEWONE MAN ZICH BIJ BETROKKEN VOELT.G 1000 IS DAAR EEN EERSTE AANZET TOE.LAAT HET HIER A.U.B. NIET BIJ.

    HOOFDLETTERS in een reactie worden normaal niet aanvaard. Een volgende maal wordt uw reactie verwijderd. redactie DeWereldMorgen.be

    • door YannD op vrijdag 16 november 2012

      @redactie: al eens van een per ongeluk ingedrukte CapsLock gehoord? ;)

  • door Frans Van Heddeghem op dinsdag 13 november 2012

    Positief is zeker dat het hele initiatief federaal, tweetalig is opgezet geweest. Ook al een verademing in de – niet alleen op cultureel gebied – toenemende confederale evolutie van ons land. Voor wie het in het Frans wil lezen (altijd goede oefening!) http://www.g1000.org/fr/

  • door Lieven Vandendriessche op dinsdag 13 november 2012

    Laat mensen eens logisch samen nadenken en dan kom je toch tot dergelijke voorstellen! Enkel een (ondemocratisch) politiek debat onder politiekers leidt tot niet eenvoudige en logische oplossingen.

  • door De Witte Bernard op woensdag 14 november 2012

    1000 of 32, dat is inderdaad een heel klein aantal mensen - maar de geschiedenis toont ten overvloede aan dat alle veranderingen hun oorsprong vinden via een kleine groep die erin slaagt groter te worden tot de verandering onvermijdelijk wordt. G 1000 kan hierin meehelpen naast en met andere (kleine) groepen die hetzelfde nastreven. Er is hoop..

  • door oreikel op woensdag 14 november 2012

    Als je denkt te leven in een democratie, weet dan dat dit oogverblinding is. We denken dat de opperste macht bij de burger ligt en dat we die maar wat moeten bijschaven met burgerinitiatieven, maar we weten dat geen enkele burger hoe hard hij ook denkt te kunnen denken, niets maar ook niets te zeggen heeft over de sluiting van een fabriek als Ford-Genk. De economische macht waaraan alle andere zijn ondergeschikt ligt uitsluitend en alleen heersend bij de kapitalen van zowel nationale als multinationale bezitters, alle betogingen, burgerinitiatieven, parlementen, regeringen en verkiezingen ten spijt. We denken met vrije verkiezingen de opperste vorm van democratie te bezitten, maar we weten dat zij die beslissen over het lot van duizenden niet verkozen zijn. Hoe huichelachtig. We denken dat de goede ideeën door het gewone volk zullen worden bedacht, maar we weten dat de media, onderwijs en alle vormen van cultuur dagelijks de ideeën van de burgers vormen. Machtsverandering vereist een wijziging van staatsstructuur. Daar zal het volk nooit spontaan opkomen. Tenzij wij het hen aantonen en het water hen tot aan de lippen komt. Probleem? Hoe zullen wij tot die volksdemocratie komen als we met deze democratie nooit aan die macht kunnen raken? Verkiezingen tot de dood erop volgt?...

    • door dirk op woensdag 14 november 2012

      Vergeet toch niet de kracht van coöperaties en andere vormen van maatschappelijk ondernemen - denk bijvoorbeeld ook aan mutualiteiten en tal van vzw's die welvaart voortbrengen - om greep te krijgen op de economie en werk te maken van economische democratie. Over die coöperatieve kracht, lees bijvoorbeeld de artikelreeks die begint met het arttkel Coöperaties, veel belangrijker dan we denken - dit is de link http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2012/09/24/cooeperaties-veel-belangrijker-dan-we-denken Want inderdaad, een politieke democratie zonder economische democratie is een heel zwakke democratie, en al te vaak zelfs geen democratie.

      • door JorisL op woensdag 14 november 2012

        Coöperaties zijn inderdaad veelbelovend, zeker naar de toekomst toe. Zelf ben ik gebeten geraakt door Parecon. Een economisch alternatief voor kapitalisme en planeconomieën dat sinds begin jaren '90 van de vorige eeuw ontwikkeld is door Michael Albert en Robin Hahnel. De interesse van economen blijft echter uit en in radicaal linkse milieus wordt er amper over gesproken (i.t.t. sommige andersglobalistische / anarchistische milieus). Ik vraag me af waarom. Het lijkt me namelijk een meer dan legitiem systeem om in het academische circuit bekeken te worden, evenals een bron van ideeën voor radicaal linkse denkers, activisten en strategen.

        http://www.youtube.com/watch?v=Pd60nYW577U

        http://www.parecon.org/

        http://en.wikipedia.org/wiki/Participatory_economics

        • door oreikel op donderdag 15 november 2012

          lijkt een soort participatief management, maar veronderstelt wel het gemeenschappelijk bezit van de productiemiddelen.( zie wikipedia) dus het gemeenschappelijk beheer van de economie en niet private almacht.

      • door aronjaco op woensdag 14 november 2012

        http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2011/12/05/acht-mediamythes-over-d... Of , hoe worden de vakbonden in dit idee betrokken ? Toch de noodzakelijke drukkingsgroep. Politiekers uiten hun appreciatie voor dit initiatief! We gaan niet beginnen toch , want " als de vos de passie preekt, boer pas op je ganzen ". Of nog de politieke cultuur van schijnheiligheid en pseudologica, " be aware" voor de wolven in schaapskleren.

      Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties