about
Toon menu

Woonbeleid wanbeleid – volksvergadering in stadhuis

De bijdrage werd niet nagelezen door een lid van de redactie
Vrijdag vond in het Gentse stadhuis een volksvergadering plaats. Aanleiding was de situatie van enkele gezinnen die in tentjes wonen en nu ook daar weg moeten zonder alternatief, samen met de jarenlange frustratie van veel Gentenaren met het wanbeleid van de stad qua huisvesting. Op de bijeenkomst zijn enkele eisen overgemaakt aan het stadsbestuur. Als ze hier niet op ingaan tegen 10 oktober wordt dan overgegaan tot het kraken van sociale woningen.
zaterdag 29 september 2012

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

Vrijdag 28 september vond in het Gentse stadhuis een volksvergadering plaats. Aanleiding was de situatie van enkele gezinnen die al maanden in tentjes in de Blaarmeersen wonen en nu ook daar weg moeten, zonder alternatief. Dit gekoppeld aan de al jarenlang aanwezig frustratie over het woonbeleid van de stad.

Het team van Victoria Deluxe nam het initiatief voor de actie na contact met een man die de sociale ellende om zich heen niet meer zag zitten en twijfelde om er een einde aan te maken. De bijeenkomst in het stadhuis startte met enkele mensen die hun verhaal deden tegen burgemeester Termont en enkele schepenen, oa. Geert Versnick, schepen van intercommunales en financiële participaties en voorzitter van het Gentse OCMW. We hoorden van de wantoestanden waarin ze leefden, de harde omstandigheden en de enorme frustraties. Hulp kwam er niet, die zat vast in allerlei regeltjes en bureaucratie.

De inderhaast bijeengeroepen actie bracht veel mensen op de been, de burgemeester en schepenen waren nogal overrompeld maar hielden het been stijf en reageerden zeer aanvallend tegenover de actievoerders. Er was volgens hen niets aan de hand omdat er voldoende manieren waren om de problemen op te lossen, volgens hen hadden de mensen in de Blaarmeersen hulp geweigerd en was het dus hun eigen schuld. Termont verklaarde nog dat het inderdaad schrijnend was dat er vandaag de dag nog steeds mensen in tenten moesten wonen, maar dat het ook inhumaan was om dergelijke acties in het stadhuis te organiseren, in een publieke ruimte. Er waren nu eenmaal spelregels waaraan men zich moest houden.

De burgemeester probeerde steeds de actie terug te brengen tot het persoonlijke: met iedereen individueel aan de tafel gaan zitten en hun probleem proberen op te lossen. Het was erg vond hij dat de privacy van 'die mensen' zo geschaad moest worden. De mensen over wie het ging waren echter aanwezig op de actie en wilden juist dat de zaak meer aandacht kreeg. De zaak is ook een symbooldossier voor het jarenlange wanbeleid van de stad.

Uiteindelijk gingen de bewoners van de Blaarmeersen als groep rond de tafel zitten met burgemeester en schepenen, en ondertussen startte de volksvergadering.

Volksvergadering

Op die vergadering kwamen veel bewoners en actievoerders aan het woord. De verhalen die we hoorden waren gruwelijk en pijnlijk. Het is duidelijk dat het wanbeleid nu op zijn grenzen aan het lopen is en dat de bevolking reeds lang teveel heeft gehad.

Het enorme tekort aan sociale woningen gaat samen met de aanwezigheid in Gent van antikraakfirma's, huisjesmelkers zoals C plus, het barricaderen en laten verkrotten van leegstaande woningen...

Er zijn verschillende sociale en maatschappelijke assistenten en straathoekwerkers die wel goed werk proberen leveren maar er zelf aan kapot gaan door de harde omstandigheden en het feit dat ze eigenlijk niet veel kunnen doen om de mensen te helpen. Alles botst tegen een muur van onwil en bureaucratie.

Het blijkt dat er iets meer dan vijfhonderd (500) sociale woningen leegstaan, die nog gerenoveerd moeten worden maar waarvan verschillende wel bewoonbaar zijn. Er staan ook enorm veel private woningen leeg, die vaak worden gebarricadeerd om kraken tegen te gaan. De stad is tevens in zee gegaan met antikraakfirma's die leegstaande huizen moeten 'beschermen' tegen kraken door er – tijdelijk en zonder respect voor de rechten van huurders – mensen in te laten wonen.

Er werden allerlei ideeën geopperd en uiteindelijk een tiental mensen afgevaardigd die de eisen zouden presenteren aan burgemeester en schepenen. Als de eisen niet worden ingewilligd, dan zal er op 10 oktober een grote actiedag zijn waarbij de mensen zelf de nodige sociale woningen zullen kraken. Er is trouwens een wet waardoor de stad gebouwen kan onteigenen die meer dan een jaar leegstaan, maar daar is nog nooit gebruik van gemaakt.

Er bleken behalve leegstaande sociale woningen ook nog speciaal voorziene ocmw-woningen te zijn voor crisistituaties, maar deze konden niet gebruikt worden door de bewoners van de tentjes omdat die "voor noodgevallen waren, zoals als je huis in brand staat" (Dirk Holemans, Groen!). Op de droge opmerking van een bewoner of het dan zou helpen om hun tent in brand te steken, werd niet verder ingegaan.

Eisen tegen 10 oktober

De ideeën en suggesties die in de volksvergadering naar voren kwamen waren vrij uitgebreid. Hoofdeisen die tegen tien oktober ingewilligd moeten zijn, zijn:

  1. de onmiddellijke openstelling van leegstaande sociale woningen
  2. de antikraak de stad uit
  3. een meldpunt voor iedereen toegankelijk waar mensen kunnen zien welke huizen leegstaan en zelf panden kunnen toevoegen

Op termijn wil men ook maximumhuurprijzen, een collectief zelfbeheer van leegstaande woningen en een aanpak van leegstaande sociale woningen maar ook stadseigendom en privéwoningen. Het meldpunt kan dienen als startpunt om te kijken waar nog woningen vrij zijn om mensen in te huisvesten.

Symbooldossier en structurele verandering

Deze zaak komt nu wel in de pers, maar het woonbeleid moeten structureel anders en beter, ook voor andere gezinnen, ook voor mensen zonder papieren. De jarenlange liberalisering en verrechtsing heeft gezorgd voor een visie op armen als criminelen, of in het beste geval als mensen die er zelf voor kiezen in dergelijke harde situaties te zitten. Het gehamer op plichten verdringt het idee dat mensen ook rechten hebben, zoals degelijke huisvesting en een uitweg uit de verschillende aspecten van armoede.

De verhalen van de mensen in precaire situaties waren vreselijk en aangrijpend om te horen, evenals de frustraties en burnouts van de wel goedbedoelende maatschappelijke assistenten, ocmw-medewerkers en straathoekwerkers. Door het ontbreken van een werkende structurele aanpak komt er ook te veel terecht op de schouders van vrijwilligers in allerlei organisaties zoals Hand in Hand. Ook die vrijwilligers kunen het niet aan maar proberen hun hart te laten spreken en opvang te zoeken. Chris Benz: "het is een keuze tussen hangen en wurgen".

Men wil ook een andere aanpak voor de bouw van sociale woningen: niet (enkel) grijze woonblokken waar mensen langzaam stukgaan, maar woningen gebouwd naar de behoeften van de mensen. Er is ook een nood aan meer zelfredzaamheid en minder afhankelijkheid van het beleid, vandaar o.a. voorstellen voor collectief woonbeheer in de stad.

Het voortdurende gehamer van het stadsbestuur en de neoliberale visie van de ocmw-voorzitter op de stelling dat men zich aan de regels moet houden, schoot bij de actievoerders in het verkeerde keelgat. Geconfronteerd met de uitzichtloze situaties die we vandaag hoorden, zijn opmerkingen dat er niets aan de hand is en dat er voor iedereen opvang is voor iedereen zichtbaar als goedkope leugens.

Verzet doet leven

Zoals Dominique Willaert het zo mooi verwoordde, wordt het tijd dat we onze laptop en ons 'facebookske' aan de kant schuiven en op straat komen. Er zijn niet alleen regels en plichten, mensen hebben ook rechten en het wordt tijd om de wetten van het hart ook een stem te geven.

Op 10 oktober is het actiedag. Op straat, in onze stad. Tot dan?

reacties

4 reacties

  • door Ann Vandevelde op zaterdag 29 september 2012

    ?Het is daar een puinhoop hoorde ik al van mijn dochter.Ze woond samen met haar vriend in een studio en krijgt geen huursubsidie omdat ze haar gezegt hebben dat ze daar eerst een jaar moeten wonen.Verders de uitkering die krijgt ze nog steeds niet in geheel.Ze blijven nog steeds kinderbijslag aftrekken terwijl dat al lang gestopt is.Moet heel veel papieren voorleggen en dan zijn ze daar op ocmw niet bereikbaar.Wacht alweer 2 maanden op haar achterstallige binnenkort wordt het 3 maanden.Ze huurt op private markt maar veels te veel voor die 2 om dat op te hoesten.Los daarvan heeft ze nu eindelijk sociaal tarief daarvoor hadden ze elektrabel en rekende hun dubbele aan.Heb daar al mijn nodige ervaringen achter de rug wat Gent betreft.En het a sociale beleid bij de gmeente tegenover vreemdelingen vind ik ook heel erg anders.Je moet niet mensen afschreeuwen.Van hieruit kan ik weinig doen ik woon in Limburg.En ik vind het terrecht dat jullie daar opkomen voor de armen.De mensen vragen daar niet om.Zeer onjuist hoe de gemeente zich daar op steld.Vooral ocmw .

  • door Le grand guignol op zaterdag 29 september 2012

    Ik hoorde op het VRT-journaal dat Termont en Versnick fier waren dat ze, o.a. met oog op de verkiezingen van 14 oktober 2012, geen uitzonderingen zouden maken. Echter, in het sociaal huurbesluit (art. 7§5) heeft de wetgever een afwijkingsmogelijkheid voorzien voor dak- en thuislozen waardoor ze in bepaalde situaties voorrang krijgen inzake sociale huisvesting en ze dus niet op een wachtlijst terecht komen. Aangezien het een afwijkingsmogelijkheid en geen wettelijk afdwingbare voorrangsregel betreft dient iedere dak- en thuisloze die ervoor in aanmerking komt een individuele aanvraag in te dienen via het OCMW. Uit ervaring weet ik dat de betreffende afwijkingsmogelijkheid in een aantal grootsteden, onder meer vanwege politieke druk, niet wordt toegepast.

    Termont, als burgemeester, en Versnick, als voorzitter van het OCMW, zouden desgevallend geen specifieke uitzondering moeten maken, maar zouden gebruik kunnen maken van de mogelijkheden die de wetgever hen ter beschikking stelt. Het zo gezegd niet willen toestaan van een uitzondering, al dan niet vanuit electorale motieven, berust in wezen op politieke onwil. Temeer omdat er een samenwerkingsprotocol bestaat tussen de Vereniging voor Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) – Afdeling OCMW’s en het Steunpunt Algemeen Welzijnswerk (SAW). Het betreffende protocol vermeldt onder art.18:

    “In functie van een optimale integratie in de samenleving, lijkt ons essentieel dat OCMW en CAW er actief voor zorgen dat de betrokken (ex)bewoner maximaal beroep kan doen op de rechten waarover hij als dakloze beschikt. Met deze willen we de aandacht vestigen op volgende instrumenten: [!!] de afwijkingsmogelijkheid ten voordele van daklozen binnen de sociale huurwet [!!]; de installatiepremie voor daklozen; de bankwaarborg; de installatiepremie en huursubsidie verstrekt door het Vlaamse Gewest” (Van Menxel, 2004: 9).

    Op dit vlak blijkt - wederom - dat er een grote discrepantie bestaat tussen woord en daad. Ik ben niet op de hoogte van de specifieke situatie van de betreffende dak- en thuislozen en ben derhalve ook niet op de hoogte welke voorstellen en maatregelen er reeds de revue gepasseerd zijn. Me dunkt echter dat er, gebaseerd op datgene wat ik hierboven geschreven heb, toch wel een aantal mogelijkheden zijn om de betreffende dak- en thuislozen een onderdak te verschaffen zonder dat de politiek zich hiervoor in onverklaarbare - en vanuit electoraal standpunt: misbegrepen - bochten moet wringen.

    * Van Menxel, G. (2004). Protocol VVSG-SAW: Hulpverlening thuislozen. Berchem, B: Steunpunt Algemeen Welzijnswerk vzw. Retrieved from http://saw2.communitysoft.com/onderwerpen/thuisloosheid/dagprijzen_en_protocollen

    • door Dominique Willaert op maandag 1 oktober 2012

      @ Le grand guignol: dank voor je heel interessante toelichting. De informatie die je verstrekt, klopt inderdaad. Het is ons - de actievoerders - de voorbije dagen duidelijk geworden dat de stad Gent heel duidelijke en vrij strikte regels en procedures hanteert. Deze strikte toepassing wordt mee door de reguliere hulpverleningsinstanties (CAW, OCMW) mee ondersteund en strikt bewaakt. Voor een deel kan deze strikte toepassing begrepen worden als het onder controle willen houden van de situatie. Het feit dat wij daklozen hebben 'ontdekt' die al enkele maanden op een camping verbleven maakt duidelijk dat de rechten van een aantal (en deze groep is veel groter dan we denken) daklozen niet maximaal worden verdedigd. Integendeel, de voorbije dagen hebben wij eigenlijk maar twee soorten uitspraken voortdurend horen terugkeren: deze mensen hebben eerdere hulp geweigerd en wij zullen voor hen geen uitzonderingen maken. Kortom: de wet is de wet! We zullen de komende weken op een grondige manier het huidige hulpverleningsaanbod t.a.v. dak- en thuislozen en de toegepaste procedures heel nauwgezet in kaart brengen. Op dit moment willen we de discussie openbreken en de vraag stellen: 'is dit aanbod eigenlijk wel adequaat om tegemoet te komen aan de rechten van deze mensen?' Het is schrikwekkend om ook de so-called-linkse politici in Gent te horen schermen met het 'plichtenverhaal'. En de dak- en thuislozen blijven in deze grotendeels mensen die moeten zwijgen en luisteren. Het zijn de reguliere hulpverleners die kunnen en mogen bepalen hoe de hulp en de zorg mag en moet worden georganiseerd. Emancipatorisch denken en werken lijkt ons toch een heel andere invulling te moeten krijgen.

      • door Le grand guignol op maandag 1 oktober 2012

        Zonder dank! Het aantal mogelijkheden voor dak- en thuislozen is zeer beperkt. Weliswaar zijn er verschillende opvangmogelijkheden (bv. crisisopvang (CAW), kortopvang (CAW), langdurige opvang (CAW) en crisiswoonsten (OCMW)), maar die zijn doorgaans volzet waardoor dak- en thuislozen ook op dat vlak op een wachtlijst terechtkomen en niet onmiddellijk geholpen kunnen worden. De reguliere opvangcapaciteit is met andere woorden niet toereikend voor het aantal dak- en thuislozen - overigens, een aantal dat gestaag aan het toenemen is; zeker met de winter voor de deur. Het tekort aan opvang alsmede de gebrekkige doorstroming van dak- en thuislozen van opvang naar de reguliere huizenmarkt is een oud zeer. Dat is een van de redenen waarom de wetgever die afwijkingsmogelijkheid voorzien heeft om er op die manier voor te zorgen dat de doorstroming vanuit het Algemeen Welzijnswerk naar de sociale huisvesting vlotter kan verlopen. Politici zijn zich daarvan maar al te goed bewust. Leest u even mee in de beleidsnota van minister Vandeurzen:

        “We zijn overtuigd van de wederzijdse meerwaarde van een intense samenwerking tussen wonen en welzijn. […] Ook in het kader van de thuislozenzorg dringt een verdere samenwerking met het beleidsdomein Wonen zich op. De doorstroming van thuislozen van opvangcentra naar sociale woningen is erg beperkt. We willen dan ook werk maken van een samenwerkingsprotocol met het beleidsdomein Wonen om de uitstroom van thuislozen uit de opvangcentra te vergroten” (Vandeurzen, 2009: 67).

        Echter, het betreffende samenwerkingsprotocol, zij het op het niveau van de VVSG en het SAW, bestaat reeds en dateert van 2004 (zie mijn eerste reactie). Blijkbaar is het zeer moeilijk om de goede intenties om te zetten in een krachtdadig, menswaardig en rechtvaardig beleid. Zoals ik eerder heb vermeld wordt de afwijkingsmogelijkheid voor dak- en thuislozen - ook wel de '4%-regel' genoemd - zeer zelden, tot niet, toegepast. Dit heeft enerzijds te maken met het gegeven dat dak- en thuislozen niet van de betreffende afwijkingsmogelijkheid op de hoogte zijn, maar anderzijds ook - en meer dan betreurenswaardig - omdat de reguliere hulpverlening de dak- en thuislozen er zelden op attendeert. Dat heeft inderdaad te maken met overeenkomsten tussen de lokale OCMW's, CAW's en SVK's - politieke druk is hieraan zelden vreemd. Dergelijke onderhandse overeenkomsten hebben inderdaad te maken met een bekommernis om de situatie onder controle te kunnen houden, maar juist vanwege het feit dat de reguliere hulpverlening op zo'n manier ageert zorgt ze er zelf voor dat de situatie ontspoort c.q. de doorstroming van opvang naar de sociale huisvesting belemmerd wordt. Bovendien geldt met betrekking tot de problematiek van dak- en thuisloosheid het NIMBY-principe ('Not In My Backyard): politici behandelen de problematiek stiefmoederlijk omdat hij electoraal gevoelig ligt. Het gevolg laat zich raden: indien men overal voorbehoud aantekent jegens een doeltreffende hulp aan dak- en thuislozen raakt het probleem nooit opgelost. Erger nog: er ontstaat een soort van carrousel van dak- en thuislozen in gans Vlaanderen waarbij ze doorverwezen worden van stad naar stad en van opvang naar opvang. Vanuit het standpunt van de hulpverlening wordt dan gemakkelijkheidshalve gezegd dat de dak- en thuislozen in kwestie zich niet-begeleidbaar opstellen - "mensen hebben eerdere hulp geweigerd" - maar hoe zou u zelf reageren indien u van het kastje naar de muur en weer terug wordt gestuurd. Onmiddellijk moet ik daaraan toevoegen dat de meeste, zo niet alle, hulpverleners niet van slechte wil zijn en zelf met de handen in het haar zitten; ze worden immers, al dan niet middels dwang van hogerhand, voor voldongen feiten geplaatst en moeten roeien met de spreekwoordelijke riemen die ze hebben.

        Bovendien is er tevens sprake van een soort van 'neoliberalisering' van het sociaal werk waardoor de nadruk uitsluitend gelegd wordt op de individuele verantwoordelijkheid alsmede individuele veerkracht. Men noemt dat 'empowerment' of emancipatorisch werken terwijl beide begrippen in se meer inhouden dan het louter werken op individueel niveau. Vermits men de eigenlijke knelpunten, die van structureel-maatschappelijke aard zijn, ongemoeid laat blijven de problemen zich opstapelen en tegelijkertijd verschuift de klemtoon steeds meer naar de individuele verantwoordelijkheid. Binnen een dergelijk klimaat is het al te gemakkelijk om het individu op zijn of haar plichten te wijzen. Naar mijn mening is het zelfs pervers omdat dak- en thuislozen met de vinger gewezen worden met betrekking tot zaken waar ze zelf machteloos in staan.

        Met dien verstande is het inderdaad noodzakelijk om de discussie open te breken door de dak- en thuislozen een stem te geven. Ik ben er evenwel van overtuigd dat het eveneens de hoogste tijd is dat de reguliere hulpverleners - in wezen het Sociaal Werk in zijn geheel (o.a. ook academici) - van zich laten horen en (opnieuw) een kritisch standpunt durven innemen inzake hulpverleningsthema's, maar net zo goed met betrekking tot de desastreuze maatschappelijke evolutie(s) waar we op dit ogenblik mee te kampen hebben. Anders gezegd: het is de hoogste tijd voor een kritisch sociaal werk dat vanuit zijn eigenheid en ervaring op de politiek en het beleid in zijn algemeen wil wegen en daarbij vertrekt vanuit het standpunt van de mensen zonder zich gemakkelijkheidshalve in een ogenschijnlijk 'neutrale' positie te nestelen. Ik ben me er terdege van bewust dat dat geen gemakkelijke opgave zal zijn: kritiek en sociaal werk leven immers, omwille van verschillende redenen, op gespannen voet met elkaar; kritische en geëngageerde hulpverleners gaan er binnen de reguliere hulpverlening onherroepelijk uit - het klinkt hard en mogelijk ook kort door de bocht, maar het is jammer genoeg de realiteit.

        Trouwens, mijn complimenten voor uw engagement alsmede uw inzet bij initiatieven die daadwerkelijk een verschil maken (o.a. Victoria Deluxe)!!

        * Vandeurzen, J. (2009). Beleidsnota welzijn, volksgezondheid en gezin 2009-2014. Brussel, B: Vlaams Parlement. Retrieved from http://docs.vlaamsparlement.be/docs/stukken/2009-2010/g191-1.pdf.

      Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties